ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 2.6

અઘાસુરસ્ય પૂર્વજન્મવૃત્તઃ તથા મોક્ષઃ -
એકદા બાલકૈઃ સાકં ગોવત્સાંશ્ચારયન્ હરિઃ ।
કાલિન્દીનિકટે રમ્યે બાલક્રીડાં ચકાર હ

અઘાસુરો નામ મહાન્ દૈત્યસ્તત્ર સ્થિતોઽભવત્ ।
ક્રોશદીર્ઘં વપુઃ કૃત્વા પ્રસાર્ય મુખમંડલમ્

દૂરાદ્યં પર્વતાકારં વીક્ષ્ય વૃન્દાવને વને ।
ગોપા જગ્મુર્મુખે તસ્ય વત્સૈઃ કૃત્વાંજલિધ્વનિમ્

તદ્‌રક્ષાર્થં ચ સબલઃ તન્મુખે પ્રાવિશદ્ધરિઃ ।
નિગીર્ણેષુ સવત્સેષુ બાલેષુ ત્વહિરૂપિણા

હાશબ્દોઽભૂત્સુરાણાં તુ દૈત્યાનાં હર્ષ એવ હિ ।
કૃષ્ણો વપુઃ સ્વં વૈરાજં તતાનાઘોદરે તતઃ

તસ્ય સંરોધગાઃ પ્રાણાઃ શિરોપ્ ભિત્વા વિનિર્ગતાઃ ।
તન્મુખાન્નિર્ગતઃ કૃષ્ણો બાલૈર્વત્સૈશ્ચ મૈથિલ

સવત્સકાન્ શિશૂન્ દૃષ્ટ્વા જીવયામાસ માધવઃ ।
તજ્જ્યોતિઃ શ્રીઘનશ્યામે લીનં જાતં તડિદ્યથા

તદૈવ વવૃષુર્દેવા પુષ્પવર્ષાણિ પાર્થિવ ।
એવં શ્રુત્વા મુનેર્વાક્યં મૈથિલો વાક્યમબ્રવીત્

કોઽયં દૈત્યઃ પૂર્વકાલે શ્રીકૃષ્ણે લીનતાં ગતઃ ।
અહો વૈરાનુબન્ધેન શીઘ્રં દૈત્યો હરિં ગતઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
શંખાસુરસુતો રાજન્ અઘો નામ મહાબલઃ ।
યુવાતિસુન્દરઃ સાક્ષાત્ કામદેવ ઇવાપરઃ

અષ્ટાવક્રં મુનિં યાન્તં વિરૂપં મલયાચલે ।
દૃષ્ટ્વા જહાસ તમઘઃ કુરૂપોઽયમિતિ બ્રુવન્

તં શશાપ મહાદુષ્ટં ત્વં સર્પો ભવ દુર્મતે ।
કુરૂપો વક્રગા જાતિઃ સર્પાણાં ભૂમિમંડલે

તત્પાદયોર્નિપતિતં દૈત્યં દીનં ગતસ્મયમ્ ।
દૃષ્ટ્વા પ્રસન્નઃ સ મુનિર્વરં તસ્મૈ દદૌ પુનઃ

અષ્ટાવક્ર ઉવાચ -
કોટિકન્દર્પલાવણ્યઃ શ્રીકૃષ્ણસ્તુ તવોદરે ।
યદાઽઽગચ્છેત્સર્પરૂપાત્તદા મુક્તિર્ભવિષ્યતિ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
અષ્ટાવક્રસ્ય શાપેન સર્પો ભૂત્વા હ્યઘાસુરઃ ।
તદ્‌વરાત્પરમં મોક્ષં ગતો દેવૈશ્ચ દુર્લભમ્

વત્સાદ્‌બકમુખાન્મુક્તં તતો મુક્તં હ્યઘાસુરાત્ ।
શ્રુત્વા કતિદિનૈઃ કૃષ્ણં યશોદાઽભૂદ્‌ભયાતુરા

કલાવતીં રોહિણીં ચ ગોપીગોપાન્ વયોઽધિકાન્ ।
વૃષભાનુવરં ગોપં નન્દરાજં વ્રજેશ્વરમ્

નવોપનન્દાન્નન્દાશ્ચ વૃષભાનૂન્ પ્રજેશ્વરાન્ ।
સમાહૂય તદગ્રે ચ વચઃ પ્રાહ યશોમતી

યશોદોવાચ -
કિં કરોમિ ક્વ ગચ્છામિ કલ્યાણં મે કથં ભવેત્ ।
મત્સુતે બહવોઽરિષ્ટા આગચ્છન્તિ ક્ષણે ક્ષણે

પૂર્વં મહાવનં ત્યક્ત્વા વૃન્દારણ્યે ગતા વયમ્ ।
એતત્ત્યક્ત્વા ક્વ યાસ્યામો દેશે વદત નિર્ભયે

ચંચલોઽયં બાલકો મે ક્રીડન્દૂરે પ્રયાતિ હિ ।
બાલકાશ્ચંચલાઃ સર્વે ન મન્યન્તે વચો મમ

બકાસુરશ્ચ મે બાલં તીક્ષ્ણતુંડોઽગ્રસદ્‌બલી ।
તસ્માન્મુક્તન્તુ જગ્રાહાર્ભકૈર્દીનમઘાસુરઃ

વત્સાસુરસ્તજ્જિઘાંસુઃ સોઽપિ દૈવેન મારિતઃ ।
વત્સાર્થં સ્વગૃહાદ્‌બાલં ન બહિઃ કારયામ્યહમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇત્થં વદન્તીં સતતં રુદન્તીં
યશોમતીં વીક્ષ્ય જગાદ નન્દઃ ।
આશ્વાસયામાસસ્ગર્ગવાક્યૈઃ
ધર્માર્થવિદ્ધર્મભૃતાં વરિષ્ઠઃ

નન્દરાજ ઉવાચ -
ગર્ગવાક્યં ત્વયા સર્વં વિસ્મૃતં હે યશોમતિ ।
બ્રાહ્મણાનાં વચઃ સત્યં નાસત્યં ભવતિ ક્વચિત્

તસ્માદ્દાનં પ્રકર્તવ્યં સર્વારિષ્ટનિવારણમ્ ।
દાનાત્પરં તુ કલ્યાણં ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
તદા યશોદા વિપ્રેભ્યો નવરત્‍નં મહાધનમ્ ।
સ્વાલંકારાંશ્ચ બાલસ્ય સબલસ્ય દદૌ નૃપ

અયુતં વૃષભાનાં ચ ગવાં લક્ષં મનોહરમ્ ।
દ્વિલક્ષમન્નભારાણાં નન્દો દાનં દદૌ તતઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં વૃન્દાવનખણ્ડે
અઘાસુરમોક્ષો નામ ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ