ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 10.22

અશ્વમેધખણ્ડઃ - દ્વાવિંશોઽધ્યાયઃ
યાદવસૈન્યસ્ય અવન્તિકાગમનમ્ -
ગર્ગ ઉવાચ -
યદુપ્રવીરસ્ય તુરંગમો વૈ
વિલોકયન્‌ રાજપુરં જગામ ॥
નિરિક્ષ્ય માર્ગે સફરાં નદીં ચ
હ્યવંતિકાયા વિપિને સ્થિતોઽભૂત્

તદૈવ તત્રાગતવાન્મહાત્મા
સાન્દીપનિઃ કૃષ્ણગુરુર્દ્વિજેન્દ્રઃ ॥
સ્નાતું ગૃહાચ્છ્રીતુલસીસ્રજાઢ્યઃ
સધૌતવસ્ત્રઃ પ્રજપન્હિ કૃષ્ણમ્

દદર્શ તત્રાપિ જલં પિબંતં
તુરંગમં વૈ ધવલં સપત્રમ્ ॥
વાક્યં બ્રુવન્નેષ ક્રતોશ્ચ વાજી
વિમોચિતઃ કેન નૃપેશ્વરેણ

તત્ર સ્નાનં પ્રકુર્વંતં દૃષ્ટ્વા બિંન્દુ નૃપાત્મજમ્ ॥
હયસ્યાર્થે મુનિર્ગત્વા નોદયામાસ તં નૃપ

તતઃ સવીરૈર્બહુભિશ્ચ રાજન્‌
રાજાધિદેવીતનયશ્ચ શૂરઃ ॥
જગ્રાહ વાહં સહસા નિરીક્ષ્ય
નત્વા ગુરું તદ્વચસા પ્રસન્નઃ

હયં ગૃહીત્વા ગુરવે દર્શયામાસ હર્ષિતઃ ॥
સ પત્રં વાચયિત્વાઽઽહ નૃપં સાંદીપનિર્મુદા

સાંદીપનિરુવાચ -
ઉગ્રસેનસ્ય તુરગં વિદ્ધિ પ્રાદ્યુમ્નિપાલિતમ્ ॥
યદૃચ્છયાઽઽગતં રાજન્કાર્ષ્ણિજોઽત્રાગમિષ્યતિ

આગમિષ્યંતિ બહવો યાદવા યુદ્ધશાલિનઃ ॥
મિત્રવિંદાત્મજાશ્ચૈવ પશ્યંતસ્તે તુરંગમમ્

પૂજનીયાસ્ત્વયા સર્વે કૃષ્ણચન્દ્રસ્ય નન્દનાઃ ॥
મદ્વાક્યાદ્યુદ્ધબુદ્ધિં ત્વં ત્યક્ત્વા દેહિ તુરંગમમ્

ઇતિ શ્રુત્વા ગુરોર્વાક્યં ધન્વી શૂરો નૃપાત્મજઃ ॥
હયં નેતું મનો યસ્ય તત્ર તૂષ્ણીં બભૂવ હ

તદૈવ યદુસેનાયાઃ શબ્દોઽભૂલ્લોકમાનહા ॥
મહાનાદં દુંદુભીનાં ટંકારં ધનુષાં તથા

ચીત્કારં દંતિનાં ચૈવ હયાનાં હેષણં તથા ॥
ઝણત્કારં રથાનાં ચ વીરાણાં ગર્જનં તથા

શતઘ્નીનાં મહાશબ્દં લોકાનાં ભયદાયકમ્ ॥
શ્રુત્વા રાજકુમારસ્તુ વિસ્મયં પરમં ગતઃ

તતઃ સમાગતાઃ સર્વૈ રથિભિશ્ચ ગજૈર્હયૈઃ ॥
ભોજવૃષ્ણ્યંધકમધુશૂરસેનદશાર્હકાઃ

રજોભિશ્ચ નભો વ્યાપ્તં કુર્વતશ્ચલિતાં મહીમ્ ॥
કેન નીતઃ કુત્ર ગતો હયઃ સર્વેઽબ્રુવન્વચઃ

તતશ્ચ દદૃશુઃ સર્વે ઘોટકં બદ્ધચામરમ્ ॥
મહાદ્‌ભુતે ચોપવને પુષ્પિતદ્રુમસંકુલે

ગૃહીતં લીલયા તત્ર નૃપપુત્રેણ બિંદુના ॥
દૃષ્ટ્વાનિરુદ્ધં નિકટે ગત્વા સર્વે હ્યવર્ણયન્

ઇતિ શ્રુત્વાઽનિરુદ્ધસ્તુ વિસ્મિતઃ પ્રહસન્નૃપ ॥
ઉદ્ધવં પ્રેષયામાસ બિન્દોઃ પાર્શ્વે ચ ધર્મવિત્

તતઃ પુર્યાં મહારાજ ચાસીત્કોલાહલો મહાન્ ॥
ભયભીતા જનાઃ સર્વે સેનાં વીક્ષ્ય ભયંકરામ્

અથ વૈ ભ્રાતરં દ્ર્ષ્ટું હ્યનુબિંદુર્ભયાન્વિતઃ ॥
કોટિવીરગણૈઃ સાર્દ્ધં સ્વપુર્યા નિર્યયૌ બહિઃ

દૃષ્ટ્વા યજ્ઞહયં તત્ર સપત્રં ચ પયઃપ્રભમ્ ॥
ભ્રાત્રા ગૃહીતં ચ ભયાન્નિષેધં સ ચકાર હ

અનુબિંદુરુવાચ -
યદૂનાં કૃષ્ણદેવાનાં ભ્રાતર્મોચય ઘોટકમ્ ॥
સમ્બન્ધસ્ય મિષેણાપિ કુલકૌશલહેતવે

યાદવાનાં બલં પશ્ય દેવદૈત્યનરાસુરાઃ ॥
પુરા યજ્ઞે રાજસૂયે સર્વે ભ્રાતર્ન્વિનિર્જિતાઃ

ઇતિ તદ્વાક્યમાકર્ણ્ય બિન્દુર્જ્યેષ્ઠોઽવધર્ષિતઃ ॥
આગતં હ્યુદ્ધવં દૃષ્ટ્વા હયસ્થં પ્રત્યુવાચ હ

બિંદુરુવાચ -
મયા ગૃહીતસ્તુરગો મિત્રાણાં મિલનાય ચ ॥
તસ્માન્નિમંત્રિતાઃ સર્વે સ્થિતિં કુરુત ચાત્ર વૈ

ઇતિ શ્રુત્વોદ્ધવો રાજન્બિંદું સંશ્લાઘ્ય હર્ષિતઃ ॥
અનિરુદ્ધસ્ય નિકટે ગત્વા સર્વમુવાચ હ

શ્રુત્વાનિરુદ્ધસ્તદ્વાક્યં ભૂત્વા રાજન્ પ્રસન્નધીઃ ॥
સેનયાવંતિકાયાં ચ નદીતીરેઽવસત્કિલ

અનેકે શિબિરા રાજંસ્તત્ર વૈ દશયોજને ॥
નાનાવર્ણાઃ સકલશા હ્યભૂવન્નદ્‌ભુતાઃ શુભાઃ

ભક્ષ્યં ભોજ્યં ચ લેહ્યં ચ ચોષ્યમેતૈશ્ચ ભોજનૈઃ ॥
આગતેભ્યશ્ચ સર્વેભ્યો બિંદુરર્હણમાહરત્

તથા ચૈવ તૃણાન્નાદીન્પશુભ્યો દત્તવાન્નૃપઃ ॥
ઈદૃગ્વિધં ચ સત્કારં વૃષ્ણીનાં સ ચકાર હ

નૃપો રાજાધિદેવી ચ દ્વૌ તથા નૃપનંદનૌ ॥
ભૃશં મુમુદિરે સર્વે વીક્ષ્ય સર્વાન્હરેઃ સુતાન્

તતો નિશાયાં કિલ કાર્ષ્ણિપુત્રો
વિદ્યાગુરં ચ સ્વપિતામહસ્ય ॥
આહૂય નત્વાઽઽસનમેવ દત્ત્વા
પ્રત્યાહ કૃત્વા વરપૂજનં ચ

ભગવન્દ્વારકાયાં ચ કૃષ્ણવાક્યાત્ક્રતૂત્તમમ્ ॥
કરોતિ હયમેધાખ્યં ચક્રવર્તી યદૂત્તમઃ

તસ્મિન્ક્રતુવરે બ્રહ્મન્કૃપાં કૃત્વા મમોપરિ ॥
ત્વં તુ ગચ્છ મુનિશ્રેષ્ઠ પુત્રેણ ચ સમન્વિતઃ

અનિરુદ્ધસ્ય વચનં શ્રુત્વા સાંદીપનિર્મુનિઃ ॥
કૃષ્ણદર્શનકાંક્ષી ચ ચલિતું સ મનો દધે

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં હયમેધખણ્ડે
અવંતિકાગમનં નામ દ્વાવિંશોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સત્ શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃગર્ગ સંહિતા