ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 10.52

અશ્વમેધખણ્ડઃ - દ્વિપંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ
ચન્દ્રહાસ-અનિરુદ્ધ મિલનમ્ -
ગર્ગ ઉવાચ -
સમાગતં યજ્ઞહયં વિલોક્ય
શ્રીચન્દ્રહાસો વ્રજચન્દ્રદાસઃ ॥
સદ્યો ગૃહીત્વા કિલ તસ્ય પત્રં
સ વાચયામાસ તદૈવ હૃષ્ટઃ

તત્પત્રં વાચયિત્વાઽઽહ મહાભાગવતો નૃપ ॥
અહો પશ્યામિ નેત્રાભ્યાં પૌત્રં શ્રીપરમાત્મનઃ

કેન પુણ્યેન પૂર્વેણ કૃષ્ણતુલ્યં યદૂત્તમમ્ ॥
મયા ન દૃષ્ટઃ શ્રીકૃષ્ણો માયામાનુષવિગ્રહઃ

સહિતઃ કાર્ષ્ણિજેનાહં તસ્માદ્‌ગચ્છામિ દ્વારકામ્ ॥
તત્ર પશ્યામિ શ્રીકૃષ્ણં બલં પ્રદ્યુમ્નમેવ ચ

ઉગ્રસેનં મહારાજં શ્રીકૃષ્ણેનાપિ પૂજિતમ્ ॥
ઇત્યુક્ત્વા નિર્યયૌ રાજા હ્યનિરુદ્ધં વિલોકિતુમ્

ગૃહીત્વા ચોપચારાઁશ્ચ ગંધપુષ્પાક્ષતાદિકાન્ ॥
દિવ્યવસ્ત્રાણિ રત્‍નાનિ ગૃહીત્વા તુરગં ચ સઃ

સવઃ પુરજનૈઃ સાર્દ્ધં માલાતિલકશોભિતૈઃ ॥
ગીતવાદિત્રઘોષૈશ્ચ પદ્‌ભ્યાં રાજા જગામ હ

આગતં તં નૃપં દૃષ્ટ્વા નાગરૈઃ સહિતં નૃપ ॥
અનિરુદ્ધો મુદાયુક્તો મંત્રિણં ચેદમબ્રવીત્

અનિરુદ્ધ ઉવાચ -
કોઽયં રાજા મહામંત્રિન્સર્વૈઃ પુરજનૈઃ સહ ॥
આગતો મિલનાર્થં વા તસ્ય વાર્તાં વદસ્વ નઃ

ઉદ્ધવ ઉવાચ -
નૃપોઽયં ચંદ્રહાસાખ્યો કેરલાધિપતેઃ સુતઃ ॥
મૃતયોર્માતૃપિત્રોશ્ચ કુલિંદેનાનુપાલિતઃ

આબાલ્યાત્કૃષ્ણચન્દ્રસ્ય ભક્તસ્તેનાપિ રક્ષિતઃ ॥
દુષ્ટબુદ્ધેઃ પ્રધાનસ્ય સુતાં યઃ પરિણીતવાન્

યસ્મૈ કુન્તલકો રાજા રાજ્યં દત્વા વનં યયૌ ॥
તસ્યાખ્યાનં દ્વારકાયાં મયા કૃષ્ણમુખાચ્છ્રુતમ્

યસ્મૈ સ્વદર્શનં દાતું શ્રીકૃષ્ણોઽત્રાગમિષ્યતિ ॥
ઉદ્ધવસ્ય વચઃ શ્રુત્વા વિસ્મિતોઽભૂદ્યદૂત્તમઃ

ગત્વાનિરુદ્ધનિકટે ચન્દ્રહાસો જનૈર્વૃતઃ ॥
શ્યામકર્ણં દદૌ પ્રીતો ધનાનિ બહુશસ્તથા

ગજાનામર્દ્ધલક્ષં ચ રથાનાં લક્ષમેવ ચ ॥
તુરગાણામેકકોટિં મુદ્રાણાં હિ સહસ્રકમ્

ગવયાનાં સહસ્રં ચ શિબિકાનાં સહસ્રકમ્ ॥
ધેનૂનાં દશલક્ષં ચ શિઞ્જાનામયુતં તથા

એકકોટિં સુવર્ણાનાં રૌપ્યાણાં ચ ચતુર્ગુણમ્ ॥
લક્ષમાભરણાનાં ચ માધવાય દદૌ નૃપઃ

ચન્દ્રહાસ ઉવાચ -
નમોઽનિરુદ્ધાય સુરોત્તમાય શ્રીકૃષ્ણપૌત્રાય જનેશ્વરાય ॥
પ્રદ્યુમ્નપુત્રાય યદૂત્તમાય દેવાય પૂર્ણાય નમઃ પરાય

ઇતિ ભક્તવચઃ શ્રુત્વા પ્રસન્નો મદનાત્મજઃ ॥
સંશ્લાઘ્ય પ્રદદૌ તસ્મૈ પ્રદીપ્તાં રત્‍નમાલિકામ્

ચન્દ્રહાસસ્તુ રાજેન્દ્ર રાજ્યે કૃત્વા તુ મંત્રિણમ્ ॥
સ્વપુરાદ્યાદવૈઃ સાર્દ્ધં ગંતું ચાલં મનોઽકરોત્

ઉષિત્વા તત્પુરે સર્વે હ્યેકરાત્રં યદૂત્તમાઃ ॥
પ્રાતઃકાલે યયૂ રાજંશ્ચન્દ્રહાસેન સંયુતાઃ

જગામ હ્યગ્રતસ્તેભ્યો તુરગઃ પત્રશોભિતઃ ॥
તતઃ સપ્તવતીં દૃષ્ટ્વા હ્યાવર્ત્તશતસંકુલામ્

તટં તરંગૈર્નિઘ્નંતીં દીર્ઘવેગાં દુરત્યયામ્ ॥
નૌકાભિઃ સંયુતાં દૃષ્ટ્વા વીરઃ પ્રદ્યુમ્નનન્દનઃ

અક્ષૌહિણીશતયુતઃ પારં ગંતું મનો દધે ॥
સ પૂર્વં ગજમારુહ્ય સાંબાદ્યૈઃ પરિવેષ્ટિતઃ

નાવં ત્યક્ત્વા નૃપશ્રેષ્ઠ પ્રવિવેશ નદીજલે ॥
પ્રથમં સલિલં તસ્યાં સમલં ચ બભૂવ હ

તતઃ પંકદ્રવા ભૂમિશ્ચિત્રમેતદ્બભૂવ હ ॥
હસંતો યાદવાઃ સર્વે વિસ્મયં પરમં યયુઃ

અથ વ્રજંસ્તુરંગસ્તુ સ જગામ શનૈઃ શનૈઃ ॥
નારાયણસરો યત્ર મધ્યે સિંધુસમુદ્રયોઃ

પપૌ તિર્થજલં તત્ર તુરગશ્ચ તૃષાતુરઃ ॥
તતસ્તત્રાયયુઃ સર્વેઽનિરુદ્ધાદ્યા યદૂત્તમાઃ

ધર્મદ્વેષકરાન્નીચાન્મ્લેચ્છાઞ્જિત્વા મૃધાંગણે ॥
દૃષ્ટ્વા તુરંગમં તત્ર સ્નાનં ચક્રુઃ સરોવરે

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં હયમેધખણ્ડે
નારાયણસરોગમનં નામ દ્વિપંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સત્ શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃગર્ગ સંહિતા