ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 2.3

ગિરિરાજોત્પત્તિકથનમ્ -
સન્નન્દ ઉવાચ -
ગોલોકે હરિણાઽઽજ્ઞપ્તા કાલિન્દી સરિતાં વરા ।
કૃષ્ણં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ગન્તુમભ્યુદ્યતાભવત્

તદૈવ વિરજા સાક્ષાદ્‌ગઙ્ગા બ્રહ્મદ્રવોદ્‌ભવા ।
દ્વે નદ્યૌ યમુનાયાં તુ સંપ્રલીને બભૂવતુઃ

પરિપૂર્ણતમાં કૃષ્ણાં તસ્માત્ કૃષ્ણસ્ય નન્દરાટ્ ।
પરિપૂર્ણતમસ્યાપિ પટ્ટરાજ્ઞીં વિદુર્જનાઃ

તતો વેગેન મહતા કાલિન્દી સરિતાં વરા ।
બિભેદ વિરજાવેગં નિકુંજદ્વારનિર્ગતા

અસંખ્યબ્રહ્માંડચયં સ્પૃષ્ટ્વા બ્રહ્મદ્રવં ગતા ।
ભિન્દન્તી તજ્જલં દીર્ઘં સ્વવેગેન મહાનદી

વામપાદાંગુષ્ઠનખભિન્નબ્રહ્માંડમસ્તકે ।
શ્રીવામનસ્ય વિવરે બ્રહ્મદ્રવસમાકુલે

તસ્મિન્ શ્રીગંગયા સાર્ધં પ્રવિષ્ટાઽભૂત્સરિદ્વરા ।
વૈકુંઠં ચાજિતપદં સંપ્રાપ્ય ધ્રુવમંડલે

બ્રહ્મલોકમભિવ્યાપ્ય પતન્તી બ્રહ્મમંડલાત્ ।
તતઃ સુરાણાં શતશો લોકાલ્લોકં જગામ હ

તતઃ પપાત વેગેન સુમેરુગિરિમૂર્ધનિ ।
ગિરિકૂટાનતિક્રમ્ય ભિત્ત્વા ગંડશિલાતટાન્

સુમેરોર્દક્ષિણદિશં ગન્તુમભ્યુદિતાભવત્ ।
તતઃ શ્રીયમુના સાક્ષાચ્છ્રીગંગાયાં વિનિર્ગતા

ગંગા તુ પ્રયયૌ શૈલં હિમવન્તં મહાનદી ।
કૃષ્ણા તુ પ્રયયૌ શૈલં કલિન્દં પ્રાપ્ય સા તદા

કાલિંદીતિ સમાખ્યાતા કાલિંદપ્રભવા યદા ।
કલિંદગિરિસાનૂનાં ગંડશૈલતટાન્ દૃઢાન્

ભિત્ત્વા લુઠન્તી ભૂખંડે કૃષ્ણા વેગવતી સતી ।
દેશાન્પુનન્તી કાલિન્દી પ્રાપ્તવાન્ ખાંડવે વને

પરિપૂર્ણતમં સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણં વરમિચ્છતી ।
ધૃત્વા વપુઃ પરં દિવ્યં તપસ્તેપે કલિન્દજા

પિત્રા વિનિર્મિતે ગેહે જલેઽદ્યાપિ સમાશ્રિતા ।
તતો વેગેન કાલિન્દી પ્રાપ્તાભૂદ્‌વ્રજમંડલે

વૃન્દાવનસમીપે ચ મથુરાનિકટે શુભે ।
શ્રીમહાવનપાર્શ્વે ચ સૈકતે રમણસ્થલે

શ્રીગોકુલે ચ યમુના યૂથીભૂત્વાતિસુંદરી ।
શ્રીકૃષ્ણચંદ્રરાસાર્થં નિજવાસં ચકાર હ

અથો વ્રજાદ્‌વ્રજંતી સા વ્રજવિક્ષેપવિહ્વલા ।
પ્રેમાનન્દાશ્રુસંયુક્તા ભૂત્વા પશ્ચિમવાહિની

તતસ્ત્રિવારં વેગેન નત્વાથો વ્રજમંડલે ।
દેશાન્ પુનન્તી પ્રયયૌ પ્રયાગં તીર્થસત્તમમ્

પુનઃ શ્રીગંગયા સાર્ધં ક્ષીરાબ્ધિં સા જગામ હ ।
દેવાઃ સુવર્ષં પુષ્પાણાં ચક્રુર્દિવિ જયધ્વનિમ્

કૃષ્ણા શ્રીયમુના સાક્ષાત્ કાલિન્દી સરિતાં વરા ।
સમુદ્રમેત્ય શ્રીગંગાં પ્રાહ ગદ્‌ગદયા ગિરા

યમુનોવાચ -
હે ગંગે ત્વં તુ ધન્યાઽસિ સર્વબ્રહ્માણ્ડપાવની ।
કૃષ્ણપાદાબ્જસંભૂતા સર્વલોકૈકવન્દિતા

ઊર્ધ્વં યામિ હરેર્લોકં ગચ્છ ત્વમપિ હે શુભે ।
ત્વત્સમાનં હિ દિવ્યં ચ ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ

ગંગોવાચ -
સર્વતીર્થમયી ગંગા તસ્માત્ત્વાં પ્રણમામ્યહમ્ ।
યત્કિંચિદ્વા પ્રકથિતં તત્ક્ષમસ્વ સુમંગલે

હે કૃષ્ણે ત્વં તુ ધન્યાઽસિ સર્વબ્રહ્માણ્ડપાવની ।
કૃષ્ણવામાંસસંભૂતા પરમાનન્દરૂપિણી

પરિપૂર્ણતમા સાક્ષાત્સર્વલોકૈકવન્દિતા ।
પરિપૂર્ણતમસ્યાપિ શ્રીકૃષ્ણસ્ય મહાત્મનઃ

પટ્ટરાજ્ઞીં પરાં કૃષ્ણે કૃષ્ણાં ત્વાં પ્રણમામ્યહમ્ ।
તીર્થૈર્દેવૈર્દુર્લભા ત્વં ગોલોકેઽપિ ચ દુર્ઘટા

અહં યાસ્યામિ પાતાલં શ્રીકૃષ્ણસ્યાજ્ઞયા શુભે ।
ત્વદ્વિયોગાતુરાઽહં વૈ પાનં કર્તું ન ચ ક્ષમા

યૂથીભૂત્વા ભવિષ્યામિ શ્રીવ્રજે રાસમંડલે ।
યત્કિંચિન્મે પ્રકથિતં તત્ક્ષમસ્વ હરિપ્રિયે

ઇત્થં પરસ્પરં નત્વા દ્વે નદ્યૌ યયતુર્દ્રુતમ્ ।
લોકાન્ પવિત્રીકુર્વન્તી પાતાલે સ્વઃસરિદ્‌ગતા

સાપિ ભોગવતીનામ્ના બભૌ ભોગવતીવને ।
યજ્જલં સત્રિનયનઃ શેષો મૂર્ધ્ના બિભર્તિ હિ

અથ કૃષ્ણા સવેગેન ભિત્ત્વા સપ્તાધિમંડલમ્ ।
સપ્તદ્વીપમહીપૃષ્ઠે લુઠન્તી વેગવત્તરા

ગત્વા સ્વર્ણમયીં ભૂમિં લોકાલોકાચલં ગતા ।
તત્સાનુગણ્ડશૈલાનાં તટં ભિત્ત્વા કલિન્દજા

તન્મૂર્ધ્નિ ચોત્પપાતાશુ સ્ફારવજ્જલધારયા ।
ઉદ્‌ગચ્છન્તી તદૂર્ધ્વં સા યયૌ સ્વર્ગં તુ નાકિનામ્

આબ્રહ્મલોકં લોકાંસ્તાનભિવ્યાપ્ય હરેઃ પદમ્ ।
બ્રહ્માડરંધ્રં શ્રીબ્રહ્મ દ્રવયુક્તં સમેત્ય સા

પુષ્પવર્ષં પ્રવર્ષત્સુ દેવેષુ પ્રણતેષુ ચ ।
પુનઃ શ્રીકૃષ્ણગોલોકમારુરોહ સરિદ્વરા

કલિન્દગિરિનન્દિનીનવચરિત્રમેતત્ શુભં
શ્રુતં ચ યદિ પાઠિતં ભુવિ તનોતિ સન્મંગલમ્ ।
જનોઽપિ યદિ ધારયેત્કિલ પઠેચ્ચ યો નિત્યશઃ
સ યાતિ પરમં પદં નિજનિકુંજલીલાવૃતમ્

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં વૃન્દાવનખણ્ડે નંદસન્નન્દસંવાદે
કાલિન્દ્યાગમનવર્ણનં નામ તૃતીયોઽધ્યાયઃ