ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 5.6

માલાકારગૃહગમનં કુબ્જા-વિકુબ્જીકરણં કંસધનુર્ભઙ્ગં ચ
શ્રીનારદ ઉવાચ -
અથ ગોપાલકૈઃ સાર્દ્ધં શ્રીકૃષ્ણો નંદનંદનઃ ।
ગૃહં જગામ સબલઃ સુદામ્નો દામમાલિનઃ

દૃષ્ટ્વા તૌ સ સમુત્થાય નમસ્કૃત્ય કૃતાઞ્જલિઃ ।
પુષ્પસિંહાસને સ્થાપ્ય પ્રાહ ગદ્‌ગદયા ગિરા

સુદામોવાચ -
ધન્યં કુલં મે ભવનં ચ જન્મ
ત્વયય્યાગતે દેવકુલાનિ સપ્ત ।
માતુઃ પિતુઃ સપ્ત પ્રિયયા
વૈકુણ્ઠલોકં ગતવંતિ મન્યે

ભૂભારમાહર્તુમલં યદોઃ કુલે
જાતૌ યુવાં પૂર્ણતમૌ પરેશ્વરૌ ।
નમો યુવાભ્યાં મમ દીનદીનં
ગૃહં ગતાભ્યાં જગદીશ્વરૌ પરૌ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇત્યુક્ત્વા પુષ્પરચનાલંકારાન્ મધુપધ્વનીન્ ।
નિવેદ્ય મકરંદાંશ્ચ માલાકારો નનામ હ

ધૃત્વા તત્પુષ્પનિચયં સબલો ભગવાન્ હરિઃ ।
દત્ત્વા ગોપેભ્ય આરાત્તં પ્રાહ પ્રહસિતાનનઃ

ગરીયસી મત્પદાબ્જે ભક્તિર્ભૂયાત્સદા તવ ।
મદ્‌ભક્તાનાં તુ સંગઃ સ્યાન્મત્સ્વરૂપમિહૈવ હિ

બલદેવો દદૌ તસ્મૈ શ્રિયં ચાન્વયવર્ધિનીમ્ ।
ઉત્થાય તૌ તતો રાજન્નન્યાં વીથીં પ્રજગ્મતુઃ

યાંતીં સ્ત્રિયં પદ્મનેત્રાં પાટીરાલેપભાજનમ્ ।
વિભ્રતીં યુવતીં કુબ્જાં પથિ પપ્રચ્છ માધવઃ

શ્રીભગવાનુવાચ -
કા ત્વં કસ્ય પ્રિયા સુભ્રુ કસ્યાર્થં ચંદનં ત્વિદમ્ ।
દેહ્યાવયોર્યેન તવ ચિરં શ્રેયો ભવિષ્યતિ

સૈરંધ્ર્યુવાચ -
દાસ્યસ્મિ સુન્દરવર કુબ્જાનામ મહામતે ।
મદ્ધસ્તોત્થં ચ પાટીરં જાતં ભોજપતેઃ પ્રિયમ્

અદ્યાપિ કંસદાસ્યસ્મિ સાંપ્રતં તવ ચાગ્રતઃ ।
હસ્તિશુણ્ડાદણ્ડસમે ભુજદણ્ડેઽસ્તિ મે મનઃ

યુવાં વિના કોઽન્યતમોઽનુલેપં કર્તુમર્હતિ ।
યુવયોસ્તુ સમં રૂપં ત્રૈલોક્યે ન હિ વિદ્યતે

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઉભાભ્યાં સા દદૌ સાંદ્રં હર્ષિતા હ્યનુલેપનમ્ ।
અથ તાવંગરાગેણ રામકૃષ્ણૌ વિરેજતુઃ

જગૃહુશ્ચન્દનં દિવ્યં કિંચિત્કિંચિદ્‌વ્રજાર્ભકાઃ ।
ત્રિવક્રામથ તાં કૃષ્ણો ઋજ્વીં કર્તું મનો દધે

આક્રમ્ય પદ્‌ભ્યાં પ્રપદેઽઙ્ગુલિદ્વયં
પ્રોત્તાનહસ્તેન વિભુઃ પરેશ્વરઃ ।
પ્રગૃહ્ય નૄણાં ચુબુકે પ્રપશ્યતાં
વક્રાં તનું તામુદનીનમદ્ધરિઃ

તદૈવ સા યષ્ટિસમાનવિગ્રહા
દીપ્ત્યા ચ રંભાં ક્ષિપતીવ રૂપિણી ।
ભૂત્વા ગૃહીત્વાઽઽહ હરિં તુ વાસસિ
શુચિસ્મિતા જાતમનોજવિહ્વલા

સૈરંધ્ર્યુવાચ -
ગચ્છાશુ હે સુન્દરવર્ય મદ્‍ગૃહં
ત્યક્તું ભવંતં કિલ નોત્સહેઽહમ્ ।
પ્રસીદ સર્વજ્ઞ રસજ્ઞ માનદ
ત્વયા ભૃશં પ્રોન્મથિતં મનો મમ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
તદૈવ ગોપા જહસુઃ પરસ્પર-
મહો કિમેતત્કરતાલનિઃસ્વનૈઃ ।
પ્રહસ્ય રામસ્ય હરિઃ પ્રપશ્યત-
સ્તદ્યાચ્યમાનો હ્યવદત્પરં વચઃ

શ્રીભગવાનુવાચ -
અહોઽતિધન્યા મથુરા પુરીયં
વસંતિ યત્રૈવ જનાસ્તુ સૌમ્યાઃ ।
યેઽજ્ઞાતપાન્થાન્સ્વગૃહં નયંતિ
દૃષ્ટ્વા પુરીં ધામ તવાગમિષ્યે

શ્રીનારદ ઉવાચ -
એવમુક્ત્વોત્તરીયાંતં સમાકૃષ્ય ગિરાર્દ્રયા ।
રાજમાર્ગં વ્રજન્કૃષ્ણો વૈશ્યાનાઢ્યાન્દદર્શ હ

પુષ્પતામ્બૂલગંધાઢ્યૈઃ ફલૈર્દુગ્ધફલૈર્હરિમ્ ।
સમ્પૂજ્ય સ્વાસને સ્થાપ્ય નેમુરગ્ર્યધિયો વિશઃ

વૈશ્યા ઉચુઃ -
ભવેચ્ચેદત્ર તે રાજ્યં તાવકાન્સરતાત્તદા ।
વયં તવ પ્રજા દેવ રાજ્યે પ્રાપ્તે ન કઃ સ્મરેત્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
પપ્રચ્છ સુસ્મિતો વૈશ્યાન્કોદણ્ડસ્થાનમચ્યુતઃ ।
ન તે તમૂચુઃ સુધિયઃ કોદણ્ડે ભંગશંકયા

તદ્‌રૂપગુણમાધુર્યમોહિતા યે ચ માથુરાઃ ।
કુમાર પશ્યૈહિ ધનુરિત્યૂચુસ્તદ્દિદૃક્ષવઃ

તૈર્દૃષ્ટેન પથા કૃષ્ણઃ પ્રવિષ્ટો ધનુષઃ સ્થલમ્ ।
મૈત્રીં કુર્વન્ વયસ્યૈશ્ચ માથુરૈઃ પુરબાલકૈઃ

યથૈદ્રં હેમચિત્રાઢ્યં કોદણ્ડં સપ્તતાલકમ્ ।
પુરુષૈઃ પઞ્ચસાહસ્રૈર્નેતું યોગ્યં બૃહૃદ્‌ભરમ્

અષ્ટધાતુમયં ક્લિષ્ટં લક્ષભારસમં પરમ્ ।
ચતુર્દશ્યાં પૌરજનૈરર્ચિતં યજ્ઞમણ્ડપે

ભાર્ગવેણ પુરા દત્તં યદુરાજાય માધવઃ ।
દદર્શ કુણ્ડલીભૂતં સાક્ષાચ્છેષમિવ સ્થિતમ્

વાર્યમાણો નૃભિઃ કૃષ્ણઃ પ્રસહ્ય ધનુરાદદે ।
પશ્યતાં તત્ર પૌરાણાં સજ્જં કૃત્વાઽથ લીલયા

આકૃષ્ય કર્ણપર્યંતં દોર્દંડાભ્યાં હરિર્ધનુઃ ।
બભંજ મધ્યતો રાજન્નિક્ષુદંડં ગજો યથા

ભજ્યમાનસ્ય ધનુષષ્ટઙ્કારોઽભૂત્તડિત્સ્વનઃ ।
નનાદ તેન બ્રહ્માંડં સપ્તલોકૈર્બિલૈઃ સહ

વિચેલુર્દિગ્ગજાસ્તારા રાજદ્‍ભૂખણ્ડમંડલમ્ ।
તદૈવ બધિરીભૂતા પૃથિવ્યાં જનમંડલી

કંસસ્ય હૃદયં શબ્દો વિદદાર ઘટીદ્વયમ્ ।
તદ્‌રક્ષિણઃ પ્રકુપિતા ઉત્થિતા આતતાયિનઃ

ગૃહીતુકામાઃ શ્રીકૃષ્ણં પ્રત્યૂચુર્બધ્યતામિતિ ।
અથ તાનાગતાન્ વીક્ષ્ય સશસ્ત્રાન્બલકેશવૌ

કોદણ્દશકલે નીત્વા જઘ્નતુર્દુર્મદાન્ભૃશમ્ ।
શકલાતિપ્રહારેણ કેચિદ્‌વીરાસ્તુ મૂર્છિતાઃ

ભિન્નપાદા ભિન્નનખાઃ કેચિચ્છિન્નાંસબાહવઃ ।
વીરાઃ પઞ્ચ સહસ્રાણિ નિપેતુર્ભૂમિમણ્ડલે

વિચેલુર્માથુરાઃ સર્વે દુદ્રુવુસ્તદ્દિદૃક્ષવઃ ।
પુર્યાં કોલાહલે જાતે નૃણાં જાતં મહદ્‌ભયમ્

ભોજરાજસભાછત્રમકસ્માન્નિપપાત હ ।
ગોપાલૈઃ સબલઃ કૃષ્ણો ધાવઞ્ચાપસ્થલાન્નૃપ ।
આયયૌ નન્દનિકટે સન્ધ્યાકાલેઽતિભીતવત્

નિરીક્ષ્ય ગોવિંદસુરૂપમદ્‌ભુતં
વિમોહિતા વૈ મથુરાપુરાંગનાઃ ।
વિસ્રસ્તવાસઃકબરાઃ સ્મરાધયઃ
પરસ્પરં પ્રાહુરિદં સખીજનમ્

પુરંધ્ર્ય ઊચુઃ -
કંદર્પકોટિદ્યુતિમાહરંસ્ત્વરં
સ્વૈરં ચરન્વૈ મથુરાપુરે હરિઃ ।
નિરીક્ષ્યતે યાભિરતીવ સાક્ષા-
દઙ્ગેષુ સર્વેષ્વપિ નઃ સમાવિશત્

કુશલા ઊચુઃ -
ક્રૂરાઃ સ્ત્રિયઃ કિં ન હિ સંતિ પત્તને
નિરીક્ષ્યતે યાભિરનંગમોહનઃ ।
અંગેષુ સર્વેષ્વપિ સર્વસુન્દરો
નાસ્માભિરાનન્દમયો નિરીક્ષ્યતે

કસ્યૈકદેશે મધુરત્વમીક્ષ્યતે
તત્રાસ્તિ નેત્રં પ્રપતત્પતંગવત્ ।
યસ્ત્વેવ સર્વાંગમનોહરઃ સખિ
સ એવ નેત્રેણ કથં સમીક્ષ્યતે

અંગે હ્યંગે સુન્દરે નંદસૂનોઃ
પ્રાપ્તં પ્રાપ્તં યત્ર યત્રાપિ નેત્રમ્ ।
તસ્માત્તસ્માન્નામવલ્લબ્ધસૌખ્યં
લાવણ્યાબ્ધૌ મગ્નવલ્લગ્નચિત્તમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
દૃષ્ટ્વા દિને યં વ્રજરાજનન્દનં
સ્વપ્નેઽપિ તદ્‌દદૃશુઃ પુરસ્ત્રિયઃ ।
ગોપ્યઃ કથં તં મધુરં ન સસ્મરુ-
ર્યાભિઃ કૃતં મૈથિલ રાસમંડલમ્

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં મથુરાખંડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
શ્રીમથુરાદર્શનં નામ ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ