ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 4.2

માધુર્યખણ્ડઃ - દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ
ઋષિરૂપ-ગોપીગણાનાં ઉત્પત્તિઃ -
શ્રીનારદ ઉવાચ
ગોપીનામૃષિરૂપાણામાખ્યાનં શૃણુ મૈથિલ ।
સર્વપાપહરં પુણ્યં કૃષ્ણભક્તિવિવર્ધનમ્

વઙ્ગેષુ મઙ્ગલો નામ ગોપ આસીન્મહામનાઃ ।
લક્ષ્મીવાઞ્છ્રુતસમ્પન્નો નવલક્ષગવાં પતિઃ

ભાર્યાઃ પઞ્ચસહસ્રાણિ બભૂવુસ્તસ્ય મૈથિલ ।
કદાચિદ્દૈવયોગેન ધનં સર્વં ક્ષયં ગતમ્

ચૌરૈર્નીતાસ્તસ્ય ગાવઃ કાશ્ચિદ્રાજ્ઞા હૃતા બલાત્ ।
એવં દૈન્યે ચ સમ્પ્રાપ્તે દુઃખિતો મઙ્ગલોઽભવત્

તદા શ્રીરામસ્ય વરાદ્દણ્ડકારણ્યવાસિનઃ ।
ઋષયઃ સ્ત્રીત્વમાપન્ના બભૂવુસ્તસ્ય કન્યકાઃ

દૃષ્ટ્વા કન્યાસમૂહં સ દુઃખી ગોપોઽથ મઙ્ગલઃ ।
ઉવાચ દૈન્યદુઃખાઢ્ય આધિવ્યાધિસમાકુલઃ

મઙ્ગલ ઉવાચ -
કિં કરોમિ ક્વ ગચ્છામિ કો મે દુઃખં વ્યપોહતિ ।
શ્રીર્ન ભૂતિર્નાભિજનો ન બલં મેઽસ્તિ સામ્પ્રતમ્

ધનં વિના કથં ચાસાં વિવાહો હા ભવિષ્યતિ ।
ભોજને યત્ર સન્દેહો ધનાશ તત્ર કીદૃશી

સતિ દૈન્યે કન્યકાઃ સ્યુઃ કાકતાલીયવદ્ગૃહે ।
તસ્માત્કસ્યાપિ રાજ્ઞસ્તુ ધનિનો બલિનસ્ત્વહમ્

દાસ્યામ્યેતાઃ કન્યકાશ્ચ કન્યાનાં સૌખ્યહેતવે ।
કદર્થીકૃત્ય તા કન્યાઃ એવં બુદ્ધ્યા સ્થિતોઽભવત્ ॥
તદૈવ માથુરાદ્દેશાદ્ગોપશ્ચૈકઃ સમાગતઃ

નારદ ઉવાચ -
તીર્થયાયી જયો નામ વૃદ્ધોબુદ્ધિમતાં વરઃ ।
તન્મુખાન્નન્દરાજસ્ય શ્રુતં વૈભવમદ્ભુતમ્

નન્દરાજસ્ય બલયે મઙ્ગલો દૈન્યપીડિતઃ ।
વિચિન્ત્ય પ્રેષયામાસ કન્યકાશ્ચારુલોચનાઃ

તા નન્દરાજસ્ય ગૃહે કન્યકા રત્નભૂષિતાઃ ।
ગવાં ગોમયહારિણ્યો બભૂવુર્ગોવ્રજેષુ ચ

શ્રીકૃષ્ણં સુન્દરં દૃષ્ટ્વા કન્યા જાતિસ્મરાશ્ચ તાઃ ।
કાલિન્દીસેવનં ચક્રુર્નિત્યં શ્રીકૃષ્ણહેતવે

અથૈકદા શ્યામલાઙ્ગી કાલિન્દી દીર્ઘલોચના । તાભ્યઃ સ્વદર્શનં દત્વા વરં દાતું સમુદ્યતા

તા વવ્રિરે વ્રજેશસ્ય પુત્રો ભૂયાત્પતિશ્ચ નઃ ।
તથાસ્તુ ચોક્ત્વા કાલિન્દી તત્રૈવાન્તરધીયત

તાઃ પ્રાપ્તા વૃન્દકારણ્યે કાર્તિક્યાં રાસમણ્ડલે ।
તાભિઃ સાર્ધં હરી રેમે સુરીભિઃ સુરરાડિવ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં માધુર્યખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
ઋષિરૂપોપાખ્યાનં નામ દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સચ્છ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃ :ગર્ગ સંહિતા