ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 10.18

અશ્વમેધખણ્ડઃ - અષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ
અનિરુદ્ધવિજયે વિમાનાગમનમ્ -
ગર્ગ ઉવાચ -
અથ મુક્તોઽનિરુદ્ધેન ક્રતોર્વાજી પયઃપ્રભઃ ॥
સિંહલદ્વીપનિકટે વિચચાર યદૃચ્છયા

તૃષાર્તસ્તુરગસ્તત્ર દૃષ્ટ્વા વાપીં જલાન્વિતામ્ ॥
વૃક્ષૈશ્ચ બહુભિર્ગુપ્તાં દૃષ્ટ્વા તોયં પપૌ સ્વયમ્

વાપ્યામશ્વં વિલોક્યાથ ભીષણો નામ રાક્ષસઃ ॥
વાચયિત્વા ચ તત્પત્રં જગ્રાહ તુરગં મુદા

તદૈવ યાદવાઃ સર્વે તં પશ્યન્તઃ સમાગતાઃ ॥
રાક્ષસેન ગૃહીતં વૈ દદૃશુઃ ક્રતુવાજિનમ્

તતસ્તે કૌણપં પ્રાહુર્યાદવા યુદ્ધશાલિનઃ ॥
યાદવા ઊચુઃ -
કસ્ત્વં શ્રીયાદવેંદ્રસ્ય હ્યુગ્રસેનસ્ય ભૂપતેઃ

સિંહસ્ય વસ્તુ ક્રોષ્ટેવ હયં નીત્વા ક્વ યાસ્યસિ ॥
તિષ્ઠ તિષ્ઠ રણં ધૂર્ત અસ્માભિઃ કુરુ ધૈર્યતઃ

તુરગં મોચયિષ્યામો વધિષ્યામો રણે ચ ત્વામ્ ॥
શકુનિર્ભ્રાતૃસહિતો નરકો બાણ એવ ચ

કલંકશ્ચૈવ રાજાન એતેઽસ્માભિર્વિનાશિતાઃ ॥
તસ્માન્ન ગણયિષ્યામો યુદ્ધે ત્વાં ચ તૃણોપમમ્

ગચ્છ ગચ્છ હયં દત્ત્વા ઘાતયામો ન ચેત્ખલુ ॥
તેષાં ભાષિતમાકર્ણ્ય ભીષણઃ સુરભીષણઃ

શૂલી ગદાધરઃ ખડ્ગી તાન્પ્રત્યાહ રુષાન્વિતઃ ॥
ભીષણ ઉવાચ -
કે યૂયં પ્રતિયોદ્ધારો મમ ભક્ષ્યા નરાઃ સ્મૃતાઃ

સંમુખે રાક્ષસાનાં તે કિં કરિષ્યંતિ પૌરુષમ્ ॥
યદા વિશ્વજિતં યજ્ઞં યાદવેન કૃતં પુરા

તદાહં કૌણપાન્નેતું લઙ્કાયાં ચ ગતઃ કિલ ॥
યદાહં રાક્ષાસાન્નીત્વા સ્વપુર્યાં ચ સમાગતઃ

તદાઽશૃણોન્નારદાદ્વૈ યજ્ઞં પૂર્ણં બભૂવ હ ॥
પુનર્વૈ હયમેધસ્ય પ્રયાસં ચ વૃથા કૃતમ્

યુષ્મત્સુ મદ્‍ગૃહીતં ચ તુરગં મોચયંતિ કે ॥
તસ્માદ્ધયાશાં ત્યક્ત્વા તુ યૂયં ગચ્છત ગચ્છત

ન ચેત્સર્વાન્પ્રભક્ષ્યંતિ ચતુર્લક્ષા મમાનુગાઃ ॥
અત્ર સ્થાનાત્સમુદ્રે તુ પુરી દ્વાદશયોજને

ઉપલંકા ચ નામ્ના વૈ વર્ત્તતે મમ નિર્મિતા ॥
નિશાચરગણૈર્યુક્તા સર્પૈર્ભોગવતી યથા

ઇત્યુક્ત્વા સ હયં નીત્વા સહસા સ્વપુરીં યયૌ ॥
આકાશમાર્ગેણ નૃપ શોકં ચક્રુશ્ચ યાદવાઃ

અનિરુદ્ધસ્તતઃ પ્રાહ ભોજરાજતુરંગમમ્ ॥
નિશાચરેણ નીતં વૈ મોચયામો વયં કથમ્

ઇતિ શ્રુત્વા ચ સાંબાદ્યાઃ પ્રત્યાહુર્નયકોવિદાઃ ॥
શોકં મા કુરુ તે રાજન્સ્થિતેષ્વસ્માસુ કિં ભયમ્

હયાઃ સપક્ષાસ્ત્વત્સૈન્યે વિમાનાનિ શરાસ્તથા ॥
શૂરાઃ સંતિ મહાવીરા લોકદ્વયજિગીષવઃ

અશ્વૈર્વયં ગમિષ્યામઃ સેતું કૃત્વાથવા શરૈઃ ॥
વિષ્ણુદત્તેન વા રાજઞ્છત્રૂણાં નગરીં પ્રતિ

સર્વેષાં વચનં શ્રુત્વાનિરુદ્ધો ધન્વિનાં વરઃ ॥
ઉદ્ધવં મંત્રિણાં શ્રેષ્ઠં સમાહૂયેદમબ્રવીત્

અનિરુદ્ધ ઉવાચ -
કિં કરિષ્યામ્યહં મંત્રિઞ્છ્યામકર્ણે ગતે સતિ ॥
ત્વચ્છાસને ભગવતઃ પ્રેરિતોઽહં વદસ્વ તત્

મત્પિતૃભ્રાતરઃ સર્વે ઉપાયં પ્રવદંતિ હિ ॥
યદિ દાસ્યસિ ત્વં ચાજ્ઞાં તદા સર્વં કરોમ્યહમ્

ઉદ્ધવસ્તદ્વચઃ શ્રુત્વા પ્રત્યુવાચ વિલજ્જિતઃ ॥
અહં કૃષ્ણસ્ય પુત્રાણાં પૌત્રાણાં ચ વિશેષતઃ

સદા દાસોઽસ્મિ નિતરામાજ્ઞાવર્તી વદામિ કિમ્ ॥
યદિચ્છા તવ ચૈતેષાં કુરુ સા ચ ભવિષ્યતિ

તતઃ પ્રાહાનિરદ્ધસ્તુ યાસ્યેઽહં દૈત્યપત્તનમ્ ॥
અક્ષૌહિણીદશયુતો વિષ્ણુદત્તેન યાદવાઃ

સારણઃ કૃતવર્મા ચ યુયુધાનશ્ચ સાત્યકિઃ ॥
અક્રૂરસહિતા એતે સેનાં રક્ષંતુ ચાત્ર હિ

ઇત્યુક્ત્વા સ વિમાનં ત્વારુરોહ સહ સેનયા ॥
અષ્ટાદશૈર્હરેઃ પુત્રૈરુદ્ધવેન ગદેન ચ

રેજે તતો ભાસ્કરબિંબતુલ્યં
ધનેશયાનં સ્વબલેન નીતમ્ ॥
શ્રીકૃષ્ણપૌત્રેણ યદુપ્રવીરૈ-
ર્યથા ચ રામેણ પુરા કપીન્દ્રૈઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં હયમેધખણ્ડે
વિમાનારોહણં નામાષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સત્ શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃગર્ગ સંહિતા