ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 10.4

અશ્વમેધખણ્ડઃ - ચતુર્થોઽધ્યાયઃ
કૃષ્ણકૃતં પારિજાતહરણમ્ -
ગર્ગ ઉવાચ -
ગત્વા સ્વર્ગં તુ શક્રાય દત્વા છત્રં મણિં તથા ॥
અદિત્યૈ કુણ્ડલે કૃષ્ણો દત્વાભિપ્રાયમબ્રવીત્

આભિપ્રાયં હરેર્જ્ઞાત્વા વાસવો ન દદૌ દ્રુમમ્ ॥
દેવાઞ્જિત્વા તદા પારિજાતં જગ્રાહ માધવઃ

સૂત ઉવાચ -
ઇતિ શ્રુત્વા કથાં રાજા યાદવો વિસ્મયાન્વિતઃ ॥
પપ્રચ્છ સ્વગુરું ભૂયઃ શ્રદ્દધાનો હરેર્ગુણે

બ્રહ્મઞ્શક્રસ્તુ દેવેંદ્રો જાનન્કૃષ્ણં હરિં પરમ્ ॥
અપરાધં તુ કૃતવાન્સ કથં બ્રૂહિ તત્ત્વતઃ

કૃષ્ણાગ્રે કથિતં સત્યભામયા શક્રચેષ્ટિતમ્ ॥
તસ્માન્મે વિસ્તરાદ્યુદ્ધમિન્દ્રમાધવયોર્વદ

ગર્ગ ઉવાચ -
અદિત્યા સંસ્તુતઃ કૃષ્ણઃ શક્રવાક્યાચ્ચ નન્દનમ્ ॥
વનં ગત્વા પારિજાતાન્સંદદર્શ બહૂન્દ્રુમાન્

તેષાં મધ્યે મહાવૃક્ષં મંજરીપુઞ્જધારિણમ્ ॥
ક્ષીરોદમથનાજ્જાતં પદ્મગંધસમન્વિતમ્

સુરાણાં સુખદં તામ્રપલ્લવૈઃ પરિવેષ્ટિતમ્ ॥
વને વિભૂષણં દિવ્યં વરં સ્વર્ણસમત્વચમ્

તં દૃષ્ટ્વા માધવં પ્રાહ સત્યભામા ચ માનિની ॥
એનં ગૃહ્ણામ્યહં કૃષ્ણ શ્રેષ્ઠં સર્વં વને દ્રુમમ્

ઇત્યુક્તઃ પ્રિયયોત્પાટ્ય પારિજાતં ગરુત્મતિ ॥
લીલયાઽઽરોપયામાસ પ્રહસઞ્જગદીશ્વરઃ

તદૈવ કુપિતાઃ સર્વે વનપાલાઃ સમુત્થિતાઃ ॥
ધનુર્બાણધરાઃ કૃષ્ણમૂચુઃ પ્રસ્ફુરિતાધરાઃ

ઇન્દ્રપ્રિયાયા વૃક્ષશ્ચ હૃતઃ કસ્માત્ત્વયા નર ॥
યદૃચ્છયા કિલાસ્માકં તૃણીકૃત્ય ક્વ યાસ્યસિ

ઇન્દ્રાણીપ્રીતયે દેવૈઃ પુરા હ્યુદધિમંથને ॥
ઉત્પાદિતોઽયં ન ક્ષેમી ગૃહીત્વૈનં ભવિષ્યસિ

ગિરીણાં યેન સર્વેષાં પક્ષાઃ પૂર્વં નિપાતિતાઃ ॥
તં કિં વૃત્રહણં વીરં જિત્વા વૃક્ષં નયિષ્યસિ

તસ્માદ્‌ગચ્છ મહાવીર પારિજાતં વિહાય ચ ॥
ન દાસ્યામો દ્રુમં તુભ્યં શક્રસ્યાનુચરા વયમ્

યદા દાસ્યતિ તુભ્યં વૈ પારિજાતં પુરંદરઃ ॥
ન નિષેધં કરિષ્યામો વનપાલા વયં તદા

તેષાં ભાષિતમાકર્ણ્ય સત્યભામા રુષાન્વિતા ॥
તૂષ્ણીંભૂતે સતિ હરાવભીતા પ્રાહ તાન્નૃપ

સત્યોવાચ -
કા શચી પારિજાતસ્ય કઃ શક્રો વા સુરેશ્વરઃ ॥
સામાન્યઃ સર્વલોકાનાં યદીશોઽમૃતમંથને

સમુત્પન્નઃ સુરઃ કસ્માદેકો ગૃહ્ણાતિ વાસવઃ ॥
યથા સુધા યથૈવેંદુર્યથા શ્રીર્વનચારિણઃ

સામાન્યઃ સર્વલોકસ્ય પારિજાતસ્તથા દ્રુમઃ ॥
ભર્તુબાહુમહાગર્વા રુણદ્ધ્યેનં મૃષા શચી

તત્કથ્યતામલં ક્ષાન્ત્યા સત્યાહારપ્રતિદ્રુમમ્ ॥
કથ્યતાં ચ દ્રુતં ગત્વા પૌલોમ્યૈ વચનં મમ

સત્યભામા વદત્યેતદતિગર્વોદ્ધતાક્ષરમ્ ॥
યદિ ત્વં દયિતા ભર્તુર્યદિ વશ્યઃ પતિસ્તવ

મદ્‌ભર્તુર્હરતો વૃક્ષં તત્કારય નિવારણમ્ ॥
જાનામિ તે પતિં શક્રં યુષ્માઞ્જાનામિ તત્વતઃ

પારિજાતં તથાપ્યેનં માનુષી હરયામિ તે ॥
ગર્ગ ઉવાચ -
કૃષ્ણપ્રિયાયા વચનં વનપાલા નિશમ્ય ચ

ઇન્દ્રાણીનિકટં ગત્વા પ્રોચુઃ સર્વં યથોદિતમ્ ॥
રક્ષકાણાં વચઃ શ્રુત્વા શચી પ્રાહ રુષાન્વિતા

કૃષ્ણં નિવારણાર્થાય ન યાસ્યંતં પુરંદરમ્ ॥
શચ્યુવાચ -
મદીયં પારિજાતં વૈ માધવેન બલીયસા

ગૃહીતં સ્વપ્રિયાર્થે વૈ ત્વાં તૃણીકૃત્ય વજ્રિણમ્ ॥
તસ્માન્મોચય વૃક્ષેશં પાકસૂદન વૃત્રહન્

સત્યભામાવશં કૃષ્ણં વિનિર્જિત્ય મહારણે ॥
ત્વયા વૈ પૂર્વમદ્રીણાં પક્ષા વજ્રેણ શાતિતાઃ

ભયં વિસૃજ્ય યુદ્ધાય ગચ્છ તસ્માત્સુરૈર્વૃતઃ ॥
ઇતિ શ્રુત્વા શચીવાક્યં શક્રો નમુચિસૂદનઃ

ન ચકાર તુ યુદ્ધાય મનો ભયસમન્વિતઃ ॥
તતશ્ચ બહુશઃ પત્‍ન્યા પ્રેરિતઃ કોપયુક્તયા

તદા કોપેન શ્રીકૃષ્ણં નિન્દન્પ્રાહ મદાન્વિતઃ ॥
ઇન્દ્ર ઉવાચ -
યેન તે પરિજાતં વૈ ગૃહીતં સુન્દરાનને

મૃધે તં પાતયિષ્યામિ વજ્રેણ શતપર્વણા ॥
ઇત્યુક્ત્વા વાસવો રાજન્નારુહ્યૈરાવતં ગજમ્

શુણ્ડાદંડૈસ્ત્રિભિર્યુક્તં રક્તકંબલમંડિતમ્ ॥
ચતુર્ભિઃ શોભિતં દન્તૈર્હિમાદ્રિસદૃશં શુભમ્

સ્વર્ણશૃઙ્ખલયા જુષ્ટં શુશુભે નિર્જરૈર્વૃતઃ ॥
તથા મરુદ્‌ગણાઃ સર્વે યમાગ્નિવરુણાદયઃ

રુદ્રાશ્ચ દ્વાદશાત્માનો વસવો ધનદાદયઃ ॥
વિદ્યાધરાશ્ચ ગંધર્વાઃ સાધ્યાઃ પિતૃગણાદયઃ

તતસ્ત્રિંશત્કોટિસંખ્યાઃ શક્રસ્યાનુચરાઃ સુરાઃ ॥
એતે સમાગતાઃ ક્રુદ્ધા યોદ્ધું શ્રીકૃષ્ણસંમુખે

આહૂતાઃ કેઽપિ શક્રેણ સહાયાર્થં તુ સ્વાત્મનઃ ॥
તથા તુ નારદેનાપિ કેચિદ્દેવાસ્તુ પ્રેષિતાઃ

તતઃ પરિઘનિસ્ત્રિંશગદાશૂલપરશ્વધૈઃ ॥
બભૂવુસ્ત્રિદશાઃ સજ્જાઃ શક્રે વજ્રકરે સ્થિતે

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયામશ્વમેધચરિત્રે
સુમેરૌ પારિજાતહરણં નામ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સત્ શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃગર્ગ સંહિતા