ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 5.22

નારદોપાખ્યાનવર્ણનમ્
શ્રીભગવાનુવાચ -
કસ્મૈ દેયમિદં ગુહ્યં રાગરૂપં મનોહરમ્ ।
બુદ્ધ્યા વિચારયન્નિત્થં ગંધર્વનગરં યયૌ

તુંબરું નામ ગંધર્વં કૃત્વા શિષ્યં સ નારદઃ ।
કલં જગૌ મદ્‍ગુણાંશ્ચ વીણાવાદ્યપરાયણઃ

કેષામગ્રે ગેયમિદં રાગરૂપં મનોહરમ્ ।
શ્રોતું પાત્રં વિચિન્વન્સ નારદઃ શક્રમાયયૌ

અનિર્વૃતં ચ તં દૃષ્ટ્વા નારદો મુનિસત્તમઃ ।
સખ્યા તુમ્બુરુણા સાર્દ્ધં સૂર્યલોકં જગામ હ

રથેન તં પ્રધાવંતં સૂર્યં વીક્ષ્ય મહામુનિઃ ।
શિવપાર્શ્વં જગામાશુ તતો દેવર્ષિસત્તમઃ

ભૂતેશં જ્ઞાનતત્વજ્ઞં ધ્યાનસ્તિમિતલોચનમ્ ।
વીક્ષ્ય તં નારદો રાધે બ્રહ્મલોકં જગામ હ

સૃજંતં સૃષ્ટિરચનાં વ્યગ્રં વીક્ષ્ય વિધિં મુનિઃ ।
વૈકુંઠં પ્રયયૌ વિષ્ણોઃ સર્વલોકનમસ્કૃતમ્

ભક્તાર્થં કુત્ર ગચ્છંતં ભક્તેશં ભક્તવત્સલમ્ ।
વીક્ષ્ય તુંબુરુણા સાર્દ્ધં યોગીંદ્રઃ પ્રયયૌ તતઃ

યોગીશ્વરાણાં હિ સતાં ત્રિલોક્યામંતરં બહિઃ ।
ગતિમાહુર્નાપ્નુવંતિ કર્મભિર્વૃષભાનુજે

કોટિશો હ્યંડનિચયાન્ સમુલ્લંઘ્ય મુનીશ્વરઃ ।
ગોલોકં પરમં ધામ પ્રયયૌ પ્રકૃતેઃ પરમ્

સમુત્તીર્યાશુ વિરજાં નદીં કલ્લોલશાલિનીમ્ ।
યયૌ વૃન્દાવનં રમ્યં ભ્રમરધ્વનિસંકુલમ્

સદા વસંતર્તુયુતં મરુતૈજલ્લતાગૃહમ્ ।
દૃષ્ટ્વા ગોવર્ધનં શૈલં મન્નિકુંજં સમાયયૌ

કૌ યુવાં કુત આયાતૌ કિં કાર્યં વદતં ચ નઃ ।
ઇત્થં સખીભિઃ સંપૃષ્ટૌ ઊચતુર્મુનિતુમ્બુરૂ

ગાયકૌ કુશલૌ રામા આવાં વીણાકલધ્વનિમ્ ।
પરિપૂર્ણતમં સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણં રાધિકાપતિમ્

કલં પરં શ્રાવયિતુમાગતૌ બંદિનાં વરૌ ।
કથનીયમિદં વાક્યં શ્રીકૃષ્ણય મહાત્મને

શ્રુત્વા સખ્યસ્તથા મહ્યં નિવેદ્યાથ મદાજ્ઞયા ।
આગત્યાજ્ઞાં દદુર્યાતું બંદિભ્યાં શ્લક્ષ્ણયા ગિરા

મન્નિકુંજાંગણે ભ્રાજત્કોટ્યર્કજ્યોતિરાકુલે ।
ખચિત્કૌસ્તુભરત્‍નાઢ્યે પ્રચલચ્ચારુચામરે

લોલમુક્તાફલચ્છત્રે સખીકોટિસમન્વિતે ।
મહાપદ્મસ્થિતં સાક્ષાત્ત્વયા માં તાવપશ્યતામ્

નત્વા પ્રદક્ષિણીકૃત્ય તત્ર સ્થિત્વા મદાજ્ઞયા ।
સ્તુત્વા માં મદ્‍ગુણાન્વક્તું તેનાસાવુપચક્રમે

આતોદ્યં વિનુદન્વીણાં દેવદત્તાં સ્વરામૃતમ્ ।
કલં જગાવદ્વિતીયં નારદઃ સહતુમ્બુરૂ

સંતુષ્ટોઽહં શિરો ધુન્વન્ તેન શ્લાઘ્યં ચ તત્સ્વરમ્ ।
દત્વાઽઽત્માનં પ્રેમપરો જલત્વં ગતવાનહમ્

યજ્જલં મદ્વપુર્જાતં તદ્વૈ બ્રહ્મદ્રવં વિદુઃ ।
કોટિશઃ કોટિશોઽણ્ડાનાં રાશયઃ સંલુઠંતિ હિ

ઇંદ્રાયણફલાનીવાન્ અન્તે તસ્મિઞ્જલે શુભે ।
પૃશ્નિગર્ભમિદં રાધે બ્રહ્માંડં મત્પદં સ્ફુટમ્

ભિત્વા તચ્ચાગતં સાક્ષાદસ્મિન્મન્વંતરે શુભે ।
તત્સ્વર્ધુનીં વિદુઃ પૂર્વે શ્રીગંગાં પાપહારિણીમ્

દિવિ મંદકિની પ્રોક્તા ગંગા ભાગીરથી ક્ષિતૌ ।
અધો ભોગવતી પ્રોક્તા ત્રિધા ત્રિપથગામિની

યત્સ્નાતું ગચ્છતઃ પુંસઃ પ્રણતસ્ય પદે પદે ।
રાજસૂયાશ્વમેધાનાં ફલમસ્તિ ન દુર્લભમ્

ગંગા ગંગેતિ યો બ્રૂયાદ્યોજનાનાં શતૈરપિ ।
મુચ્યતે સર્વપાપેભ્યો વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

દૃષ્ટ્વા જન્મશતં પાપં પીત્વા જન્મશતદ્વયમ્ ।
સ્નાત્વા જન્મસહસ્રાણાં હંતિ ગંગા કલૌ યુગે

સફલં જન્મ વૈ તેષાં યે પશ્યંતિ હિ જાહ્નવીમ્ ।
વૃથા જન્મ ગતં તેષાં યે ન પશ્યંતિ જાહ્નવીમ્

યથા હિ દ્રવતાં પ્રાપ્તા વિરજા ત્વદ્‌ભયાદ્યથા ।
પ્રાપુર્દ્રવત્વં રંભોરુ વિરજાયાઃ સુતા યથા

યથા કૃષ્ણા નદી વિષ્ણુર્વેણી દેવઃ શિવો યથા ।
બ્રહ્મા કકુદ્મિની ગંગા ગંડકી ચ યથાઽપ્સરાઃ

તથા દ્રવત્વં સંપ્રાપ્ત ઋભુર્નામાપ્યયં મુનિઃ ।
પ્રેમલક્ષણયા ભક્ત્યા ઋભોર્વા નાત્ર સંશયઃ

યઃ શૃણોતિ કથામેતાં પવિત્રાં પાપહારિણીમ્ ।
ઉલ્લંઘ્ય સર્વલોકાંશ્ચ મલ્લોકં યાતિ માનવઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
એવમુક્ત્વા પ્રિયાં રાધામૃભોરાશ્રમતો હરિઃ ।
રાધયા સહિતો રાજન્ આયયૌ માલતીવનમ્

ગોપીનાં વિરહં જ્ઞાત્વા ભગવાન્ભક્તવત્સલઃ ।
રાધયા પ્રયયૌ કૃષ્ણઃ પુલિનં મંગલાયનમ્

તદા ગોપીગણાઃ સર્વે ગતમાના ગતવ્યથાઃ ।
જગૃહુસ્તં ઘનશ્યામં સૌદામિન્યો ઘનં યથા

વૃંદાવને હરિઃ સાક્ષાત્કૃષ્ણાતીરે મનોહરે ।
જગૌ કલં ગોપિકાભિઃ વંશીવાદનતત્પરઃ

ભગવત્કલરાગેણ મૂર્છિતા ગોપકન્યકાઃ ।
નદ્યો વેગત્વરહિતા અચરત્વં હિ પક્ષિણઃ

મૌનત્વં દેવતાઃ સર્વાઃ સ્તંભત્વં દેવનાયકાઃ ।
સજલત્વં ચ તરવો નિદ્રાત્વં પ્રગતં જગત્

કૃત્વા રાસં રાધિકાયા ગોપીનાં ચ મનોરથમ્ ।
બ્રાહ્મે મુહૂર્તે ભગવાનાયયૌ નંદમંદિરમ્

રાધિકા ગોપિકાભિશ્ચ પ્રાપ્તાઽઽનંદમનોરથા ।
વૃષભાનુવરસ્યાપિ સુંદરં મંદિરં યયૌ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં મથુરાખંડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
નારદોપાખ્યાનં નામ દ્વાવિંશોઽધ્યાયઃ