ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 10.23

અશ્વમેધખણ્ડઃ - ત્રયોવિંશોઽધ્યાયઃ
સાન્દીપનિકૃતં અનિરુદ્ધસમીપે વૈરાગ્યવર્ણનમ્ -
ગર્ગ ઉવાચ -
અથ સાંદીપનિં તત્ર કૃષ્ણપૌત્રોઽબ્રવીદ્વચઃ ॥
સ્મૃત્વા તુ કિંચિત્સંદેહં ગુરું વૃદ્ધશ્રવા ઇવ

અનિરુદ્ધ ઉવાચ -
ભગવન્બ્રૂહિ મે સારં યેનાનંદે રમામ્યહમ્ ॥
વિહાય ચાસ્ય જગતઃ સુખાન્સ્વપ્નોપમાન્મુને

ઇતીરિતોઽનિરુદ્ધેન રાજન્સાંદીપનિર્મુનિઃ ॥
પ્રત્યાહ પ્રહસન્પ્રીત્યા કુમારઃ પૃથુના યથા

સાંદીપનિરુવાચ
આદિદેવસ્ત્વમેવાસીચ્છ્રીહરેર્નાભિપંકજાત્ ॥
તસ્માત્તવાગ્રે લોકેશ કથયિષ્યામિ કિં ત્વહમ્

તથાપિ વર્ણયિષ્યામિ રાજંસ્ત્વદ્વાક્યગૌરવાત્ ॥
કલ્યાણાર્થં નરાણાં ચ સર્વેષાં દીનચેતસામ્

ત્વયા દૃષ્ટં ચ યદ્‌રાજઁસ્તચ્છૃણુષ્વ મુખાન્મમ ॥
કૃષ્ણચંદ્રસ્ય પદયોઃ સારમસ્તિ હિ સેવનમ્

યયોઃ પૂજનમાત્રેણ ધ્રુવો ધ્રુવપદં યયૌ ॥
પ્રહ્લાદશ્ચાંબરીષશ્ચ ગયશ્ચૈવ યદુસ્તથા

તસ્માત્ત્વમપિ રાજેંન્દ્ર શ્રીકૃષ્ણસ્ય ચ સેવનમ્ ॥
સર્વેષાં સારરૂપં યન્મનસા કુરુ યત્‍નતઃ

યૂયં લોકે ભૂરિભાગાઃ શ્રીકૃષ્ણસ્ય ચ વંશજાઃ ॥
જ્ઞાતિસંબંધિનશ્ચૈવ જીવન્મુક્તા હરિપ્રિયાઃ

કેચિજ્જાનંતિ શ્રીકૃષ્ણં તનયં કેઽપિ ભ્રાતરમ્ ॥
પિતરં કેઽપિ મિત્રં ચ કિં કર્તવ્યં પરં ચ તૈઃ

અનિરુદ્ધ ઉવાચ -
કઃ કર્તા ચાસ્ય જગત આદિરૂપઃ સનાતન: ॥
યસ્માદાસીત્પૂર્વમિદં તન્મે વર્ણય વિસ્તરાત્

કેન કેનાપિ રૂપેણ ભગવાઞ્જગદીશ્વરઃ ॥
યુગે યુગે મુને ધર્મં કરોતીતિ વદસ્વ નઃ

સાંદીપનિરુવાચ
ઉત્ત્પતિશ્ચ નિરોધશ્ચ યસ્માદાસીદ્‌યદૂદ્વહ ॥
સ ઈશ્વરઃ પરબ્રહ્મ ભગવાનેક એવ ચ

યુગે યુગે ભવંત્યેતે દક્ષાદ્યા નૃપસત્તમ ॥
પુનશ્ચૈવ નિરુદ્ધ્યંતે વિદ્વાઁસ્તત્ર ન મુહ્યતિ

રાજન્કૃષ્ણઃ પરં બ્રહ્મ યતઃ સર્વમિદં જગત્ ॥
જગચ્ચયો યત્ર ચેદં યસ્મિઁશ્ચ લયમેષ્યતિ

તદ્‍બ્રહ્મ પરમં ધામ સદસત્પરમં પદમ્ ॥
યસ્ય સર્વમભેદેન જગદેતચ્ચરાચરમ્

સ એવ મૂલપ્રકૃતિર્વ્યક્તરૂપી જગચ્ચ સઃ ॥
તસ્મિન્નેવ લયં સર્વં યાતિ તત્રૈવ તિષ્ઠતિ

યતઃ પ્રધાનપુરુષૌ યતશ્ચૈતચ્ચરાચરમ્ ॥
કારણં સકલસ્યાસ્ય સ મે કૃષ્ણઃ પ્રસીદતુ

ચતુર્યુગેઽપ્યસૌ વિષ્ણુઃ સ્થિતિવ્યાપારલક્ષણઃ ॥
યુગવ્યવસ્થાં કુરુતે યથા રાજેન્દ્ર તચ્છૃણુ

કૃતે યુગે પરં જ્ઞાનં કપિલાદિસ્વરૂપધૃક્ ॥
દદાતિ સર્વભૂતાત્મા સર્વભૂતહિતે રતઃ

ચક્રવર્તિસ્વરૂપેણ ત્રેતાયામપિ સ પ્રભુઃ ॥
દુષ્ટાનાં નિગ્રહં કુર્વન્પરિપાતિ જગત્ત્રયમ્

વેદમેકં ચતુર્ભેદં કૃત્વા સ શતધા વિભુઃ ॥
કરોતિ બહુલં ભૂયો વેદવ્યાસસ્વરૂપધૃક્

વેદાંશ્ચ દ્વાપરે ન્યસ્ય કલેરંતે પુનર્હરિઃ ॥
કલ્કિસ્વરૂપી દુર્વૃત્તાન્માર્ગે સ્થાપયતિ પ્રભુઃ

એવં કૃષ્ણો જગત્સર્વં જગત્પાતિ કરોતિ ચ ॥
હંતિ ચાંતેષ્વનંતાત્મા નાન્યસ્માદ્વ્યતિરેકતઃ

નમોઽસ્તુ હરયે તસ્મૈ યસ્માદ્‌ભિન્નમિદં જગત્ ॥
ધ્યેયઃ સ જગતામાદ્યઃ સ પ્રસીદતુ મેઽવ્યયઃ

તસ્માન્નૃપેંદ્ર હરિપૌત્ર મનોમયં ચ
સર્વં વિહાય જગતશ્ચ સુખં ચ દુઃખમ્ ॥
મોક્ષપ્રદં સુરવરં કિલ સર્વદં ત્વં
દ્વારાવતીનરપતિં ભજ કૃષ્ણચંદ્રમ્

ઇતિ કૃષ્ણસ્ય હરેશ્ચ વૃત્તસારં
કથયતિ યાશ્ચ શૃણોતિ ભક્તિયુક્તઃ ॥
સ વિમલમતિરેતિ નાત્મમોહં
ભવતિ ચ સંસ્મરણેષુ ભક્તિયોગ્યઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં હયમેધખણ્ડે
વૈરાગ્યકથનં નામ ત્રયોવિંશોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સત્ શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃગર્ગ સંહિતા