ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 10.21

અશ્વમેધખણ્ડઃ - એકવિંશોઽધ્યાયઃ
ભદ્રાવતીવિજયમ્ -
ગર્ગ ઉવાચ -
તતઃ પ્રાપ્તઃ સ્વસેનાયાં વિમાનસ્થ ઉષાપતિઃ ॥
શીઘ્રં ચાકાશમાર્ગેણ નાદયઞ્જયદુન્દુભીન્

દૃષ્ટ્વા તાનાગતાન્સર્વે હ્યક્રૂરાદ્યાશ્ચ યાદવાઃ ॥
મિલિત્વા કુશલં સર્વં પપ્રચ્છુસ્તે ન્યવેદયન્

તતસ્ત્યક્ત્વા વિમૂર્ચ્છાં વૈ બકસ્તુ સહસોત્થિતઃ ॥
અદૃષ્ટ્વા યાદવાંસ્તત્ર પુત્રં પપ્રચ્છ રોષતઃ

તતઃ પિત્રે ભીષણો વૈ વાર્તાં સર્વામવર્ણયત્ ॥
શ્રુત્વા વચઃ પ્રાહ બકો રુષા પ્રસ્ફુરિતાધરઃ

અહં જાનામિ યદવો વિમાનેન કુશસ્થલીમ્ ॥
મદ્‌ભયાચ્ચ ગતાઃ પુત્ર યથા સિંહભયાન્મૃગાઃ

તસ્માદયાદવીં પૃથ્વીં કરિષ્યેઽહં ન સંશયઃ ॥
હનિષ્યામિ યદૂન્સર્વાન્ગત્વા કૃષ્ણસ્ય દ્વારકામ્

ભીષણ ઉવાચ -
મન્યું નિયચ્છ ભો રાજન્નસ્માકં સમયો ન હિ ॥
પ્રસીદતિ યદા દેવો તદા જેષ્યામ યાદવાન્

ગર્ગ ઉવાચ -
બોધિતઃ સોઽપિ પુત્રેણ તૂષ્ણીં ભૂત્વા બકાસુરઃ ॥
વિચચાર વને રાજન્ વનજંતૂન્પ્રભક્ષયન્

તતસ્તુરંગં વિધિનાભિષિચ્ય
દાનાનિ દત્ત્વા દ્વિજપુંગવેભ્યઃ ॥
વિમોચયામાસ પુનર્જયાય
પ્રદ્યુમ્નપુત્રો વિજયો નૃપેન્દ્ર

હયસ્તુ મુક્તઃ કિલ કાર્ષ્ણિજેન
સ્વરં પ્રકુર્વન્નૃપ ધૈવતં ચ ॥
પશ્યન્સ દેશાન્બહુવીરયુક્તા-
ન્ભદ્રાવતીં નામ પુરીં જગામ

તત્ર ભદ્રાવતીમશ્વો નાનાચોપવનૈર્વૃતામ્ ॥
ગિરિદુર્ગેણ રાજેંદ્ર તથા રજતમંદિરૈઃ

મહાવીરજનૈર્યુક્તાં યૌવનાશ્વેન પાલિતામ્ ॥
દૃઢાં લૌહકપાટૈશ્ચ નૃપસ્યાગ્રે સ્થિતોઽભવત્

તં ગૃહીત્વા તુ તસ્યાપિ વાર્તાં જ્ઞાત્વા નૃપેશ્વરઃ ॥
યુદ્ધં કર્તું ચ કુપિતઃ સસૈન્યો નિર્યયૌ પુરાત્

સસૈન્યમાગતં દૃષ્ટ્વા યૌવનાશ્વં મહાબલમ્ ॥
આહૂય મંત્રિણં પ્રાહ કૃષ્ણભક્તં હિ કાર્ષ્ણિજઃ

અનિરુદ્ધ ઉવાચ -
કોઽયં સમાગતો મંત્રિન્સંમુખે સહ સેનયા ॥
હયહર્ત્તા શત્રુમુખ્યો તત્સર્વં કથયસ્વ ચ

ઉદ્ધવ ઉવાચ -
નૃપોઽયં યૌવનાશ્વાખ્યો મરુધન્વપતેઃ સુતઃ ॥
અત્ર રાજ્યં ચ કુરુતે મૃતે પિતરિ સત્તમ

અયં ષોડશવર્ષીયો કુમંત્રિવચનાદ્‌રણમ્ ॥
કરિષ્યતિ મહારાજ મારણીયઃ સ ન ત્વયા

ઇતિ શ્રુત્વા તથેત્યુક્ત્વા યૌવનાશ્વેન કાર્ષ્ણિજઃ ॥
યુદ્ધં ચકાર પ્રધને યથા નાગેન નાગહા

તં તુ તે વિરથં ચક્રે હત્વા ચાક્ષૌહિણીત્રયમ્ ॥
પ્રત્યાહ વિમલં વાક્યં યૌવનાશ્વમુષાપતિઃ

અનિરુદ્ધ ઉવાચ -
રાજન્પ્રયચ્છ તુરગં યુદ્ધં કુરુ ન ચેન્મયા ॥
વાક્યં શ્રુત્વા હરેઃ પૌત્રં જ્ઞાત્વા રાજા ભયાન્વિતઃ

અર્પયામાસ વિધિના તસ્મૈ યજ્ઞતુરંગમમ્ ॥
ભૂત્ત્વા કૃતાંજલી રાજા પ્રાર્થિતસ્તેન ચાબ્રવીત્

યૌવનાશ્વ ઉવાચ -
દ્વારકાયાં યદા યજ્ઞો ભવિષ્યતિ નૃપેશ્વર ॥
તદાહં ચાગમિષ્યામિ કૃષ્ણસ્યાંઘ્રી વિલોકિતુમ્

તતશ્ચ કૃત્વા તં રાજ્યે વંદિતસ્તેન કાર્ષ્ણિજઃ ॥
મુમુચે વાજિનં શ્રેષ્ઠં વિજયી વિજયાય ચ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં હયમેધખણ્ડે
ભદ્રાવતીવિજયો નામૈકવિંશોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સત્ શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃગર્ગ સંહિતા