ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 5.14

નન્દેન સહ ઉદ્ધવસ્ય મિલનં કૃષ્ણસ્ય કુશલવર્ણનમ્
શ્રીનારદ ઉવાચ -
એવં પ્રેમભરાન્ ગોપાન્ શ્રીકૃષ્ણવિરહાતુરાન્ ।
ઉવાચ પ્રેમસંયુક્ત ઉદ્ધવો ગતવિસ્મયઃ

ઉદ્ધવ ઉવાચ -
અહં શ્રીકૃષ્ણોદાસોઽસ્મિ તત્પ્રિયસ્તદ્‌રહસ્કરઃ ।
ભવતાં કુશલં દ્રષ્ટું પ્રેષિતો હરિણા ત્વરમ્

પુરીં ગત્વાઽથ હરયે નિવેદ્ય વિરહં તુ વઃ ।
તં પ્રસન્નં કરિષ્યામિ તદઙ્ઘ્રૌ નેત્રવારિભિઃ

નાત્વા હરિં હિ ભવતાં સમીપં હે વ્રજૌકસઃ ।
આગમિષ્યામ્યહં શીઘ્રં શપથો ન મૃષા મમ

યૂયં પ્રસન્ના ભવત મા શોકં કુરુતાથ વૈ ।
અસ્મિન્વ્રજેઽપિ ગોપાલા દ્રક્ષ્યથ શ્રીપતિં હરિમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
એવમાશ્વાસ્ય ગોપાલાન્ રથસ્થો યદુનન્દનઃ ।
શ્રીદામાદ્યૈશ્વ ગોપાલૈઃ સહિતો હર્ષપૂરિતઃ

વિવેશ નન્દનગરં સૂર્યે સિન્ધુગતે સતિ ।
આગતં હ્યુદ્ધવં શ્રુત્વા નન્દરાજો મહામતિઃ ।
પરિરભ્ય મુદા શીઘ્રં પૂજયામાસ હર્ષિતઃ

કશિપુસ્થં સ્થિતં શાંતમુદ્ધવં કૃતભોજનમ્ ।
કશિપુસ્થો નંદરાજઃ પ્રાહ ગદ્‌ગદયા ગિરા

નન્દ ઉવાચ -
કચ્ચિત્સખા મે પુરિ શૂરસેન
આસ્તે સ્વપુત્રૈઃ કુશલી મહામતે ।
કંસે મૃતે યાદવપુંગવાનાં
જાતં સખે સૌખ્યમતઃ પરં ભુવિ

કચ્ચિત્કદાચિત્સબલો હિ માધવઃ
સ્મરત્યસૌ વા જનનીં યશોમતીમ્ ।
ગોપાલગોવર્ધનગોગણાન્વ્રજં
વૃન્દાવનં વા પુલિનં તરંગિણીમ્

હા દૈવ કસ્મિન્સમયે સ્વનન્દનં
બિંબાધરં સુન્દરમંબુજેક્ષણમ્ ।
દ્રક્ષ્યામ્યહં મન્દિરચત્વારાજિરે
ઽર્ભકૈર્લુઠંતં સબલં મુહુર્મુહુઃ

કુંજો નિકુંજો યમુના મહાનદી
ગોવર્ધનોઽરણ્યમિદં વનાનિ ।
ગૃહૈર્લતાવૃક્ષગવાં ગણૈઃ સહ
વિના મુકુંદં વિષવત્ત્વિદં જગત્

ધિગ્જીવનં મે શયનં ચ ભોજનં
કૃષ્ણં વિના પદ્મદલાયતેક્ષણમ્ ।
ચન્દ્રં વિના ભૂમિતલે ચકોરવ-
જ્જીવામિ તસ્યાગમનાશયા ભૃશમ્

હર્તું ભુવો ભરમતીવ દૈવતૈઃ
સંપ્રાર્થિતં પૂર્ણતમં મહામતે ।
જાતં સતાં રક્ષણતત્પરં સ્વયં
મન્યે હિ કૃષ્ણં સબલં પરાત્પરમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
સંસ્મૃત્ય સંસ્મૃત્ય હરિં પરેશં
બભૂવ તૂષ્ણીં નવનન્દરાજઃ ।
શિરો નિધાયાપ્યુપબર્હણે સ્વે
હ્યુત્કંઠરોમાંચિતવિહ્વલાંગઃ

શ્રીનન્દનેત્રાંબુજવારિસંતતી
રાજંસ્તદા કૃષ્ણસખસ્ય પશ્યતઃ ।
શય્યાં સવસ્ત્રામુપબર્હણાંતાં
કૃત્વાઽઽર્દ્રતાં પ્રાંગણ આચચાલ

શ્રુત્વોદ્ધવં શ્રીમથુરાપુરાગતં
કપાટમેત્યાશુ યશોમતી સતી ।
શૃણ્વંત્યલં સ્વસ્ય સુતસ્ય વર્ણનં
સ્નેહસ્રવત્ સુસ્તનનેત્રપંકજા

વિહાય લજ્જાં ઘૃણયા સુતસ્ય
સા પપ્રચ્છ સર્વં કુશલં તદોદ્ધવમ્ ।
આપ્રોક્ષ્ય વસ્ત્રેણ દૃગશ્રુતસંતતિં
સ્થિતે ચ નન્દે હરિભાવવિહ્વલે

શ્રીયશોદોવાચ -
ક્વચિત્સ્મરતિ માં કૃષ્ણો નન્દરાજમથાપિ વા ।
ભ્રાતરં નંદરાજસ્ય સન્નન્દં દર્શનોત્સુકમ્

નંદાનવોપનન્દાંશ્ચ વૃષભાનૂન્ વ્રજેષુ ષટ્ ।
યેષામારોહમાસ્થાય બાલકેલિર્વને વને

કંદુકક્રીડયા રેમે સાનન્દં નન્દનન્દનઃ ।
તાન્ગોપાન્ સ્નેહસંયુક્તાન્કદાચિત્સ્મરતિ સ્વતઃ

એકોઽયં મે સુતઃ પ્રાપ્તો ન સુતા બહવશ્ચ મે ।
સોઽપિ માં જનનીં દીનાં યયૌ ત્યક્ત્વા દિગંતરમ્

અહો કષ્ટં સ્નેહવતાં દુર્નિવારં મહામતે ।
કિં કરોમિ વિના પુત્રં કથં જીવામિ માનદ

માતર્મહ્યં દેહિ દધિ માતર્હૈયંગવં નવમ્ ।
એવં વદન્સ મધુરં હઠં ચક્રે સદા ગૃહે

મધ્યાહ્ને સ કથં કૃષ્ણો ભોજનં કર્તુમર્હતિ ।
મમાત્મજોઽયં શ્રીકૃષ્ણો જીવનં વ્રજવાસિનામ્ ।
વ્રજે ધનં કુલે દીપો મોહનો બાલલીલયા

લાલનૈઃ પાલનૈસ્તસ્ય દિનં મે ક્ષણવદ્‌ગતમ્ ।
તદ્દિનં કલ્પવજ્જાતં વિનાઽહો નન્દનન્દનમ્

વત્સાન્વારયિતું કૃષ્ણો ગ્રામસીમ્નિ નદીતટે ।
ન કારિતોઽર્ભકૈઃ સાર્દ્ધં સ ચાહો મથુરાં ગતઃ

હે મોહનેતિ દૂરાત્તમંકં નીત્વાઽથ લાલનમ્ ।
ચકાર નંદરાજોઽયં તં વિના ખિન્નતાં ગતઃ

અહો દામ્ના મયા બદ્ધો નિર્મોહિન્યૈકદા શિશુઃ ।
ભાંડે ભગ્નીકૃતે દધ્નઃ શોચમિ ચરિતં ચ તત્

તત્પ્રાઙ્ગણં સર્વસભા ચ મન્દિરં
દ્વારશ્ચ વીથીર્વ્રજહર્મ્યપૃષ્ઠયઃ ।
શૂન્યં સમસ્તં મમ જીવનં ધિ-
ગ્વિના મુકુંદં વિષવત્વિદં જગત્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
યશોદાનન્દયોર્વીક્ષ્ય પરમં પ્રેમલક્ષણમ્ ।
ઉદ્ધવો નિતરાં રાજન્ વિસ્મિતોઽભૂદ્‌ગતસ્મયઃ

ઉદ્ધવ ઉવાચ -
રોમમાત્રં મમ તનૌ જિહ્વા ચેજ્જાયતે ત્વહો ।
યુવયોસ્તદપિ શ્લાઘાં કર્તું નાલં મહાપ્રભૂ

પરિપૂર્ણતમે સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણે પુરુષોત્તમે ।
ઈદૃશી ચ કૃતા ભક્તિર્યુવાભ્યાં પ્રેમલક્ષણા

તીર્થાટનતપોદાનસાઙ્ખ્યયોગૈશ્ચ દુર્લભા ।
શાશ્વતી યુવયોઃ પ્રાપ્તા યા ભક્તિઃ પ્રેમલક્ષણા

મા શોકં કુરુ હે નન્દ હે યશોદે વ્રજેશ્વરિ ।
પત્રદ્વયં ગૃહાણાશુ કૃષ્ણદત્તં ન સંશયઃ

સહાગ્રજો નન્દસૂનુઃ કુશલ્યાસ્તે યદોઃ પુરિ ।
યાદવાનાં મહત્કાર્યં કૃત્વાઽથ સબલઃ પ્રભુઃ

હ્રસ્વકાલેન ચાત્રાપિ ભગવાનાગમીષ્યતિ ।
પરિપૂર્ણતમં વિદ્ધિ શ્રીકૃષ્ણં નન્દનન્દનમ્ ।
કંસાદીનાં વધાર્થાય ભક્તાનાં રક્ષણાય ચ

બ્રહ્મણા પ્રાર્થિતઃ કૃષ્ણોઽવતતાર ગૃહે તવ ।
જાતમાત્રોઽદ્‌ભુતાં લીલાં ચકાર સબલો હરિઃ

પૂતનાપ્રાણહરણં શકટસ્ય નિપાતનમ્ ।
તૃણાવર્તનિપાતશ્ચ યમલાર્જુનભંજનમ્

સ્વમુખે ચ યશોદાયૈ વિશ્વરૂપસ્ય દર્શનમ્ ।
વૃન્દાવને ચ ભગવાન્ ગોવત્સાંશ્ચારયન્ પ્રભુઃ

વધં ચકાર ગોપાનાં પશ્યતાં બકવત્સયોઃ ।
અઘાસુરસ્ય ચ વધો ધેનુકસ્ય વિમર્દનમ્

મર્દનં કાલિયસ્યાપિ વહ્નિપાનં ચકાર હ ।
પ્રલંબસ્ય વધં પશ્ચાદ્‌‌બલદેવશ્ચકાર હ

ગોવર્ધનં સમુત્પાટ્ય હસ્તેનૈકેન લીલયા ।
યુષ્માકં પશ્યતાં બિભ્રત્પુષ્કરં ગજરાડિવ

ચૂડામણિં શંખચૂડાજ્જહાર જગતાં પતિઃ ।
અરિષ્ટસ્ય વધં કૃત્વા કેશિનં નિજઘાન હ

વ્યોમાસુરં મહાદૈત્યં મુષ્ટિના તં મમર્દ હ ।
તથા વૈ મથુરાયાં તુ ચક્રે ચિત્રં મહામતે

વિકથ્યમાનં રજકં કરેણાભિજઘાન તમ્ ।
પ્રચંડં કંસકોદંડં મધ્યતસ્તદ્‌બભંજ હ ।
ઇક્ષુદંડં યથા નાગઃ સર્વેષાં પશ્યતાં નૃણામ્

દ્વિપં કુવલયાપીડં નાગાયુતસમં બલે ।
શુંડાદંડે સંગૃહીત્વા પાતયામાસ ભૂતલે

ચાણૂરં મુષ્ટિકં કૂટં શલં તોશલમેવ ચ ।
પાતયામાસ ભૂપૃષ્ઠે મલ્લયુદ્ધેન માધવઃ

કસં મદોત્કટં દૈત્યં નાગલક્ષસમં બલે ।
મંચાદ્‍ગૃહીત્વા તં કૃષ્ણો ભ્રામયિત્વા ભુજૌજસા

પાતયામાસ ભૂપૃષ્ઠે કમંડલુમિવાર્ભકઃ ।
ઇભોપરિ યથા સિંહસ્તસ્યોપરિ પપાત સઃ

કંસાનુજાંશ્ચ કંકાદીન્ બલદેવો મહાબલઃ ।
મમર્દ મુદ્‌ગરેણાશુ મૃગાન્વૈ મૃગરાડિવ

ગુરવે દક્ષિણાં દાતું સમુત્પત્ય મહાર્ણવે ।
શંખરૂપં પંચજનં નિજઘાન હરિઃ સ્વયમ્

અદ્‌ભુતાનિ ચરિત્રાણિ ચૈતાનિ શ્રીહરિં વિના ।
કઃ કરોતિ મહાનંદ તસ્મૈ શ્રીહરયે નમઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં મથુરાખંડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
નંદરાજોદ્ધવમેલનં નામ ચતુર્દશોઽધ્યાયઃ