ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 5.11

કુબ્જાયાઃ કુવલયાપીડસ્ય પૂર્વજન્મ
બહુલાશ્વ ઉવાચ -
સૈરન્ધ્ર્યા કિં કૃતં પૂર્વં તપઃ પરમદુર્ઘટમ્ ।
યેન પ્રસન્નઃ શ્રીકૃષ્ણો દેવૈરપિ સુદુર્લભઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
પંચવટ્યા સ્થિતં રામં કોટિકન્દર્પસન્નિભમ્ ।
વીક્ષ્ય શૂર્પણખા નામ્ની રાક્ષસી મોહિતા ભૃશમ્

નિર્મોહં રાઘવં દૃષ્ટ્વાઽથૈકપત્‍નિવ્રતસ્થિતમ્ ।
ક્રોધાત્સીતાં ભક્ષયિતું ધાવતી રાવણસ્વસા

ખડ્ગેન શિતધારેણ લક્ષ્મણો રાઘવાનુજઃ ।
જહાર તસ્યાઃ કર્ણૌ ચ નાસાં સદ્યો રુષાન્વિતઃ

છિન્નનાસા ગતા લંકાં રાવણાય ન્યવેદયત્ ।
ભૂયઃ પુષ્કરતીર્થે સા જગામ વિમના ભૃશમ્

તપશ્ચક્રે શૂર્પણખા વર્ષાણામયુતં જલે ।
ધ્યાયંતી ત્ર્યંબકં દેવં શ્રીરામં વરમિચ્છતી

તતઃ પ્રસન્નો ભગવાન્દેવદેવ ઉમાપતિઃ ।
એત્ય તત્પુષ્કરં તીર્થં વરં બ્રૂહીત્યુવાચ હ

શૂર્પણખોવાચ -
શ્રીરામો મે વરો ભૂયાદ્વરં દેહિ સતાં પ્રિયઃ ।
ત્વં દેવદેવ પરમઃ સર્વાસાં આશિષાં પ્રભુઃ

શ્રીશિવ ઉવાચ -
અદ્યૈવ સફલો ન સ્યાદ્વરસ્તે શૃણુ રાક્ષસિ ।
દ્વાપરાંતે માથુરે ચ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
સૈવ શૂર્પણખા નામ રાક્ષસી કામરૂપિણી ।
અભૂચ્છ્રીમથુરાયાં તુ કુબ્જાનામ મહામતે

મહાદેવ વરેણાપિ શ્રીકૃષ્ણસ્ય પ્રિયાઽભવત્ ।
ઇદં મયા તે કથિતં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

બહુલાશ્વ ઉવાચ -
કોઽયં કુવલયાપીડઃ પૂર્વજન્મનિ નારદ ।
કથં ગજત્વં આપન્નઃ શ્રીકૃષ્ણે લીનતાં ગતઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
બલિપુત્રો મહાકાયો નામ્ના મન્દગતિર્બલી ।
સર્વશસ્ત્રભૃતાં શ્રેષ્ઠો લક્ષનાગસમો બલી

એકદા નિર્ગતઃ સોઽપિ રંગયાત્રાં જનેષુ ચ ।
મત્તેભવજ્જનાન્વેગાદ્‌ભુજાભ્યાં પરિમર્દયન્

તદ્‌બાહુવેગાત્પતિતઃ પથિ વૃદ્ધસ્ત્રિતો મુનિઃ ।
ક્રુદ્ધઃ શશાપ તં મત્તં બલિષ્ઠં બલિનન્દનમ્

ત્રિત ઉવાચ -
ગજવત્ત્વં મદોન્મત્તોઽભૂર્જનાન્પરિમર્દયન્ ।
વિચરન્ રંગયાત્રાયાં ત્વં ગજો ભવ દુર્મતે

એવં શપ્તસ્તદા દૈત્યો નામ્ના મન્દગતિર્બલી ।
પતત્ કંચુકવદ્દેહો ભ્રષ્ટતેજા બભૂવ હ

મુનેઃ પ્રભાવવિત્સદ્યો દૈત્યો ભૂત્વા કૃતાંજલિઃ ।
નત્વા પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ત્રિતં મુનિમુવાચ હ

મંદગતિરુવાચ -
હે મુને હે કૃપાસિન્ધો ત્વં યોગીન્દ્રો દ્વિજોત્તમઃ ।
ગજત્વાન્મે કદામુક્તિર્ભવિષ્યતિ વદાશુ મામ્

ત્વાદૃશાનાં સતાં માભૂત્ હેલનં મે ક્વચિન્મુને ।
ત્વાદૃશા મુનયો બ્રહ્મન્ સમર્થા વરશાપયોઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
એવં પ્રસાદિતસ્તેન ત્રિતો નામ મહામુનિઃ ।
ગતક્રોધોઽબ્રવીદ્દૈત્યં કૃપાલુર્બ્રાહ્મણોત્તમઃ

ત્રિત ઉવાચ -
વચનં મે મૃષા ન સ્યાત્ ત્વદ્‌ભક્ત્યા હર્ષિતોઽસ્મ્યહમ્ ।
તે દાસ્યાભિ વરં દિવ્યં દેવાનામપિ દુર્લભમ્

મા શોકં કુરુ દૈત્યેન્દ્ર મથુરાયાં હરેઃ પુરિ ।
શ્રીકૃષ્ણહસ્તાત્તે મુક્તિર્ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
સોઽયં મન્દગતિર્દૈત્યો ગજોઽભૂદ્‌વિંધ્યપર્વતે ।
નામ્ના કુવલયાપીડો નાગાયુતસમો બલે

ગૃહીતો માગધેન્દ્રેણ બલાલ્લક્ષગજૈર્વને ।
સોઽયં દત્તસ્તુ કંસાય પારિબર્હે વિદેહરાટ્

ત્રિતવાક્યાત્તસ્ય ધામ શ્રીકૃષ્ણે લીનતાં ગતમ્ ।
ઇદં મયા તે કથિતં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં મથુરાખંડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
કુબ્જાકુવલયાપીડવર્ણનં નામૈકાદશોઽધ્યાયઃ