ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 10.44

શ્રીગર્ગસંહિતા
અશ્વમેધખણ્ડઃ - ચતુશ્ચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ
રાસક્રીડા -
વજ્રનાભિરુવાચ -
અદ્‌ભુતં કૃષ્ણચરિતં મયા ત્વન્મુખતઃ શ્રુતમ્ ॥
કિં ચક્રુર્ગોપિકાસ્તાસાં સ કથં દર્શનં દદૌ

તત્સર્વં મુનિશાર્દૂલ મહ્યં શ્રદ્ધાલવે વદ ॥
ધન્યાસ્તે યે હિ શૃણ્વંતિ કર્ણે કૃષ્ણકથાં સદા

મુખેન કૃષ્ણચન્દ્રસ્ય નામાનિ પ્રજપંતિ હિ ॥
હસ્તૈઃ શ્રીકૃષ્ણસેવાં વૈ યે પ્રકુર્વંતિ નિત્યશઃ

નિત્યં કુર્વંતિ કૃષ્ણસ્ય ધ્યાનં દર્શનમેવ ચ ॥
પાદોદકં પ્રસાદં ચ યે પ્રભુઞ્જંતિ નિત્યશઃ

ઇતીદૃશેન ભાવેન શ્રમેણ જગદીશ્વરમ્ ॥
યે ભજંતિ મુનિશ્રેષ્ઠ તે પ્રયાંતિ હરેઃ પદમ્

સંસારે યે પ્રભુઞ્જંતિ ભોગાન્નાનાવિધાન્મુને ॥
શ્રવણાદીન્ન કુર્વંતિ દેહસૌખ્યેન દુર્મદાઃ

તે ચાંતે યમદૂતૈશ્ચ ગૃહીતાશ્ચ ભયાનકૈઃ ॥
પતિતાઃ કાલસૂત્રે વૈ યાવદ્‌રવિનિશાકરૌ

સૂત ઉવાચ -
ઇત્યુક્તવંતં રાજાનં પ્રત્યુવાચ મુનિશ્વરઃ ॥
ગદ્‌ગદસ્વરયા વાણ્યા પ્રશંસ્ય ચરિતં હરેઃ

ગર્ગ ઉવાચ -
કૃષ્ણે ચાંતર્હિતે રાજંસ્ત્વરં સર્વાશ્ચ ગોપિકાઃ ॥
આચક્ષાણાશ્ચ તં તપ્તાઃ હરિણ્યો હરિણં યથા

અન્તર્હિતં હરિં જ્ઞાત્વા ગોપ્યઃ સર્વાશ્ચ પૂર્વવત્ ॥
યૂથીભૂતા વિચિક્યુર્વૈ સર્વતસ્તં વને વને

પપ્રચ્છુર્ભૂરુહાન્સર્વાન્મિલિત્વા તુ પરસ્પરમ્ ॥
હત્વા હ્યસ્માન્કટાક્ષેણ ક્વ ગતો નંદનદનઃ

તદસ્માકં ચ વદત યૂયં સર્વે વનેશ્વરાઃ ॥
માર્તંડકન્યે ત્વજિરે ગોપાલો ગાશ્ચ ચારયન્

નિત્યં ચકાર લીલાં તુ સ ગતઃ કુત્ર નો વદ ॥
શતશૃઙ્ગગિરીંદ્રસ્ત્વં શ્રીનાથેન ધૃતઃ પુરા

વામહસ્તે રક્ષણાર્થં વાસવાદ્‌વ્રજવાસિનામ્ ॥
ન જહાતિ હરિસ્ત્વાં તુ સ્વપુત્રં હૃદયોદ્‌ભવમ્

સ ગતો વદ કુત્રાસ્તે વિહાય વિપિને ચ નઃ ॥
હે મયૂરાશ્ચ હરિણા હે ગાવો હે મૃગાઃ ખગાઃ

કિરીટી હ્યલકી કૃષ્ણો યુષ્માભિઃ કિં વિલોકિતઃ ॥
વદન્ત સોઽપિ કુત્રાસ્તે વને કસ્મિન્મનોહરઃ

એતૈસ્તુ વાક્યૈઃ સંતુષ્ટાઃ કઠિનાસ્તીર્થવાસિનઃ ॥
ઉત્તરં નૈવ દાસ્યંતિ સર્વે તે મોહિતાઃ કિલ

ગર્ગ ઉવાચ -
એવં સર્વા હિ પૃચ્છન્ત્યઃ કૃષ્ણચન્દ્રં વને વને ॥
વદંત્યઃ કૃષ્ણ કૃષ્ણેતિ બભૂવુસ્તન્મયાસ્તતઃ

ચક્રુઃ કૃષ્ણચરિત્રાણિ તત્ર કૃષ્ણમયાઃ સ્ત્રિયઃ ॥
યમુનાવાલુકાયાં ચ પદાનિ દદૃશુર્હરેઃ

વજ્રધ્વજાંકુશાદ્યૈશ્ચ ચિહ્નિતાનિ મહાત્મનઃ ॥
તત્પદાન્યનુસારેણ પશ્યન્ત્યઃ પ્રયયુઃ સ્વરમ્

કૃષ્ણાંઘ્રિરેણવો નીત્વા મૂર્ધ્નિ ધૃત્વા વ્રજસ્ત્રિયઃ ॥
પદાન્યન્યાનિ દદૃશુશ્ચાન્યચિહ્નયુતાનિ હિ

નિરીક્ષ્યાહુઃ પ્રિયાસાર્દ્ધં ગતઃ પ્રિયતમો હ્યસૌ ॥
એવં વદંત્યઃ પશ્યન્ત્યો ગોપ્યસ્તાલવનં ગતાઃ

વ્રજન્નગ્રે વ્રજેંદ્રસ્તુ વ્રજેશ્વર્યા વ્રજે નૃપ ॥
કોલાહલં ચ ગોપીનાં શ્રુત્વા પ્રત્યાહ સ્વમિનીમ્

શીઘ્રં ગચ્છ પ્રિયે ત્વં તુ કોટિચન્દ્રસમપ્રભે ॥
આગતા વ્રજનાર્યો હિ નેતું ત્વાં માં ચ સર્વતઃ

તતઃ પ્રિયા હરેઃ પૂર્વં શૃઙ્ગારં કુસુમૈર્નૃપ ॥
ચકાર સુંદરં દિવ્યં વૃન્દારણ્યે ચ પૂર્વવત્

નંદસૂનુઃ પ્રિયાયાશ્ચ દિવ્યં શ્રૃંગારમેવ ચ ॥
ચકાર બહુભિઃ પુષ્પૈર્ભાંડીરે ચ યથા પુરા

કેશપ્રસાધનાદ્યૈશ્ચ સ્રક્તાંબૂલાનુલેપનૈઃ ॥
સુંદરી સુંદરેણાપિ બભૂવાત્યંતસુન્દરી

તતઃ કૃષ્ણસ્તુ મુદિતઃ પુષ્પવૃક્ષતલે નૃપ ॥
શય્યાં પુષ્પમયીં કૃત્વા તયા રેમે રમેશ્વરઃ

વૃન્દાવને ગોવર્ધને કૃષ્ણાયાઃ પુલિને તથા ॥
નંદીશ્વરે બૃહત્સાનૌ તથા રોહિતપર્વતે

અરણ્યેષુ દ્વાદશસુ સર્વત્ર વ્રજમંડલે ॥
કાંતયા વિચરન્કાંતો વંશીવટતલે સ્થિતઃ

તત્ર શુશ્રાવ ગોપીનાં વદન્તીનાં રવં પરમ્ ॥
સ્વામિન્યા સહ રાજેંદ્ર શ્રીગોપીજનવલ્લભઃ

પુનઃ પ્રાહ પ્રિયાં પ્રેમ્ણા ગચ્છ ગચ્છ પ્રિયે ત્વરમ્ ॥
કૃષ્ણવાક્યં તતઃ શ્રુત્વા પ્રાહ ભૂત્વા ચ માનિની

રાધોવાચ -
ન સમર્થા પ્રચલિતું ક્વચિદ્‌ગેહાન્ન નિર્ગતા ॥
નય માં તે મનો યત્ર દુર્બલાં દીનવત્સલ

ઇતિ તદ્વાક્યમાકર્ણ્ય રામાં રામાનુજસ્તતઃ ॥
સ્વેન પીતાંબરેણાપિ વીજયામાસ સ્વેદતઃ

પ્રગૃહ્ય પાણિના પ્રાહ સર્પ રાજ્ઞિ યથાસુખમ્ ॥
ઇતિ સા હરિણા પ્રોક્તા મત્વાત્માનં વરં પરમ્

હિત્વાસૌ સ્ત્રીજનાન્ રાત્રૌ ભજતે માં રહઃસ્થલે ॥
ઇતિ મત્વા તુ હરયે ભૂત્વા તૂષ્ણીં વ્રજેશ્વરી

વસ્ત્રેણાનનમાચ્છાદ્ય પૃષ્ઠં દત્વા સ્થિતાભવત્ ॥
પુનરાહ હરિસ્તાં તુ પ્રિયે ગચ્છ મયા સહ

ભજામિ ત્વામહં ભદ્રે વિયોગાર્તાં તુ શાપતઃ ॥
વિહાય ગોપીઃ સર્વાશ્ચ લગ્નાસ્ત્વાં તુ ભજામ્યહમ્

ત્વં તુ મે સ્કંધમારુહ્ય સુખં વ્રજ રહઃસ્થલે ॥
ઇત્યુક્ત્વા માનિનીં માની સ્કંધયાનમભીપ્સતીમ્

ત્યક્ત્વા હ્યન્તદર્ધે રાજન્સ્વાત્મારામઃ સ્વલીલયા ॥
અન્તર્હિતે ભગવતિ સહસા સા વધૂર્નૃપ

અન્વતપ્યત દુઃખાર્ત્તા ગતમાના રુરોદ હ ॥
તતસ્તદ્‌રોદનં શ્રુત્વા વંશીવટતટે ત્વરમ્

આજગ્મુર્ગોપિકાઃ સર્વા દદૃશુસ્તાં ચ દુઃખિતામ્ ॥
ચક્રુઃ સ્ત્રિયસ્તદંગેષુ વાયું વ્યજનચામરૈઃ

સ્નાપયિત્વા તુ તાં પ્રેમ્ણા કાશ્મીરસલિલેન ચ ॥
સિષિચુર્મકરંદૈસ્તાં ચન્દનદ્રવશીકરૈઃ

પુનર્વાક્યૈઃ સમાશ્વાસ્ય ગોપ્યઃ કર્મસુ કોવિદાઃ ॥
નિશમ્ય તન્મુખાદ્યાનં ગોવિંદસ્ય ચ માનતઃ

માનિન્યો ગોપિકાઃ સર્વા વિસ્મયં પરમં યયુઃ ॥
વિહાય માનં તાઃ સર્વા આગત્ય પુલિનં નૃપ ॥
સ્વરૈર્જગુઃ કૃષ્ણગુણાઁસ્તદાગમનહેતવે

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં હયમેધખણ્ડે
રાસક્રીડાયાં ચતુશ્ચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સત્ શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃગર્ગ સંહિતા