ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 10.3

અશ્વમેધખણ્ડઃ - તૃતીયોઽધ્યાયઃ
કૃષ્ણકથાકીર્તનમ્ -
ગર્ગ ઉવાચ -
જામાતૃવધસંતપ્તજરાસંધચમૂવધઃ ॥
બહુશઃ સેનયોર્યુદ્ધે દ્વારકાદુર્ગકારણમ્

યવનસ્ય વધં દૃષ્ટ્વા મુચકુંદસ્ય સંસ્તુતિઃ ॥
વરં દત્વા તતો મ્લેચ્છવધં કૃત્વા ધને તતઃ

નીયમાને વને દૃપ્તજરાસંધાત્પલાયનમ્ ॥
રૈવતો રેવતીં કન્યાં બલદેવસમર્પણમ્

રુક્મિણીપ્રિયસંદેશશ્રવણાદખિલાન્નૃપાન્ ॥
નિર્જિત્ય નિર્ગમો ગેહાત્ હૃતવાનંબિકાગૃહાત્

નૃપૈઃ સાંત્વનં ચૈદ્યસ્ય તતો રુક્મીસમાગમઃ ॥
યુદ્ધાપેક્ષાપરાધાદ્વૈ મુંડનં તસ્ય કૃષ્ણતઃ

રુક્મિણીદુઃખશમનં રામવાક્યાચ્ચ મોક્ષણમ્ ॥
તતો વિવાહો રુક્મિણ્યા વિધિવત્સ્વપુરે મુદા

પ્રદ્યુમ્નોત્પત્તિકથનં હરણં સૂતિકાગૃહાત્ ॥
માયાવત્યોક્તવૃત્તાંતં શંબરસ્ય વધસ્તતઃ

પુનરાગમનં ગેહે સંતોષો દ્વારકૌકસામ્ ॥
સૂર્યાત્સ્યમંતકપ્રાપ્તિર્યાચનં તસ્ય વૈ હરેઃ

તત્સંબન્ધાત્પ્રસેનસ્ય વધોઽકીર્તિર્હરેસ્તથા ॥
તન્માર્જનાય ઋક્ષસ્ય ગૃહેશુ ગમનં હરેઃ

યુદ્ધે જ્ઞાત્વા લોકનાથં જાંબવત્યાઃ સમર્પણમ્ ॥
સત્રાજિતાય ચ મણિઃ પ્રાપ્તા શ્રીહરિણા બિલાત્

વિવાહઃ સત્યભામાયાઃ પારિબર્હે તથા મણિઃ ॥
રામેણ સહ કૃષ્ણસ્ય ગમનં હસ્તિનાપુરે

અક્રૂરકૃતવર્મભ્યાં શતધન્વા તુ પ્રેરિતઃ ॥
સત્રાજિતં જઘાનાશુ સોઽપિ કૃષ્ણેન મારિતઃ

રામસ્તુ મિથિલાયાં ચ ગદાશિક્ષા સુયોધને ॥
અક્રૂરે મણિદાનં ચ શક્રપ્રસ્થે હરિર્ગતઃ

કાલિન્દ્યા સંગતિઃ શૌરેર્વિવાહઃ સ્વપુરે તતઃ ॥
વિવાહો મિત્રવિન્દાયાઃ સત્યાયાશ્ચ તથૈવ ચ

ભદ્રાયા લક્ષ્મણાયાશ્ચ વિવાહો હરિણા તતઃ ॥
પારિજાતં તુ સત્યાયૈ શક્રં જિત્વા દદૌ હરિઃ

વજ્રનાભિરુવાચ -
પ્રિયાયૈ દત્તવાન્કસ્માચ્છક્રં જિત્વા સુરદ્રુમમ્ ॥
શ્રીકૃષ્ણસ્તત્કથાં સર્વાં મુને મે બ્રૂહિ વિસ્તરાત્

શ્રીગર્ગ ઉવાચ -
પારિજાતૈકકુસુમે ચાનીતે નારદાત્કદા ॥
દત્તે સતિ શ્રીરુક્મિણ્યૈ સત્યા તુ દુઃખિતાભવત્

તાં દૃષ્ટ્વા કુપિતાં પ્રાહ ક્રોધાગારગતાં હરિઃ ॥
મા શોચ કુરુ દાસ્યામિ પારિજાતદ્રુમં ચ તે

તદૈવ કથિતં સર્વે કૃષ્ણાગ્રે ભૌમચેષ્ટિતમ્ ॥
શક્રેણ શ્રુત્વા ભગવાન્પ્રાહ પશ્યન્કૃતાંજલિમ્

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ -
મત્પ્રિયાં દુઃખિતાં પશ્ય રુદન્તીં વૃત્રસૂદન

પારિજાતસ્ય વૃક્ષાર્થે કિં કરિષ્યામ્યહં વદ ॥
યદાસ્યૈ પારિજાતસ્ય વૃક્ષં દાસ્યસિ ત્વં હરે

તદા ભૌમં સસૈન્યં ચ હનિષ્યામિ ન સંશયઃ ॥
કૃષ્ણભાષિતમાકર્ણ્ય પ્રહસન્પ્રાહ વાસવઃ

ઇન્દ્ર ઉવાચ -
પારિજાતદ્રુમાઃ સર્વે વર્તંતે નન્દને ચ યે ॥
ગૃહાણ તાન્સ્વતઃ કૃષ્ણ ત્વં હત્વા નરકાસુરમ્

તથાસ્તુ ચોક્ત્વા ભગવાન્સત્યભામાસમન્વિતઃ ॥
ગરુડસ્કંધમારૂઢઃ પ્રાગ્જોતિષપુરં યયૌ

સત્યભામા હરિં પ્રાહ સ્વર્ગમિંદ્રે ગતે સતિ ॥
સત્યોવાચ
પૂર્વં ગૃહાણ શક્રાત્ત્વં દ્રુમરાજં જગત્પતે

કાર્યે ભૂતે સતિ હરે ન કરિષ્યતિ ત્વત્પ્રિયમ્ ॥
પ્રિયાવાક્યં સમાકર્ણ્ય પ્રિયઃ પ્રાહ પ્રિયાં વચઃ

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ -
સ પારિજાતં યદિ ન પ્રદાસ્યતિ
પ્રયાચ્યમાનસ્તુ મયામરેશ્વરઃ ॥
તતઃ શચીવ્યામુદિતાનુલેપને
ગદાં વિમોક્ષ્યામિ પુરંદરોરસિ

ઇત્યુક્ત્વા ભગવાન્કૃષ્ણો ભૌમાસુરપુરં ગતઃ ॥
નાનાદુર્ગૈઃ સપ્તભિશ્ચ વેષ્ટિતં ચ મહાસુરૈઃ

સર્વાન્બિભેદ દુર્ગાન્ વૈ ગદાચક્રશરાદિભિઃ ॥
જઘાન મુરુદૈત્યં ચ તત્પુત્રાઞ્શસ્ત્રસંયુતાન્

શસ્ત્રાસ્ત્રવર્ષં મુંચંતં સસૈન્યં નરકં હરિઃ ॥
ક્ષિપ્ત્વા ચક્રં દ્વિધા ચક્રે ગરુડેન જઘાન ચ

હત્વા ભૌમં જગન્નાથો વરરત્‍નાનિ યાદવઃ ॥
જગ્રાહ તત્ર કન્યાનાં સમૂહં વૈ દદર્શ હ

દૈત્યસિદ્ધનૃપાણાં ચ સહસ્રાણિ ચ ષોડશ ॥
શતાધિકાનિ કન્યાશ્ચ પ્રેષયામાસ સ્વાં પુરીમ્

ગૃહીત્વાથ મણિં છત્રં દેવમાતુશ્ચ કુણ્ડલે ॥
પારિજાતદ્રુમાર્થે વૈ યયાવિંદ્રપુરીં હરિઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયામશ્વમેધચરિત્રે
સુમેરૌ કૃષ્ણકથાવર્ણનં નામ તૃતીયોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સત્ શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃગર્ગ સંહિતા