ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 5.4

નન્દાદિભ્યાં સહ કૃષ્ણસ્ય મથુરા-યાત્રા
શ્રીનારદ ઉવાચ -
રાજન્નેવં વદંતીનાં ગોપિનાં વિરહં પરમ્ ।
વિજ્ઞાય ભગવાન્દેવઃ શીઘ્રં તાસાં ગૃહાન્યયૌ

યાવંત્યો યોષિતો રાજંસ્તાવદ્‌રૂપધરો હરિઃ ।
સ્વયં સંબોધયામાસ વાગ્ભિઃ સર્વાઃ પૃથક્ પૃથક્

શ્રીરાધામંદિરં ગત્વા દૃષ્ટ્વા રાધાં ચ મૂર્ચ્છિતામ્ ।
રહઃસ્થિતાં સખીસંઘે નનાદ મુરલીં કલમ્

શ્રુત્વા વંશીધ્વનિં રાધા સહસોત્થાય ચાતુરા ।
નેત્ર ઉન્મીલ્ય દદૃશે શ્રીગોવિંદં સમાગતમ્

પદ્મિનીવ ગતાનન્દં પદ્મિની પદ્મિનીપતિમ્ ।
વીક્ષ્યોત્થાયાગતા તસ્મૈ સાદરેણાસનં દદૌ

અશ્રુપૂર્ણમુખીં દીનાં રાધાં કમલલોચનામ્ ।
શોચંતીં ભગવાનાહ મેઘગંભીરયા ગિરા

શ્રીભગવાનુવાચ -
વિમનાસ્ત્વં કથં ભદ્રે મા શોચં કુરુ રાધિકે ।
અથવા ગંતુકામં માં શ્રુત્વાઽસિ વિરહાતુરા

ભુવો ભારાવતારાય કંસાદીનાં વધાય ચ ।
બ્રહ્મણા પ્રાર્થિતઃ સાક્ષાજ્જાતોઽહં વૈ ત્વયા સહ

મથુરાં હિ ગમિષ્યામિ હરિષ્યામિ ભુવો ભરમ્ ।
શીઘ્રમત્રાગમિષ્યામિ કરિષ્યામિ શુભં તવ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇત્યુક્તવંતં જગદીશ્વરં હરિં
રાધા પતિં પ્રાહ વિયોગવિહ્વલા ।
દાવાગ્નિના દાવલતેવ મૂર્ચ્છિતા
સુકંપરોમાંચિત ભાવસંવૃતા

શ્રીરાધોવાચ -
ભુવો ભરં હર્તુમલં પુરીં વ્રજ
કૃતં પરં મે શપથં શૃણુ ત્વતઃ ।
ગતે ત્વયિ પ્રાણપતે ચ વિગ્રહં
કદાચિદત્રૈવ ન ધારયામ્યહમ્

યદાત્થ મે ત્વં શપથં ન મન્યસે
દ્વિતીયવારં પ્રદદામિ વાક્પથમ્ ।
પ્રાણોઽધરે ગન્તુમતીવ વિહ્વલઃ
કર્પૂરધૂલેઃ કણવદ્‌ગમિષ્યતિ

શ્રીભગવાનુવાચ -
વચનં વૈ સ્વનિગમં દૂરીકર્તું ક્ષમોઽસ્મ્યહમ્ ।
ભક્તાનાં વચનં રાધે દૂરીકર્તું ન ચ ક્ષમઃ

શ્રીદામ શાપાત્પૂર્વસ્માદ્‌‌ગોલોકે કલહાન્મમ ।
શતવર્ષં તે વિયોગો ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

મા શોકં કુરુ કલ્યાણિ વરં મે સ્મર રાધિકે ।
માસં માસં વિયોગે તે દર્શનં મે ભવિષ્યતિ

શ્રીરાધોવાચ -
માસં પ્રતિ વિયોગે મે દાતું સ્વં દર્શનં હરે ।
ચેન્નાગમિષ્યસિ તદાઽસૂન્દુઃખાત્ સંત્યજામ્યહમ્

લોકાભીરામ જનભૂષણ વિશ્વદીપ
કંદર્પમોહન જગદ્‍વૃજિનાર્તિહારિન્ ।
આનન્દકન્દ યદુનન્દન નન્દસૂનો
અદ્યાગમસ્ય શપથં કુરુ મે પુરસ્ત્વમ્

શ્રીભગવાનુવાચ -
રંભોરુ માસં પ્રતિ તે વિયોગે
ચેન્નાગમિષ્યે શપથં ગવાં મે ।
નિઃસંશયં નિષ્કપટં વચસ્ત્વ-
મવેહિ રાધે કથિતં મયા યત્

યો મિત્રતાં નિષ્કપટં કરોતિ
નિષ્કારણો ધન્યતમઃ સ એવ ।
વિધાય મૈત્રીં કપટં વિદધ્યાત્
તં લંપટં હેતુપટં નટં ધિક્

કર્મેન્દ્રિયાણીહ યથા રસાદીં-
સ્તથા સકામા મુનયઃ સુખં યત્ ।
મનાઙ્ ન જાનંતિ હિ નૈરપેક્ષં
ગૂઢં પરં નિર્ગુણલક્ષણં તત્

જાનંતિ સંતઃ સમદર્શિનો યે
દાંતા મહાંતઃ કિલ નૈરપેક્ષાઃ ।
તે નૈરપેક્ષ્યં પરમં સુખં મે
જ્ઞાનેંદ્રિયાદીનિ યથા રસાદીન્

સર્વં હિ ભાવં મનસઃ પરસ્પરં
ન હ્યેકતો ભામિનિ જાયતે તતઃ ।
પ્રેમૈવ કર્તવ્યમતો મયિ સ્વતઃ
પ્રેમ્ણા સમાનં ભુવિ નાસ્તિ કિંચિત્

યથા હિ ભાંડીરવટે મનોરથો
બભૂવ રાધે હિ તથા ભવિષ્યતિ ।
અહૈતુકં પ્રેમ ચ સદ્‌ભિરાશ્રિતં
તચ્ચાપિ સંતઃ કિલ નિર્ગુણં વિદુઃ

યે રાધિકાયાં ત્વયિ કેશવે મયિ
ભેદં ન કુર્વંતિ હિ દુગ્ધશૌક્લ્યવત્ ।
ત એવ મે બ્રહ્મપદં પ્રયાન્તિ
તદહૈતુકસ્ફૂર્જિતભક્તિલક્ષણાઃ

યે રાધિકાયાં ત્વયિ કેશવે મયિ
પશ્યન્તિ ભેદં કુધિયો નરા ભુવિ ।
તે કાલસૂત્રં પ્રપતન્તિ દુઃખિતા
રંભોરુ યાવત્કિલ ચંદ્રભાસ્કરૌ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
એવમાશ્વાસ્ય તાં રાધાં સર્વં ગોપીગણં તથા ।
આયયૌ નંદભવનં ભગવાન્નયકોવિદઃ

અથ સૂર્યોદયે જાતે નંદાદ્યાઃ શકટૈર્બલિમ્ ।
નીત્વા રથાન્સમારુહ્ય સર્વે શ્રીમથુરાં યયુઃ

આરુહ્ય રામકૃષ્ણાભ્યાં સ્વં રથં ગાંદિનીસુતઃ ।
પ્રયાણમકરોદ્‌રાજન્મથુરાં દ્રષ્ટુમુદ્યતઃ

કૌટિશઃકોટિશો ગોપ્યો માર્ગે માર્ગે સમાસ્થિતાઃ ।
પશ્યંત્યસ્તન્નિર્ગમનં ક્રોધાઢ્યા મોહવિહ્વલાઃ

ક્રૂર ક્રૂરેતિ ચાક્રૂરં વદન્ત્યઃ પરુષં વચઃ ।
રુરુધુઃ સર્વતો યાનં યથાર્કં સરથં ઘનાઃ

અક્રૂરસ્ય રથં રાજન્ નિજઘ્નુર્યષ્ટિભિર્ભૃશમ્ ।
અશ્વાંસ્તથા સારથિં ચ ભગવદ્‌વિરહાતુરાઃ

અશ્વાસ્તત્ર સમુત્પેતુસ્તાડિતાસ્ત ઇતસ્તતઃ ।
ગોપીદ્વ્યઙ્ગુલિઘાતેન સારથિઃ પતિતો રથાત્

વિહાય લજ્જાં લોકસ્ય સમાકૃષ્ય રથાદ્‌બલાત્ ।
કંકણૈસ્તેડુરક્રૂરં પશ્યતોઃ કૃષ્ણરામયોઃ

ગોપીયૂથબલં દૃષ્ટ્વા સબલો ભગવાન્ હરિઃ ।
ગોપીઃ સંબોધયામાસ રક્ષિત્વા ગાંદિનીસુતમ્

સંધ્યાયામાગમિષ્યામિ મા શોકં કુરુતાંગનાઃ ।
પશ્યતશ્ચાસ્ય મદ્ધાસ્યં મા કુર્વન્તુ વ્રજૌકસઃ

ઇત્યેવમુક્ત્વા સરથઃ સમાગતો
ઽક્રૂરેણ કૃષ્ણો બલદેવસંયુતઃ ।
તુરંગમૈર્વેગમયૈર્મનોહરૈઃ
યયૌ પુરીં યાદવવૃન્દમણ્ડિતામ્

યાવદ્‌રથઃ કેતુરુતાશ્વરેણુઃ
આલક્ષ્યતે તાવદતીવ મોહાત્ ।
સ્થિતા હ્યભૂવન્પથિ ચિત્રવત્તાઃ
સ્મૃત્વા હરેર્વાક્યમુતાગતાશાઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં મથુરાખંડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
શ્રીમથુરાપ્રયાણં નામ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ