ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 3.10

ગિરિરાજખણ્ડ - દશમોઽધ્યાયઃ
ગોવર્ધનશિલામાહાત્મ્યમ્ -
શ્રીનારદ ઉવાચ -
અત્રૈવોદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ મહાપાપં પ્રણશ્યતિ

વિજયો બ્રાહ્મણઃ કશ્ચિદ્‌‌ગૌતમીતીરવાસકૃત્ ।
આયયૌ સ્વમૃણં નેતું મથુરાં પાપનાશિનીમ્

કૃત્વા કાર્યં ગૃહં ગચ્છન્ ગોવર્ધનતટીં ગતઃ ।
વર્તુલં તત્ર પાષાણં ચૈકં જગ્રાહ મૈથિલ

શનૈઃ શનૈર્વનોદ્દેશે નિર્ગતો વ્રજમંડલાત્ ।
અગ્રે દદર્શ ચાયાન્તં રાક્ષસં ઘોરરૂપિણમ્

હૃદયે ચ મુખં યસ્ય ત્રયઃ પાદા ભુજાશ્ચ ષટ્ ।
હસ્તત્રયં ચ સ્થૂલોષ્ઠો નાસા હસ્તસમુન્નતા

સપ્તહસ્તા લલજ્જિહ્વા કંટકાભાસ્તનૂરુહાઃ ।
અરુણે અક્ષિણી દીર્ઘે દંતા વક્રા ભયંકરાઃ

રાક્ષસો ઘુર્ઘુરં શબ્દં કૃત્વા ચાપિ બુભુક્ષિતઃ ।
આયયૌ સંમુખે રાજન્ બ્રાહ્મણસ્ય સ્થિતસ્ય ચ

ગિરિરાજોદ્‌ભવેનાસૌ પાષાણેન જઘાન તમ્ ।
ગિરિરાજશિલાસ્પર્શાત્ત્યક્ત્વાઽસૌ રાક્ષસીં તનુમ્

પદ્મપત્રવિશાલાક્ષઃ શ્યામસુન્દરવિગ્રહઃ ।
વનમાલી પીતવાસા મુકુટી કુંડલાન્વિતઃ

વંશીધરો વેત્રહસ્તઃ કામદેવ ઇવાપરઃ ।
ભૂત્વા કૃતાંજલિર્વિપ્રં પ્રણનામ મુહુર્મુહુઃ

સિદ્ધ ઉવાચ -
ધન્યસ્ત્વં બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ પરત્રાણપરાયણઃ ।
ત્વયા વિમોચિતોઽહં વૈ રાક્ષસત્વાન્મહામતે

પાષાણસ્પર્શમાત્રેણ કલ્યાણં મે બભૂવ હ ।
ન કોઽપિ માં મોચયિતું સમર્થો હિ ત્વયા વિના

શ્રીબ્રાહ્મણ ઉવાચ -
વિસ્મિતસ્તવ વાક્યેઽહં ન ત્વાં મોચયિતું ક્ષમઃ ।
પાષાણસ્પર્શનફલં ન જાને વદ સુવ્રત

સિદ્ધ ઉવાચ -
ગિરિરાજો હરે રૂપં શ્રીમાન્ ગોવર્ધનો ગિરિઃ ।
તસ્ય દર્શનમાત્રેણ નરો યાતિ કૃતાર્થતામ્

ગન્ધમાદનયાત્રાયાં યત્ફલં લભતે નરઃ ।
તસ્માત્કોટિગુણં પુણ્યં ગિરિરાજસ્ય દર્શને

પંચવર્ષસહસ્રાણિ કેદારે યત્તપઃફલમ્ ।
તચ્ચ ગોવર્ધને વિપ્ર ક્ષણેન લભતે નરઃ

મલયાદ્રૌ સ્વર્ણભારદાનસ્યાપિ ચ યત્ફલમ્ ।
તસ્માત્કોટિગુણં પુણ્યં ગિરિરાજે હિ માસિકમ્

પર્વતે મંગલપ્રસ્થે યો દદ્યાદ્ધેમદક્ષિણામ્ ।
સ યાતિ વિષ્ણુસારૂપ્યં યુક્તઃ પાપશતૈરપિ

તત્પદં હિ નરો યાતિ ગિરિરાજસ્ય દર્શનાત્ ।
ગિરિરાજસમં પુણ્યમન્યત્તીર્થં ન વિદ્યતે

ઋષભાદ્રૌ કૂટકાદ્રૌ કોલકાદ્રૌ તથા નરઃ ।
સુવર્ણશૃઙ્ગયુક્તાનાં ગવાં કોટીર્દદાતિ યઃ

મહાપુણ્યં લભેત્સોઽપિ વિપ્રાન્સંપૂજ્ય યત્‍નતઃ ।
તસ્માલ્લક્ષગુણં પુણ્યં ગિરૌ ગોવર્ધને દ્વિજ

ઋષ્યમૂકસ્ય સહ્યસ્ય તથા દેવગિરેઃ પુનઃ ।
યાત્રાયાં લભતે પુણ્યં સમસ્તાયા ભુવઃ ફલમ્

ગિરિરાજસ્ય યાત્રાયાં તસ્માત્કોટિગુણં ફલમ્ ।
ગિરિરાજસમં તીર્થં ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ

શ્રીશૈલે દશ વર્ષાણિ કુણ્ડે વિદ્યાધરે નરઃ ।
સ્નાનં કરોતિ સુકૃતી શતયજ્ઞફલં લભેત્

ગોવર્ધને પુચ્છકુણ્ડે દિનૈકં સ્નાનકૃન્નરઃ ।
કોટિયજ્ઞફલં સાક્ષાત્પુણ્યમેતિ ન સંશયઃ

વેંકટાદ્રૌ વારિધારે મહેન્દ્રે વિન્ધ્યપર્વતે ।
યજ્ઞં કૃત્વા હ્યશ્વમેધં નરો નાકપતિર્ભવેત્

ગોવર્ધનેઽસ્મિન્યો યજ્ઞં કૃત્વા દત્વા સુદક્ષિણામ્ ।
નાકે પદં સંવિધાય સ વિષ્ણોઃ પદમાવ્રજેત્

ચિત્રકૂટે પયસ્વિન્યાં શ્રીરામનવમીદિને ।
પારિયાત્રે તૃતીયાયાં વૈશાખસ્ય દ્વિજોત્તમ

કુકુરાદ્રૌ ચ પૂર્ણાયાં નીલાદ્રૌ દ્વાદશીદિને ।
ઇન્દ્રકીલે ચ સપ્તમ્યાં સ્નાનં દાનં તપઃક્રિયાઃ

તત્સર્વં કોટિગુણિતં ભવતીત્થં હિ ભારતે ।
ગોવર્ધને તુ તત્સર્વમનન્તં જાયતે દ્વિજ

ગોદાવર્યાં ગુરૌ સિંહે માયાપુર્યાં તુ કુંભગે ।
પુષ્કરે પુષ્યનક્ષત્રે કુરુક્ષેત્રે રવિગ્રહે

ચન્દ્રગ્રહે તુ કાશ્યાં વૈ ફાલ્ગુને નૈમિષે તથા ।
એકાદશ્યાં શૂકરે ચ કાર્તિક્યાં ગણમુક્તિદે

જન્માષ્ટમ્યાં મધોઃ પુર્યાં ખાણ્ડવે દ્વાદશીદિને ।
કાર્તિક્યાં પૂર્ણિમાયાં તુ વટેશ્વરમહાવટે

મકરાર્કે પ્રયાગે તુ બર્હિષ્મત્યાં હિ વૈધૃતૌ ।
અયોધ્યાસરયૂતીરે શ્રીરામનવમીદિને

એવં શિવચતુર્દશ્યાં વૈજનાથશુભે વને ।
તથા દર્શે સોમવારે ગંગાસાગરસંગમે

દશમ્યાં સેતુબન્ધે ચ શ્રીરઙ્ગે સપ્તમીદિને ।
એષુ દાનં તપઃ સ્નાનં જપો દેવદ્વિજાર્ચનમ્

તત્સર્વં કોટિગુણિતં ભવતીહ દ્વિજોત્તમ ।
તત્તુલ્યં પુણ્યમાપ્નોતિ ગિરૌ ગોવર્ધને વરે

ગોવિન્દકુણ્ડે વિશદે યઃ સ્નાતિ કૃષ્ણમાનસઃ ।
પ્રાપ્નોતિ કૃષ્ણસારૂપ્યં મૈથિલેન્દ્ર ન સંશયઃ

અશ્વમેધસહસ્રાણિ રાજસૂયશતાનિ ચ ।
માનસીગઙ્ગયા તુલ્યં ન ભવંત્યત્ર નો ગિરૌ

ત્વયા વિપ્ર કૃતં સાક્ષાદ્‌ગિરિરાજસ્ય દર્શનમ્ ।
સ્પર્શનં ચ તતઃ સ્નાનં ન ત્વત્તોઽપ્યધિકો ભુવિ

ન મન્યસે ચેન્માં પશ્ય મહાપાતકિનં પરમ્ ।
ગોવર્ધનશિલાસ્પર્શાત્કૃષ્ણસારૂપ્યતાં ગતમ્

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં ગિરિરાજખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
ગિરિરાજમાહાત્મ્યં નામ દશમોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સચ્છ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃ :ગર્ગ સંહિતા