ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 5.9

રામકૃષ્ણયોઃ વસુદેવ-દેવકી સાક્ષાત્કારં ઉપનયનં સાન્દીપનિગૃહે અધ્યયનં ગુરોઃ મૃતપુત્રાનયનમ્ ચ
શ્રીનારદ ઉવાચ -
અથ દેવૌ રામકૃષ્ણૌ દેવકીવસુદેવયોઃ ।
સમીપં જગ્મતુઃ સાક્ષાદ્‌વૃષ્ણિભિઃ પરિવારિતૌ

સ્વતસ્તયોર્બન્ધનાનિ યયુઃ શિથિલતાં નૃપ ।
તૌ વીક્ષ્ય ગરુડં પ્રાપ્તં નાગપાશગુણા યથા

સ્વપ્રભાવવિદૌ વીક્ષ્ય પિતરૌ સબલો હરિઃ ।
સદ્યસ્તતાન સ્વાં માયાં જગન્મોહકરીં બલાત્

રામકૃષ્ણૌ સુતૌ જ્ઞાત્વા શૌરિર્મોહસમાકુલઃ ।
દેવક્યા સહાસોત્થાય સસ્વજે ચાશ્રુપૂરિતઃ

તાવાશ્વાસ્ય હરિઃ સદ્યો વૃષ્ણિભિઃ પરિવારિતઃ ।
માતામહં તૂગ્રસેનં ચકાર મથુરાધિપમ્

આહૂય યાદવાન્કંસભયાદ્દેશાંતરં ગતાન્ ।
પ્રેમ્ણા નિવાસયામાસ સકુટુમ્બાન્ યદોઃ પુરિ

નંદરાજં ગોપગણૈઃ સ્વગૃહાન્ ગંતુમુદ્યતમ્ ।
નત્વા તં સબલઃ પ્રાહ મોહયન્નિવ માયયા

અત્રૈવ વાસં કુરુ તાત પુર્યાં
ગંતું યદીચ્છા મનસોત્થિતા સ્યાત્ ।
પશ્ચાદહં વૈ સબલો યદૂન્ વા
વિધાય પાર્શ્વં તવ ચાગમિષ્યે

શ્રીનારદ ઉવાચ -
એવં શ્રીરામકૃષ્ણાભ્યાં નંદરાજઃ પ્રપૂજિતઃ ।
આલિંગ્ય શૌરિં ગોપાલૈર્યયૌ પ્રેમાતુરો વ્રજમ્

દત્તં શ્રીકૃષ્ણજન્મર્ક્ષે ધેનૂનાં નિયુતં પુરા ।
બ્રાહ્મણેભ્યો દદૌ શૌરિર્વસ્ત્રમાલાસ્વલંકૃતમ્

શૌરિર્ગર્ગં સમાહૂય શ્રીકૃષ્ણબલદેવયોઃ ।
યજ્ઞોપવીતં વિધિવત્કારયામાસ ધર્મવિત્

રામકૃષ્ણૌ સર્વવિદ્યાધ્યયનં કર્તુમુદ્યતૌ ।
ગુરોઃ સાંદીપનેઃ પાર્શ્વં જગ્મતુર્જનવત્પરૌ

કૃત્વા પરાં ગુરોઃ સેવાં લઘુકાલેન માધવૌ ।
સર્વવિદ્યાં જગૃહતુઃ સર્વવિદ્યાવિદાં વરૌ

ગુરવે દક્ષિણાં દાતુમુદ્યતૌ તૌ કૃતાઞ્જલી ।
મૃતં પુત્રં દક્ષિણાયાં તાભ્યાં વવ્રે ગુરુર્દ્વિજઃ

રથમારુહ્ય તૌ દાંતૌ શાતકુમ્ભપરિચ્છદમ્ ।
પ્રભાસે ચાબ્ધિનિકટં જગ્મતુર્ભીમવિક્રમૌ

સદ્યઃ પ્રકંપિતઃ સિન્ધૂ રત્‍નોપાયનમુત્તમમ્ ।
નિત્વા તચ્ચરણોપાંતે નિપપાત કૃતાઞ્જલિઃ

તમાહ ભગવાઞ્છીઘ્રં પુત્રં દેહિ ગુરોર્મમ ।
પ્રચંડોર્મિઘટાટોપૈસ્ત્વયા તદ્‍ગ્રહણં કૃતમ્

સમુદ્ર ઉવાચ -
ભગવન્ દેવદેવેશ ન મયા બાલકો હૃતઃ ।
હૃતઃ પંચજનેનાસૌ શંખરૂપાસુરેણ વૈ

વસન્ સદા મદુદરે બલિષ્ઠો દૈત્યપુંગવઃ ।
જેતું યોગ્યસ્ત્વયા દેવ દેવાનાં ભયકારકઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
તેનેક્તો ભગવાન્કૃષ્ણો વાસો બદ્ધ્વા કટૌ દૃઢમ્ ।
નિપપાત મહાવેગાત્સમુદ્રે ભીમનાદિનિ

શ્રીકૃષ્ણસ્ય નિપાતેન ત્રિલોકીભારધારિણઃ ।
ચકંપેઽબ્ધિર્ભૃશં વજ્રકૂટેનેવ વિદેહરાટ્

તતઃ પંચજનો દૈત્યો યોદ્ધું શ્રીકૃષ્ણસંમુખે ।
આગતઃ સહસા વીરઃ શૂલં ચિક્ષેપ માધવે

હસ્તે ગૃહીત્વા તચ્છૂલં તેનૈવાભિજઘાન તમ્ ।
તદ્ઘાતેન પ્રપતિતો મૂર્ચ્છિતો વારિમંડલે

સહસોત્થાય દેવેશં કિંચિદ્‌વ્યાયાકુલમાનસઃ ।
મૂર્ધ્ના તતાડ પક્ષીંદ્રં સ્વફણેન ફણી યથા

પરિપૂર્ણતમઃ સાક્ષાત્ શ્રીકૃષ્ણો ભગવાન્ હરિઃ ।
ક્રુદ્ધો મૂર્દ્ધનિ વેગેન મુષ્ટિના તં તતાડ હ

કૃષ્ણમુષ્ટિપ્રહારેણ સદ્યો વૈ નિધનં ગતઃ ।
તજ્જ્યોતિઃ શ્રીઘનશ્યામે લીનં જાતં વિદેહરાટ્

એવં હત્વા પંચજનં શંખં નીત્વા તદંગજમ્ ।
મહાર્ણવાન્નિર્ગતોઽસૌ સહસા રથમાગમત્

વાયુવેગેન યાનેન રામકૃષ્ણૌ મનોહરૌ ।
જગ્મતુઃ શમનસ્યાપિ દીર્ઘાં સંયમનીં પુરીમ્

પાંચજન્યધ્વનિર્લોકં પ્રચંડો મેઘઘોષવત્ ।
પૂરયામાસ તં શ્રુત્વા ચકંપે સસભો યમઃ

ચતુરશીતિલક્ષેષુ નરકેષુ નિપાતિતાઃ ।
યૈર્યૈઃ શ્રુતા ધ્વનિસ્તે તે જગ્મુર્મોક્ષં તુ પાપિનઃ

યમઃ સદ્યો બલિં નીત્વા શ્રીકૃષ્ણબલદેવયોઃ ।
પપાત ચરણોપાંતે ધર્ષિતઃ સન્કૃતાઞ્જલિઃ

યમ ઉવાચ -
હે હરે હે કૃપાસિન્ધો રામ રામ મહાબલ ।
અસંખ્યબ્રહ્માંડપતી પરિપૂર્ણતમૌ યુવામ્

દેવૌ પુરાણૌ પુરુષૌ મહાંતૌ
સર્વેશ્વરૌ સર્વજગજ્જનેશૌ ।
અદ્યૈવ સર્વોપરિ વર્તમાનૌ
ગિરા નિજાજ્ઞાં વદતં પરેશૌ

શ્રીભગવાનુવાચ -
ગુરુપુત્રં લોકપાલ આનયસ્વ મહામતે ।
રાજ્યં કુરુ યથાન્યાયં મદુક્તં માનયન્ ક્વચિત્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
તદૈવ તેનોપાનીતં ગુરુપુત્રં હરિઃ સ્વયમ્ ।
ગૃહીત્વાઽવંતિકામેત્ય દદૌ શ્રીગુરવે શિશુમ્

ગુર્વાશિષા સંયુતૌ તૌ નત્વા તં હિ કૃતાઞ્જલી ।
રથમારુહ્ય મથુરામાગતૌ યદુપૂજિતૌ

એકદા સબલઃ કૃષ્ણઃ સર્વકારણકારકઃ ।
પાંડવાન્સંસ્મરન્ભક્તાનક્રૂરભવનં યયૌ

અક્રૂરઃ સહસોત્થાય પરિરભ્ય મુદાન્વિતઃ ।
ઉપચારૈઃ ષોડશભિઃ પૂજયિત્વાઽથ તૌ નૃપ

કૃતાંજલિઃ પુરઃ સ્થિત્વા જાતપૂર્ણમનોરથઃ ।
ઉવાચાનંદજનિતાં મુંચન્બાષ્પકલાં નૃપ

અક્રૂર ઉવાચ -
યુવાભ્યાં રામકૃષ્ણાભ્યાં તાભ્યાં નિત્યં નમો નમઃ ।
યાભ્યાં માર્ગે યદુક્તં મે પૂર્ણં તચ્ચ કૃતં પ્રભૂ

લોકાભિરામૌ જનભૂષણોત્તમૌ
ચાંતર્બહિઃસર્વજગત્પ્રદીપકૌ ।
ગોવિપ્રસાધુશ્રુતિધર્મદેવતા-
રક્ષાર્થમદ્યૈવ યદોઃ કુલે ગતૌ

કંસાદિદૈત્યેન્દ્રવિનાશહેતવે
ગોલોકલોકાત્પરિપૂર્ણતેજસૌ ।
સમાગતૌ ભારતભૂમિમંડલે
યુવાં પરેશૌ સતતં નતોઽસ્મ્યહમ્

શ્રીભગવાનુવાચ -
ત્વમાર્યવૃદ્ધો ધૃતિમાનહં તવ પુરઃ શિશુઃ ।
સંતો નઃ સ્વાત્મનઃ શ્લાઘ્યં કુર્વંતિ હિ મહામતે

પાંડવાનાં હિ કુશલં દ્રષ્ટું ગચ્છ ગજાહ્વયમ્ ।
શીઘ્રમાગચ્છ તાન્દૃષ્ટ્વા સર્વાન્ દાનપતે ભવાન્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
એવમુક્ત્વા તદાઽક્રૂરં ભગવાન્ ભક્તવત્સલઃ ।
સબલઃ શૌરિભવનમાયયૌ સર્વકાર્યકૃત્

કૌરવેન્દ્રપુરં ગત્વાઽક્રૂરો દૃષ્ટ્વાઽથ પાંડવાન્ ।
પુનરાગત્ય કૃષ્ણાય વાર્તાં સર્વામવર્ણયત્

અક્રૂર ઉવાચ -
વિના યુવાં કોઽપિ ન પાંડવાનાં
સહાયકૃત્કૌરવ દુઃખભોગિનામ્ ।
મૃતે ચ પાંડૌ ભવતોઃ પદાંબુજે
વિલગ્નચિત્તા હિ પૃથાત્મજા યે

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇતિ શ્રુત્વાઽક્રૂરમુખાત્ શ્રીકૃષ્ણો ભગવાન્હરિઃ ।
અર્ધં રાજ્યં પાંડવેભ્યઃ કૌરવાણાં બલાદ્દદૌ

અથોક્તં વચનં સ્મૃત્વા તદોદ્ધવસમન્વિતઃ ।
મહામંગલસંયુક્તં કુબ્જાયા ભવનં યયૌ

દૃષ્ટ્વારાચ્છ્રીહરિં પ્રાપ્તં કુબ્જા રૂપવતી ત્વરમ્ ।
ભક્ત્યા સમર્હયામાસ પાદ્યાદ્યૈઃ પ્રાણવલ્લભમ્

હેમરત્‍નખચિત્કુડ્યે કુબ્જાયા ભવનોત્તમે ।
બભૌ હરી રૂપવત્યા વૈકુણ્ઠે રમયા યથા

પરિપૂર્ણતમઃ સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણો ભગવાન્સ્વયમ્ ।
યસ્યાઃ પતિરભૂદ્‌રાજન્નહો તસ્યાસ્તપો મહત્

તત્ર સ્થિત્વા હરિર્દેવો દિનાન્યષ્ટૌ વિદેહરાટ્ ।
આયયૌ શૌરિભવનં લીલામાનુષવિગ્રહઃ

ઇતિ શ્રીકૃષ્ણચરિતં મથુરાયાં વિદેહરાટ્ ।
સર્વપાપહરં પુણ્યમાયુર્વર્દ્ધનમુત્તમમ્

ચતુષ્પદાર્થદં નૄણાં શ્રીકૃષ્ણવશકારકમ્ ।
મયા તે કથિતં પૃષ્ટં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં મથુરાખંડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
યદુસૌખ્યં નામ નવમોઽધ્યાયઃ