ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 5.25

શ્રીમથુરામાહાત્મ્યવર્ણનમ્
બહુલાશ્વ ઉવાચ -
અકસ્માદાગતે રામે તત્ર તીર્થમિદં શ્રુતમ્ ।
અહો મધુપુરી ધન્યા યત્ર સન્નિહિતશ્ચ સઃ

મથુરાયાસ્તુ કો દેવઃ કઃ ક્ષત્તા કશ્ચ રક્ષતિ ।
કશ્ચારઃ કો મંત્રિવરઃ કૈર્ભૂમિસ્તત્ર સેવિતા

શ્રીનારદ ઉવાચ -
પરિપૂર્ણતમઃ સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણો ભગવાન્ હરિઃ ।
સ્વયં હિ મથુરાનાથઃ કેશવઃ ક્લેશનાશનઃ

સાક્ષાદ્‌ભગવતા પ્રાપ્તઃ કપિલાય દ્વિજાય ચ ।
કપિલઃ પ્રદદૌ યં વૈ પ્રસન્નઃ શતમન્યવે

જિત્વા દેવાન્ રાક્ષસેન્દ્રો રાવણો લોકરાવણઃ ।
યં સ્તુત્વા પુષ્પકે સ્થાપ્ય લંકાયાં તમપૂજયત્

જિત્વા લંકાં રાઘવેન્દ્રસ્તમાનીય પ્રયત્‍નતઃ ।
અયોધ્યાયાં ચ વારાહમર્ચયામાસ મૈથિલ

સ્તુત્વા રામં ચ શત્રુઘ્નો યમનીય પ્રયત્‍નતઃ ।
મથુરાયાં મહાપુર્યાં સ્થાપયિત્વા નનામ હ

સેવિતો માથુરૈઃ સર્વેઃ સર્વેષાં ચ વરપ્રદઃ ।
સાક્ષાત્કપિલવારાહઃ સોઽયં મંત્રિવરઃ સ્મૃતઃ

ક્ષત્તા શ્રીમથુરાયાશ્ચ નામ્ના ભૂતેશ્વરઃ શિવઃ ।
દત્ત્વા દણ્ડં પાતકિને ભક્ત્યર્થાન્મંત્રતાં વ્રજત્

ચણ્ડિકા તુ મહાવિદ્યા દેવી દુર્ગાર્તિનાશિની ।
સિંહારૂઢા સદા રક્ષાં મથુરાયાઃ કરોતિ હિ

ચારોઽહં મથુરાયાશ્ચ પશ્યઁલ્લોકાનિતસ્તતઃ ।
વદામિ વાર્તાં સર્વેષાં શ્રીકૃષ્ણાય મહાત્મને

મધ્યે વૈ મથુરા દેવી શુભદા કરુણામયી ।
બુભુક્ષિતેભ્યઃ સર્વેભ્યો દદાત્યન્નં વિદેહરાટ્

ચતુર્ભુજા શ્યામલાંગા વ્રજંતિ પ્રવ્રજન્તિ ચ ।
મથુરાયાં મૃતં નેતું વિમાનૈઃ કૃષ્ણપાર્ષદાઃ

શ્રીકૃષ્ણસ્યાંગસંભૂતા મથુરા વૈ મહાપુરી ।
યસ્યા દર્શનમાત્રેણ નરો યાતિ કૃતાર્થતામ્

પુરા વિધિઃ શ્રીમથુરામુપેત્ય
તપ્ત્વા તપો વર્ષશતં નિરન્નઃ ।
જપન્હરીં બ્રહ્મ પરં સ્વયમ્ભૂઃ
સ્વાયમ્ભુવં પ્રાપ સુતં પ્રવીણમ્

ભૂતેશ્વરો દેવવરઃ સતીપતિ-
સ્તપ્ત્વા તપો દિવ્યશરન્મધોર્વને ।
કૃષ્ણપ્રસાદાન્નૃપરાજ સત્વરં
તસ્યાઃ પુરે માથુરમણ્ડલસ્ય

કૃષ્ણપ્રસાદાદહમેવ ચારો
ભ્રમન્સદા માથુરમણ્ડલસ્ય ।
તથા હિ દુર્ગા મથુરાં પ્રયાતિ
શ્રીકૃષ્ણદાસ્યં પ્રકરોતિ નૂનમ્

તપ્ત્વા તપઃ શક્રપદં ચ શક્રઃ
સૂર્યો મનું નિત્યનિધિં કુબેરઃ ।
પાશી ચ પાશં સમવાપ્ય સમ્ય-
ઙ્‌મધોર્વને વિષ્ણુપદં ધ્રુવશ્ચ

તથાંબરીષઃ સમવાપ મુક્તિં
સોમોઽક્ષયં વા લવણાજ્જયં ચ ।
રઘુશ્ચ સિદ્ધિં કિલ ચિત્રકેતુ-
સ્તપ્ત્વા તપોઽત્રૈવ મધોર્વને ચ

તપ્ત્વા તપોઽત્રૈવ મધોર્વને શુભે
ભૂત્વા બલિષ્ઠશ્ચ મધુર્મહાસુરઃ ।
શ્રીમાધવે માસિ ચ માધવેન
યુયોધ યુદ્ધે મધુસૂદનેન સઃ

સપ્તર્ષયઃ શ્રીમથુરાં સમેત્ય
તપ્ત્વા તપોઽત્રૈવ ચ યોગસિદ્ધિમ્ ।
પ્રાપુઃ પરે વૈ મુનયઃ સમંતા- ‌
દ્‌ગોકર્ણવૈશ્યોઽપિ મહાનિધિં ચ

તપ્ત્વા તપોઽત્રૈવ મધોર્વને શુભે
વિજિત્ય દેવાન્ દિવિ લોકરાવણઃ ।
નિધાય રક્ષાંસિ વિધાય મંદિર-
માસ્થાય લંકાં વિરરાજ રાવણઃ

તપ્ત્વા તપોઽત્રૈવ મધોર્વને શુભે
ગજાહ્વયેશો મિથિલેશ શંતનુઃ ।
લેભે સુતં ભીષ્મમતીવ સત્તમ
તત્વાર્થવારાંનિધિકર્ણધારકમ્

બહુલાશ્વ ઉવાચ -
મથુરાયાશ્ચ માહાત્મ્યં વદ દેવર્ષિસત્તમ્ ।
નિવાસે કિં ફલં પ્રોક્તં મથુરાયાઃ સતાં નૃણામ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
આદૌ વરાહો ધરણીં નિમગ્નાં
મહાજલે પ્રોજ્ઝિતવીચિશંકે ।
સ્વદંષ્ટ્રયોદ્ધૃત્ય કરીવ પદ્મં
કરેણ માહાત્મ્યમિદં જગાદ

બ્રુવઞ્જનો નામ ફલં હરેર્લભેત્
શૃણ્વઁલ્લભેત્કૃષ્ણકથાફલં નરઃ ।
સ્પૃશન્સતાં સ્પર્શનજં મધોઃ પુરિ
જિઘ્રંસ્તુલસ્યા દલગંધજં ફલમ્

પશ્યન્હરેર્દર્શનજં ફલં સ્વતો
ભક્ષંશ્ચ નૈવેદ્યભવં રમાપતેઃ ।
કુર્વન્ ભુજાભ્યાં હરિસેવયા ફલં
ગચ્છઁલ્લભેત્તીર્થફલં પદે પદે

રાજેંદ્રહંતા નિજગોત્રઘાતકી
ત્રૈલોક્યહંતાઽપિ ચ કોટિજન્મસુ ।
રાજઞ્છૃણુ ત્વં મથુરાનિવાસતો
યોગીશ્વરાણાં ગતિમાપ્નુયાન્નરઃ

પાદૌ ચ ધિગ્યૌ ન ગતૌ મધોર્વનં
દૃશૌ ચ ધિગ્યે ન કદાપિ પશ્યતઃ ।
કર્ણૌ ચ ધિગ્યૌ શૃણુતો ન મૈથિલ
વાચં ચ ધિગ્યા ન કરોત્યલં મનાક્

દ્વિસપ્તકોટીનિ વનાનિ યત્ર
તીર્થાનિ વૈદેહ સમાસ્થિતાનિ ।
એકૈકમેતેષુ વિમુક્તિદાનિ
વદામિ સાક્ષાન્મથુરાં નમામિ

ગોલોકનાથઃ પરિપૂર્ણદેવઃ
સાક્ષાદસંખ્યાણ્ડપતિઃ સ્વયં હિ ।
શ્રીકૃષ્ણચંદ્રોઽવતતાર યસ્યાં
તસ્યૈ નમોઽન્યાસુ પુરીષુ કિં વા

યન્નામ પાપં વિનિહંતિ તત્ક્ષણં
ભવત્યલં યાં ગૃણતોઽપિ મુક્તયઃ ।
વીથીષુ વીથીષુ ચ મુક્તિરસ્યાઃ
તસ્માદિમાં શ્રેષ્ઠતમાં વિદુર્બુધાઃ

કાશ્યાદિપુર્યો યદિ સન્તિ લોકે
તાસાં તુ મધ્યે મથુરૈવ ધન્યા ।
યા જન્મમૌંજીવ્રતમત્યુદારૈ-
ર્નૃણાં ચતુર્ધા વિદધાતિ મુક્તિમ્

પુરીશ્વરીં કૃષ્ણપુરીં વ્રજેશ્વરીં
તીર્થેશ્વરીં યજ્ઞતપોનિધીશ્વરીમ્ ।
મોક્ષપ્રદાં ધર્મધુરંધરાં પરાં
મધોર્વને શ્રીમથુરાં નમામ્યહમ્

શૃણ્વન્તિ માહાત્મ્યમિદં મધોઃ પુરઃ
કૃષ્ણૈકચિત્તા નિયતાશ્ચ યત્ર યે ।
વ્રજંતિ તે તત્ર પરિક્રમાત્ફલં
વૈદેહ રાજેન્દ્ર ન ચાત્ર સંશયઃ

ખણ્ડં ત્વિદં શ્રીમથુરાપુરસ્ય યે
શૃણ્વન્તિ ગાયંતિ પઠન્તિ સર્વતઃ ।
ઇહૈવ તેષાં હિ સમૃદ્ધિસિદ્ધયો
ભવન્તિ વૈદેહ નિસર્ગતઃ સદા

ત્રિઃસપ્તકૃત્વો બહુવૈભવાર્થિનઃ
શ્રૃણ્વન્તિ ચૈનં નિયતાશ્ચ યે ભૃશમ્ ।
તેષાં ગૃહદ્વારમલંકરોતિ હિ
ભૃંગાવલી કુઞ્જરકર્ણતાડિતા

વિપ્રોઽથ વિદ્વાન્ વિજયી નૃપાત્મજો
વૈશ્યો નિધીશો વૃષલોઽપિ નિર્મલઃ ।
શ્રુત્વેદમારાચ્ચ મનોરથો ભવેત્
સ્ત્રીણાં જનાનામતિદુર્લભોઽપિ હિ

નિષ્કારણો ભક્તિયુતો મહીતલે
શૃણોતિ ચેદં હરિલગ્નમાનસઃ ।
વિજિત્ય વિઘ્નાન્ પ્રવિજિત્ય નાકપાન્
ગોલોકધામપ્રવરં પ્રયાતિ સઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં મથુરાખંડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
મથુરામાહાત્મ્યં નામ પઞ્ચવિંશોઽધ્યાયઃ