ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 2.4

વત્સાસુરમોક્ષઃ
સન્નન્દસ્ય વચઃ શ્રુત્વા ગન્તું નન્દઃ સમુદ્યતઃ ।
સર્વૈર્ગોપગણૈઃ સાર્ધં મુદિતોઽભૂન્મહામનાઃ

યશોદયા ચ રોહિણ્યા સર્વગોપીગણૈઃ સહ ।
અશ્વૈ રથૈર્વીરજનૈર્મણ્ડિતો વિપ્રમંડલૈઃ

ગોભિશ્ચ શકટૈર્યુક્તો વૃદ્ધૈર્બાલૈસ્તથાનુગૈઃ ।
ગાયકૈર્ગીયમાનશ્ચ શંખદુંદુભિનિઃસ્વનૈઃ

પુત્રાભ્યાં રામકૃષ્ણાભ્યાં નન્દરાજો મહામતિઃ ।
રથમારુહ્ય હે રાજન્ વનં વૃંદાવનં યયૌ

વૃષભાનુવરો ગોપો ગજમારુહ્ય ભાર્યયા ।
અંકે નીત્વા સુતાં રાધાં ગીયમાનશ્ચ ગાયકૈઃ

મૃદંગતાલવીણાનાં વેણૂનાં કલનિઃસ્વનૈઃ ।
ગોપાલગોગણૈઃ સાર્ધં વૃન્દારણ્યં જગામ હ

ઉપનન્દાસ્તથા નન્દાઃ તથા ષડ્ વૃષભાનવઃ ।
સર્વૈઃ પરિકરૈઃ સાર્ધં જગ્મુર્વૃન્દાવનં વનમ્

વૃંદાવને સંપ્રવિશ્ય ગોપાઃ સર્વે સહાનુગાઃ ।
ઘોષાન્ વિધાય વસતીર્વાસં ચક્રુરિતસ્તતઃ

સભામણ્ડપસંયુક્તં સદુર્ગં પરિખાયુતમ્ ।
ચતુર્યોજનવિસ્તીર્ણં સપ્તદ્વારસમન્વિતમ્

સરોવરૈઃ પરિવૃતં રાજમાર્ગં મનોહરમ્ ।
સહસ્રકુઞ્જં ચ પુરં વૃષભાનુરચીકૢપત્

શ્રીકૃષ્ણો નન્દનગરે વૃષભાનુપુરેઽર્ભકૈઃ ।
ચચાર ક્રીડનપરો ગોપીનાં પ્રીતિમાવહન્

અથ વૃન્દાવને રાજન્ સર્વગોપાલસમ્મતૌ ।
બભૂવતુર્વત્સપાલૌ રામકૃષ્ણૌ મનોહરૌ

ચારયામાસતુર્વત્સાન્ ગ્રામસીમ્ન્યર્ભકૈઃ સહ ।
કાલિન્દીનિકટે પુણ્યે પુલિને રામકેશવૌ

નિકુઞ્જેષુ ચ કુઞ્જેષુ સમ્પ્રલીનાવિતસ્તતઃ ।
રિઙ્‌ગમાણૌ ચ કુત્રાપિ નન્દંતૌ ચેરતુર્વને

કિંકિણીજાલસંયુક્તૌ સિઞ્ચન્મઞ્જીરનૂપુરૌ ।
નીલપીતામ્બરધરૌ હારકેયૂરભૂષિતૌ

ક્ષેપણૈઃ ક્ષિપતૌ બાલૈર્વંશીવાદનતત્પરૌ ।
મુખેન કિંકિણીશબ્દં કુર્વદ્‌ભિર્બાલકૈશ્ચ તૌ

ધાવન્તૌ પક્ષિભિશ્છાયાં રેજતૂ રામકેશવૌ ।
મયૂરપક્ષસંયુક્તૌ પુષ્પપલ્લવભૂષિતૌ

એકદા વત્સવૃન્દેષુ પ્રાપ્તં વત્સાસુરં નૃપ ।
કંસપ્રણોદિતં જ્ઞાત્વા શનૈસ્તત્ર જગામ હ

ધાવન્ ગોપેષુ સર્વત્ર લાંગૂલં ચાલયન્મુહુઃ ।
દૈત્યઃ પશ્ચિમપાદાભ્યાં હરિમંસે તતાડ હ

પલાયિતેષુ બાલેષુ કૃષ્ણસ્તં પાદયોર્દ્વયોઃ ।
ગૃહીત્વા ભ્રામયિત્વાશ્ચ પાતયામાસ ભૂતલે

પુનર્નીત્વા કરાભ્યાં તં કપિત્થે પ્રાહિણોદ્ હરિઃ ।
તદા મૃત્યું ગતે દૈત્યે કપિત્થોઽપિ મહાદ્રુમઃ

કપિત્થાન્ પાતયામાસ તદદ્‌ભુતમિવાભવત્ ।
વિસ્મિતેષુ ચ બાલેષુ સાધુ સાધ્વિતિ વાદિષુ

દિવિ દેવા જયારાવૈઃ પુષ્પવર્ષં પ્રચક્રિરે ।
તદ્દૈત્યસ્ય મહજ્જ્યોતિઃ કૃષ્ણે લીનં બભૂવ હ

શ્રીબહુલાશ્વ ઉવાચ -
અહો પૂર્વં સુકૃતકૃત્કોઽયં વત્સાસુરો મુને ।
શ્રીકૃષ્ણે લીનતાં પ્રાપ્તઃ શ્રીપ્રપૂર્ણે પરાત્પરે

શ્રીનારદ ઉવાચ -
મુરુપુત્રો મહાદૈત્યઃ પ્રમીલો નામ દેવજિત્ ।
વસિષ્ઠસ્યાશ્રમે પ્રાપ્તો નન્દિનીં ગાં દદર્શ હ

તલ્લિપ્સુર્બ્રાહ્મણો ભૂત્વા યયાચે ગાં મનોહરામ્ ।
તૂષ્ણીં સ્થિતે ગૌરુવાચ વસિષ્ઠે દિવ્યદર્શને

નન્દિની ઉવાચ -
મુનીનાં ગાં સમાહર્તું ભૂત્વા વિપ્રઃ સમાગતઃ ।
દૈત્યોઽસિ મુરુજસ્તસ્માદ્‌ગોવત્સો ભવ દુર્મતે

શ્રીનારદ ઉવાચ -
તદૈવ વત્સરૂપોઽભૂન્મુરુપુત્રો મહાસુરઃ ।
વસિષ્ઠં ગાં પરિક્રમ્ય નત્વા ત્રાહીત્યુવાચ હ

ગૌરુવાચ -
દ્વાપરાન્તે મહાદૈત્ય વૃંદારણ્યે યદા તવ ।
ગોવત્સેષુ ગતસ્યાપિ તદા મુક્તિર્ભવિષ્યતિ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
પરિપૂર્ણતમે સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણે પતિતપાવને ।
તસ્માત્ વત્સાસુરો દૈત્યો લીનોઽભૂત્ ન હિ વિસ્મયઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં વૃન્દાવનખણ્ડે
વત્સાસુરમોક્ષો નામ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ