ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 1.9

વસુદેવ-દેવકી વિવાહવર્ણનમ્
તત્રૈકદા શ્રીમથુરાપુરે વરે
પુરોહિતઃ સર્વયદૂત્તમૈઃ કૃતઃ ।
શૂરેચ્છયા ગર્ગ ઇતિ પ્રમાણિકઃ
સમાયયૌ સુન્દરરાજમન્દિરમ્

હીરાખચિદ્ધેમલસત્કપાટકં
દ્વિપેન્દ્રકર્ણાહતભૃઙ્ગનાદિતમ્ ।
ઇભસ્રવન્નિર્ઝરગણ્ડધારયા
સમાવૃતં મણ્ડપખણ્ડમણ્ડિતમ્

મહોદ્‌ભટૈર્ધીરજનૈઃ સકઞ્ચુકૈ-
ર્ધનુર્ધરૈશ્ચર્મ કૃપાણપાણિભિઃ ।
રથદ્વિપાશ્વધ્વજિનીબલાદિભિઃ
સુરક્ષિતં મણ્ડલમણ્ડલીભિઃ

દદર્શ ગર્ભો નૃપદેવમાહુકં
શ્વાફલ્કિના દેવકકંસસેવિતમ્ ।
શ્રીશક્રસિંહાસન ઉન્નતે પરે
સ્થિતં વૃતં છત્રવિતાનચામરૈઃ

દૃષ્ટ્વા મુનિં તં સહસાઽઽસનાશ્રયા-
દુત્થાય રાજા પ્રણનામ યાદવૈઃ ।
સંસ્થાપ્ય સમ્પૂજ્ય સુભદ્રપીઠકે
સ્તુત્વા પરિક્રમ્ય નતઃ સ્થિતોઽભવત્

દત્ત્વાઽઽશિષં ગર્ગમુનિર્નૃપાય વૈ
પપ્રચ્છ સર્વં કુશલં નૃપાદિષુ ।
શ્રીદેવકં પ્રાહ મહામના ઋષિ-
ર્મહૌજસં નીતિવિદં યદૂત્તમમ્

શ્રીગર્ગ ઉવાચ -
શૌરીં વિના ભુવિ નૃપેષુ વરસ્તુ નાસ્તિ
ચિન્ત્યો મયા બહુદિનૈઃ કિલ યત્ર તત્ર ।
તસ્માન્નૃદેવ વસુદેવવરાય દેહિ
શ્રીદેવકીં નિજસુતાં વિધિનોદ્‌વહસ્વ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
કૃત્વા તદૈવ પુરિ નિશ્ચયનાગવલ્લીં
શ્રીદેવકં સકલધર્મભૃતાં વરિષ્ઠઃ ।
ગર્ગેચ્છયા તુ વસુદેવવરાય પુત્રીં
કૃત્વાથ મઙ્ગલમલં પ્રદદૌ વિવાહે

કૃતોદ્‌વહઃ શૌરિરતીવ સુન્દરં
રથં પ્રયાણે સમલઙ્કૃતં હયૈઃ ।
સાર્દ્ધં તયા દેવકરાજકન્યયા
સમારુહત્કાંચનરત્‍નશોભયા

સ્વસુઃ પ્રિયં કર્તુમતીવ કંસો
જગ્રાહ રશ્મીંશ્ચલતાં હયાનામ્ ।
ઉવાહ વાહાંશ્ચતુરંગિણીભિ-
ર્વૃતઃ કૃપાસ્નેહપરોઽથ શૌરૌ

દાસીસહસ્રં ત્વયુતં ગજાનાં
સત્પારિબર્હં નિયુતં હયાનામ્ ।
લક્ષં રથાનાં ચ ગવાં દ્વિલક્ષં
પ્રાદાદ્‌દુહિત્રે નૃપ દેવકો વૈ

ભેરીમૃદંગોદ્ધરગોમુખાનાં
ધુન્ધુર્યવીણાનકવેણુકાનામ્ ।
મહત્સ્વનોઽભૂચ્ચલતાં યદુનાં
પ્રયાણકાલે પથિ મઙ્ગલં ચ

આકાશવાગાહ તદૈવ કંસં
ત્વામષ્ટમો હિ પ્રસવોઽઞ્જસાસ્યાઃ ।
હન્તા ન જાનાસિ ચ યાં રથસ્થાં
રશ્મીન્ ગૃહીત્વા વહસેઽબુધસ્ત્વમ્

કુસંગનિષ્ઠોઽતિખલો હિ કંસો
હંતું સ્વસારં ધિષણાં ચકાર ।
કચે ગૃહીત્વા શિતખડ્‍ગપાણિ-
ર્ગતત્રપો નિર્દય ઉગ્રકર્મા

વાદિત્રકારા રહિતા બભૂવુ-
રગ્રે સ્થિતાઃ સ્યુશ્ચકિતા હિ પશ્ચાત્ ।
સર્વેષુ વા શ્વેતમુખેષુ સત્સુ
શૌરિસ્તમાહાઽઽશુ સતાં વરિષ્ઠઃ

શ્રીવસુદેવ ઉવાચ -
ભોજેન્દ્ર ભોજકુલકીર્તિકરસ્ત્વમેવ
ભૌમાદિમાગધબકાસુરવત્સબાણૈઃ ।
શ્લાઘ્યા ગુણાસ્તવ યુધિ પ્રતિયોદ્ધુકામૈઃ
સ ત્વં કથં તુ ભગિનીમસિનાત્ર હન્યાઃ

જ્ઞાત્વા સ્ત્રિયં કિલ બકીં પ્રતિયોદ્ધુકામાં
યુદ્ધં કૃતં ન ભવતા નૃપનીતિવૃત્ત્યા ।
સા તુ ત્વયાપિ ભગિનીવ કૃતા પ્રશાંત્યૈ
સાક્ષાદિયં તુ ભગિની કિમુ તે વિચારાત્

ઉદ્‌વાહપર્વણિ ગતા ચ તવાનુજા ચ
બાલા સુતેવ કૃપણા શુભદા સદૈષા ।
યોગ્યોઽસિ નાત્ર મથુરાધિપ હંતુમેનાં
ત્વં દીનદુઃખહરણે કૃતચિત્તવૃત્તિઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
નામન્યતેત્થં પ્રતિબોધિતોઽપિ
કુસઙ્ગનિષ્ઠોઽતિખલો હિ કંસઃ ।
તદા હરેઃ કાલગતિં વિચાર્ય
શૌરિઃ પ્રપન્નં પુનરાહ કંસમ્

શ્રીવસુદેવ ઉવાચ -
નાસ્યાસ્તુ તે દેવ ભયં કદાચિ-
દ્યદ્‌દેવવાણ્યા કથિતં ચ તચ્છૃણુ ।
પુત્રાન્ દદામીતિ યતો ભયં સ્યા-
ન્મા તે વ્યથાઽસ્યાઃ પ્રસવપ્રજાતાત્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
શ્રુત્વા સ નિશ્ચિત્ય વચોઽથ શૌરેઃ
કંસઃ પ્રશંસ્યાઽઽશુ ગૃહં ગતોઽભૂત્ ।
શૌરિસ્તદા દેવકરાજપુત્ર્યા
ભયાવૃતઃ સન્ ગૃહમાજગામ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં ગોલોકખણ્ડે નારદબહુલાશ્વસંવાદે
વસુદેવવિવાહવર્ણનં નામ નવમોઽધ્યાયઃ