ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 3.5

ગિરિરાજખણ્ડ - પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ
કૃષ્ણસ્ય વર્ણદર્શને ગોપગણાનાં સન્દેહઃ વિવાદશ્ચ -
શ્રીનારદ ઉવાચ -
એકદા સર્વગોપાલા ગોપ્યો નન્દસુતસ્ય તત્ ।
અદ્‌ભુતં ચરિતં દૃષ્ટ્વા નન્દમાહુર્યશોમતીમ્

ગોપા ઊચુઃ -
હે ગોપરાજ ત્વદ્વંશે કોઽપિ જાતો ન ચાદ્રિધૃક્ ।
ન ક્ષમસ્ત્વં શિલાં ધર્ત્તું સપ્તાહં હે યશોમતિ

ક્વ સપ્તહાયનો બાલઃ ક્વાદ્રિરાજસ્ય ધારણમ્ ।
તેન નો જાયતે શંકા તવ પુત્રે મહાબલે

અયં બિભ્રદ્‌ગિરિવરં કમલં ગજરાડિવ ।
ઉચ્છિલીંધ્રં યથા બાલો હસ્તેનૈકેન લીલયા

ગૌરવર્ણા યશોદે ત્વં નન્દ ત્વં ગૌરવર્ણધૃક્ ।
અયં જાતઃ કૃષ્ણવર્ણ એતત્કુલવિલક્ષણમ્

યદ્વાઽસ્તુ ક્ષત્રિયાણાં તુ બાલ એતાદૃશો યથા ।
બલભદ્રે ન દોષઃ સ્યાચ્ચન્દ્રવંશસમુદ્‌ભવે

જ્ઞાતેસ્ત્યાગં કરિષ્યામો યદિ સત્યં ન ભાષસે ।
ગોપેષુ ચાસ્ય વોત્પત્તિં વદ ચેન્ન કલિર્ભવેત્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
શ્રુત્વા ગોપાલવચનં યશોદા ભયવિહ્વલા ।
નન્દરાજસ્તદા પ્રાહ ગોપાન્ ક્રોધપ્રપૂરિતાન્

શ્રીનંદ ઉવાચ -
ગર્ગસ્ય વાક્યં હે ગોપા વદિષ્યામિ સમાહિતઃ ।
યેન ગોપગણા યૂયં ભવતાશુ ગતવ્યથાઃ

કકારઃ કમલાકાન્તો ઋકારો રામ ઇત્યપિ ।
ષકારઃ ષડ્‍ગુણપતિઃ શ્વેતદ્વીપનિવાસકૃત્

ણકારો નારસિંહોઽયમકારો હ્યક્ષરોઽગ્નિભુક્ ।
વિસર્ગૌ ચ તથા હ્યેતૌ નરનારાયણાવૃષી

સંપ્રલીનાશ્ચ ષટ્‍ પૂર્ણા યસ્મિઞ્છબ્દે મહાત્મનિ ।
પરિપૂર્ણતમે સાક્ષાત્તેન કૃષ્ણઃ પ્રકીર્તિતઃ

શુક્લો રક્તસ્તથા પીતો વર્ણોઽસ્યાનુયુગં ધૃતઃ ।
દ્વાપરાંતે કલેરાદૌ બાલોઽયં કૃષ્ણતાં ગતઃ

તસ્માત્કૃષ્ણ ઇતિ ખ્યાતો નામ્નાયં નન્દનન્દનઃ ।
વસવશ્ચેન્દ્રિયાણીતિ તદ્દેવશ્ચિત્ત એવ હિ

તસ્મિન્યશ્ચેષ્ટતે સોઽપિ વાસુદેવ ઇતિ સ્મૃતઃ

વૃષભાનુસુતા રાધા યા જાતા કીર્તિમન્દિરે ।
તસ્યાઃ પતિરયં સાક્ષાત્તેન રાધાપતિઃ સ્મૃતઃ

પરિપૂર્ણતમઃ સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણો ભગવાન્સ્વયમ્ ।
અસંખ્યબ્રહ્માણ્ડપતિર્ગોલોકે ધામ્નિ રાજતે

સોઽયં તવ શિશુર્જાતો ભારાવતરણાય ચ ।
કંસાદીનાં વધાર્થાય ભક્તાનાં પાલનાય ચ

અનન્તાન્યસ્ય નામાનિ વેદગુહ્યાનિ ભારત ।
લીલાભિશ્ચ ભવિષ્યન્તિ તત્કર્મસુ ન વિસ્મયઃ

ઇતિ શ્રુત્વાઽઽત્મજે ગોપાઃ સન્દેહં ન કરોમ્યહમ્ ।
વેદવાક્યં બ્રહ્મવચઃ પ્રમાણં હિ મહીતલે

ગોપા ઊચુઃ -
યદ્યાગતસ્તવ ગૃહે ગર્ગાચાર્યો મહામુનિઃ ।
તત્ક્ષણે નામકરણે નાહૂતા જ્ઞાતયસ્ત્વયા

સ્વગૃહે નામકરણં ભવતા ચ કૃતં શિશોઃ ।
તવ ચૈતાદૃશી રીતિર્ગુપ્તં સર્વં ગૃહેઽપિ યત્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
એવં વદંતસ્તે ગોપા નિર્ગતા નન્દમન્દિરાત્ ।
વૃષભાનુવરં જગ્મુઃ ક્રોધપૂરિતવિગ્રહાઃ

વૃષભાનુવરં સાક્ષાન્નન્દરાજસહાયકમ્ ।
પ્રાહુર્ગોપગણાઃ સર્વે જ્ઞાતેર્મદસમન્વિતાઃ

ગોપા ઊચુઃ -
વૃષભાનુવર ત્વં વૈ જ્ઞાતિમુખ્યો મહામનાઃ ।
નન્દરાજં ત્યજ જ્ઞાતેર્હે ગોપેશ્વર ભૂપતે

શ્રીવૃષભાનુવર ઉવાચ -
કો દોષો નન્દરાજસ્ય જ્ઞાતેસ્તં સન્ત્યજામ્યહમ્ ।
ગોપેષ્ટો જ્ઞાતિમુકુટો નન્દરાજો મમ પ્રિયઃ

ગોપા ઊચુઃ -
ન ચેત્ત્યજસિ તં રાજંસ્ત્યજામસ્ત્વાં વ્રજૌકસઃ ।
ત્વદ્‌ગૃહે વર્ધિતા કન્યોદ્વાહયોગ્યા મહામુને

ભવતા જ્ઞાતિમુખ્યેન સંપદુન્મદશાલિના ।
ન દત્તા વરમુખ્યાય કલુષં તવ વિદ્યતે

અદ્ય ત્વાં જ્ઞાતિસંભ્રષ્ટં પૃથઙ્‍મન્યામહે નૃપ ।
ન ચેચ્છીઘ્રં નન્દરાજં ત્યજ ત્યજ મહામતે

શ્રીવૃષભાનુવર ઉવાચ -
ગર્ગસ્ય વાક્યં હે ગોપ વદિષ્યામિ સમાહિતઃ ।
યેન ગોપગણા યૂયં ભવતાશુ ગતવ્યથાઃ

અસંખ્યબ્રહ્માણ્ડપતિર્ગોલોકેશઃ પરાત્પરઃ ।
તસ્માત્પરો વરો નાસ્તિ જાતો નન્દગૃહે શિશુઃ

ભુવો ભારાવતારાય કંસાદિનાં વધાય ચ ।
બ્રહ્મણા પ્રાર્થિતઃ કૃષ્ણો બભૂવ જગતીતલે

શ્રીકૃષ્ણપટ્ટરાજ્ઞી યા ગોલોકે રાધિકાઽભિધા ।
ત્વદ્‌ગેહે સાઽપિ સંજાતા ત્વં ન જાનાસી તાં પરામ્

અહં ન કારયિષ્યામિ વિવાહમનયોનૃપ ।
તયોર્વિવાહો ભવિતા ભાણ્ડીરે યમુનાતટે

વૃન્દાવનસમીપે ચ નિર્જને સુન્દરે સ્થલે ।
પરમેષ્ઠી સમાગત્ય વિવાહં કારયિષ્યતિ

તસ્માદ્‌રાધાં ગોપવર વિદ્ધ્યર્દ્ધાઙ્ગીં પરસ્ય ચ ।
લોકચૂડામણેઃ સાક્ષાદ્‌રાજ્ઞીં ગોલોકમન્દિરે

યૂયં સર્વેઽપિ ગોપાલા ગોલોકાદાગતા ભુવિ ।
તથા ગોપીગણા ગાવો ગોકુલે રાધિકેચ્છયા

એવમુક્ત્વા ગતે સાક્ષાદ્‌ગર્ગાચાર્યે મહામુનૌ ।
તદ્દિનાદથ રાધાયાં સન્દેહં ન કરોમ્યહમ્

વેદવાક્યં બ્રહ્મવચઃ પ્રમાણં હિ મહીતલે ।
ઇતિ વઃ કથિતં ગોપાઃ કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છથ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં ગિરિરાજખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
ગોપવિવાદો નામ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સચ્છ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃ :ગર્ગ સંહિતા