ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 1.10

બલભદ્રજન્મવર્ણનમ્
શ્રીનારદ ઉવાચ -
ભીતઃ પલાયતે નાયં યોદ્ધારઃ કંસનોદિતાઃ ।
અયુતં શસ્ત્રસંયુક્તા રુરુધુઃ શૌરિમંદિરમ્

શૌરિઃ કાલેન દેવક્યામષ્ટૌ પુત્રાનજીજનત્ ।
અનુવર્ષં ચાથ કન્યામેકાં માયાં સનાતનીમ્

કીર્તિમન્તં સુતં હ્યાદૌ જાતમાનકદુન્દુભિઃ ।
નીત્વા કંસં સમભ્યેત્ય દદૌ તસ્મૈ પરાર્થવિત્

સત્યવાક્યસ્થિતં શૌરિં કંસો ઘૃણી હ્યભૂત્ ।
દુઃખં સાધુર્ન સહતે સત્યે કસ્ય ક્ષમા ન હિ

કંસ ઉવાચ -
એષ બાલો યાતુ ગૃહમેતસ્માન્ન હિ મે ભયમ્ ।
યુવયોરષ્ટમં ગર્ભં હનિષ્યામિ ન સંશયઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇત્યુક્તો વસુદેવસ્તુ સપુત્રો ગૃહમાગતઃ ।
સત્યં નામન્યત મનાગ્વાક્યં તસ્ય દુરાત્મનઃ

તદામ્બરાદાગતં માં નત્વા પૂજ્યોગ્રસેનજઃ ।
પ્રપચ્છ દેવાભિપ્રાયં પ્રાવોચં તં નિબોધ મે

નંદાદ્યા વસવઃ સર્વે વૃષભાન્વાદયઃ સુરાઃ ।
ગોપ્યો વેદઋચાદ્યાશ્ચ સંતિ ભૂમૌ નૃપેશ્વર

વસુદેવાદયો દેવા મથુરાયાં ચ વૃષ્ણયઃ ।
દેવક્યાદ્યાઃ સ્ત્રિયઃ સર્વા દેવતાઃ સન્તિ નિશ્ચયઃ

સપ્તવારપ્રસંખ્યાનાદષ્ટમાઃ સર્વ એવ હિ ।
તે હન્તુઃ સંખ્યયાઽયં વા દેવાનાં વામતો ગતિઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇત્યુક્ત્વા તં મયિ ગતે કૃતદૈત્યવધોદ્યમે ।
કંસઃ કોપાવૃતઃ સદ્યો યદૂન્ હંતું મનો દધે

વસુદેવં દેવકીં ચ બદ્ધ્વાઽથ નિગડૈર્દૃઢૈઃ ।
મમર્દ તં શિલાપૃષ્ઠે દેવકીગર્ભજં શિશુમ્

જાતિસ્મરો વિષ્ણુભયાજ્જાતં જાતં જઘાન હ ।
ઇતિ દુષ્ટવિભાવાચ્ચ ભૂમૌ ભૂતં હ્યસંશયમ્

ઉગ્રસેનસ્તદા ક્રુદ્ધો યાદવેન્દ્રો નૃપેશ્વરઃ ।
વારયામાસ કંસાખ્યં વસુદેવસહાયકૃત્

કંસસ્ય દુરભિપ્રાયં દૃષ્ટ્વોત્તસ્થુર્મહાભટાઃ ।
ઉગ્રસેનાનુગા રક્ષાં ચક્રુસ્તે ખડ્‍ગપાણયઃ

ઉગ્રસેનાનુગાન્દૃષ્ટ્વા કંસવીરાઃ સમુત્થિતાઃ ।
તૈઃ સાર્દ્ધમભવદ્યુદ્ધં સભામંડપમધ્યતઃ

દ્વારદેશેઽપિ વીરાણાં યુદ્ધં જાતં પરસ્પરમ્ ।
ખડ્‍ગપ્રહારૈરયુતં જનાનાં નિધનં ગતમ્

કંસો ગૃહીત્વાથ ગદાં પિતુઃ સેનાં મમર્દ હ ।
કંસસ્ય ગદયા સ્પૃષ્ટ્વા કેચિચ્છિન્નલલાટકાઃ

ભિન્નપાદા ભિન્નમુખાશ્છિન્નાશાશ્છિન્નબાહવઃ ।
અધોમુખા ઊર્ધ્વમુખાઃ સશસ્ત્રાઃ પતિતાઃ ક્ષણાત્

વમન્તો રુધિરં વીરા મૂર્છિતા નિધનં ગતાઃ ।
સભામંડપમારક્તં દૃશ્યતે ક્ષતજસ્રવાત્

ઇત્થં મદોત્કટઃ કંસઃ સંનિપાત્યોદ્‍‌ભટાન્ રિપૂન્ ।
ક્રોધાઢ્યો રાજરાજેન્દ્રં જગ્રાહ પિતરં ખલઃ

નૃપાસનાત્સંગૃહીત્વા બદ્ધ્વા પાશૈશ્ચ તં ખલઃ ।
તન્મિત્રૈશ્ચ નૃપૈઃ સાર્દ્ધં કારાગારે રુરોધ હ

મધૂનાં શૂરસેનાનાં દેશાનાં સર્વસંપદામ્ ।
સિંહાસને ચોપવિશ્ય સ્વયં રાજ્યં ચકાર હ

પીડિતા યાદવાઃ સર્વે સંબંધસ્ય મિષૈસ્ત્વરમ્ ।
ચતુર્દિશાન્તરં દેશાન્ વિવિશુઃ કાલવેદિનઃ

દેવક્યાઃ સપ્તમે ગર્ભે હર્ષશોકવિવર્દ્ધને ।
વ્રજં પ્રણીતે રોહિણ્યામનન્તે યોગમાયયા

અહો ગર્ભઃ ક્વ વિગત ઇત્યૂચુર્માથુરા જનાઃ

અથ વ્રજે પંચદિનેષુ ભાદ્રે
સ્વાતૌ ચ ષષ્ઠ્યાં ચ સિતે બુધે ચ ।
ઉચ્ચૈર્ગૃહૈઃ પંચભિરાવૃતે ચ
લગ્ને તુલાઽઽખ્યે દિનમધ્યદેશે

સુરેષુ વર્ષત્સુ સુપુષ્પવર્ષં
ઘનેષુ મુંચત્સુ ચ વારિબિન્દૂન્ ।
બભૂવ દેવો વસુદેવપત્‍ન્યાં
વિભાસયન્નન્દગૃહં સ્વભાસા

નંદોઽપિ કુર્વન્ શિશુજાતકર્મ
દદૌ દ્વિજેભ્યો નિયુતં ગવાં ચ ।
ગોપાન્ સમાહૂય સુગાયકાનાં
રાવૈર્મહામંગલમાતનોતિ

દ્વૈપાયનો દેવલદેવરાત-
વસિષ્ઠવાચસ્પતિભિર્મયા ચ ।
આગત્ય તત્રૈવ સમાસ્થિતોઽભૂ-
ત્પાદ્યાદિભિર્નન્દકૃતૈઃ પ્રસન્નઃ

નંદરાજ ઉવાચ -
સુંદરો બાલકઃ કોઽયં ન દૃશ્યો યત્સમઃ ક્વચિત્ ।
કથં પંચદિનાજ્જાતસ્તન્મે બ્રૂહિ મહામુને

શ્રીવ્યાસ ઉવાચ -
અહોભાગ્યં તુ તે નંદ શિશુઃ શેષઃ સનાતનઃ ।
દેવક્યાં વસુદેવસ્ય જાતોઽયં મથુરાપુરે

કૃષ્ણેચ્છયા તદુદરાત્પ્રણીતો રોહિણીં શુભામ્ ।
નંદરાજ ત્વયા દૃશ્યો દુર્લભો યોગિનામપિ

તદ્દર્શનાર્થં પ્રાપ્તોઽહં વેદવ્યાસો મહામુનિઃ ।
તસ્માત્ત્વં દર્શયાસ્માકં શિશુરૂપં પરાત્પરમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
અથ નંદઃ શિશું શેષં દર્શયામાસ વિસ્મિતઃ ।
દૃષ્ટ્વા પ્રેંખસ્થિતં પ્રાહ નત્વા સત્યવતીસુતઃ

શ્રીવ્યાસ ઉવાચ -
દેવાધિદેવ ભગવન્કામપાલ નમોઽસ્તુ તે ।
નમોઽનન્તાય શેષાય સાક્ષાદ્‌રામાય તે નમઃ

ધરાધરાય પૂર્ણાય સ્વધામ્ને સીરપાણયે ।
સહસ્રશિરસે નિત્યં નમઃ સંકર્ષણાય તે

રેવતીરમણ ત્વં વૈ બલદેવોઽચ્યુતાગ્રજઃ ।
હલાયુધઃ પ્રલંબઘ્નઃ પાહિ માં પુરુષોત્તમ

બલાય બલભદ્રાય તાલાંકાય નમો નમઃ ।
નીલાંબરાય ગૌરાય રૌહિણેયાય તે નમઃ

ધેનુકારિર્મુષ્ટિકારિઃ કુમ્ભાણ્ડારિસ્ત્વમેવ હિ ।
રુક્મ્યરિઃ કૂપકર્ણારિઃ કૂટારિર્બલ્વલાન્તકઃ

કાલિન્દીભેદનોઽસિ ત્વં હસ્તિનાપુરકર્ષકઃ ।
દ્વિવિદારિર્યાદવેન્દ્રો વ્રજમણ્ડલમંડનઃ

કંસભ્રાતૃપ્રહન્તાઽસિ તીર્થયાત્રાકરઃ પ્રભુઃ ।
દુર્યોધનગુરુઃ સાક્ષાત્પાહિ પાહિ જગત્પ્રભો

જયજયાચ્યુત દેવ પરાત્પર
સ્વયમનન્ત દિગન્તગતશ્રુત ।
સુરમુનીન્દ્રફણીન્દ્રવરાય તે
મુસલિને બલિને હલિને નમઃ

ઇહ પઠેત્સતતં સ્તવનં તુ યઃ
સ તુ હરેઃ પરમં પદમાવ્રજેત્ ।
જગતિ સર્વબલં ત્વરિમર્દનં
ભવતિ તસ્ય જયઃ સ્વધનં ધનમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
બલં પરિક્રમ્ય શતં પ્રણમ્ય
તૈર્દ્વૈપાયનો દેવ પરાશરાત્મજઃ ।
વિશાલબુદ્ધિર્મુનિબાદરાયણઃ
સરસ્વતીં સત્યવતીસુતો યયૌ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં ગોલોકખણ્ડે નારદબહુલાશ્વસંવાદે
બલભદ્રજન્મવર્ણનં નામ દશમોઽધ્યાયઃ