ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 1.5

વિવિધગોપીજન્મકથા
રમાવૈકુણ્ઠવાસિન્યઃ શ્વેતદ્વીપસખીજનાઃ ।
ઊર્ધ્વં વૈકુણ્ઠવાસિન્યસ્તથાજિતપદાશ્રિતાઃ

શ્રીલોકાચલવાસિન્યઃ શ્રીસખ્યોઽપિ સમુદ્રજાઃ ।
તા ગોપ્યોઽભિભવિષ્યન્તિ લક્ષ્મીપતિવરાદ્‌વ્રજે

કાશ્ચિદ્દિવ્યા અદિવ્યાશ્ચ તથા ત્રિગુણવૃત્તયઃ ।
ભૂમિગોપ્યો ભવિષ્યન્તિ પુણ્યૈર્નાનાવિધૈઃ કૃતૈઃ

યજ્ઞાવતારં રુચિરં રુચિપુત્રં દિવસ્પતિમ્ ।
મોહિતાઃ પ્રીતિભાવેન વીક્ષ્ય દેવજનસ્ત્રિયઃ

તાશ્ચ દેવલવાક્યેન તપસ્તેપુર્હિમાચલે ।
ભક્ત્યા પરમયા તા મે ગોપ્યો ભાવ્યા વ્રજે વિધે

અન્તર્હિતે ભગવતિ દેવે ધન્વન્તરૌ ભુવિ ।
ઓષધ્યો દુઃખમાપન્ના નિષ્ફલા ભારતેઽભવન્

સિદ્ધ્યર્થં તાસ્તપસ્તેપુઃ સ્ત્રિયો ભૂત્વા મનોહરાઃ ।
ચતુર્યુગે વ્યતીતે તુ પ્રસન્નોઽભૂદ્ધરિઃ પરમ્

વરં વૃણીત ચેત્યૃક્તં શ્રુત્વા નાર્યો મહાવને ।
તં દૃષ્ટ્વા મોહમાપન્ના ઊચુર્ભર્તા ભવાત્ર નઃ

વૃન્દાવને દ્વાપરાન્તે લતા ભૂત્વા મનોહરાઃ ।
ભવિષ્યથ સ્ત્રિયો રાસે કરિષ્યામિ વચશ્ચ વઃ

શ્રીભગવાનુવાચ -
ભક્તિભાવસમાયુક્તા ભૂરિભાગ્યા વરાંગનાઃ ।
લતાગોપ્યો ભવિષ્યન્તિ વૃન્દારણ્યે પિતામહ

જાલન્ધર્ય્યશ્ચ યા નાર્યો વીક્ષ્ય વૃન્દાપતિં હરિમ્ ।
ઊચુર્વાયં હરિઃ સાક્ષાદસ્માકં તુ વરો ભવેત્

આકાશવાગભૂત્તાસાં ભજતાશુ રમાપતિમ્ ।
યથા વૃન્દા તથા યૂયં વૃન્દારણ્યે ભવિષ્યથ

સમુદ્રકન્યાઃ શ્રીમત્સ્યં હરિં દૃષ્ટ્વા ચ મોહિતાઃ ।
તા હિ ગોપ્યો ભવિષ્યન્તિ શ્રીમત્સ્યસ્ય વરાદ્‌વ્રજે

આસીદ્‌રાજા પૃથુઃ સાક્ષાન્મમાંશશ્ચણ્ડવિક્રમઃ ।
જિત્વા શત્રૂન્નૃપશ્રેષ્ઠો ધરાં કામાન્દુદોહ હ

બર્હિષ્મતીભવાસ્તત્ર પૃથું દૃષ્ટ્વા પુરસ્ત્રિયઃ ।
અત્રેઃ સમીપમાગત્ય તા ઊચુર્મોહવિહ્વલાઃ

અયં તુ રાજરાજેન્દ્રઃ પૃથુઃ પૃથુલવિક્રમઃ ।
કથં વરો ભવેન્નો વૈ તદ્‌વદ ત્વં મહામુને

અત્રિરુવાચ -
ગોદોહં કુરુતાશ્વદ્ય પૃથ્વીયં ધારણામયી ।
સર્વં દાસ્યતિ વો દુર્ગં મનોરથમહાર્ણવમ્

મનોરથં પ્રદુદુહુર્મનઃપાત્રેણ તાશ્ચ ગામ્ ।
તસ્માદ્‌ગોપ્યો ભવિષ્યન્તિ વૃન્દારણ્યે પિતામહ

કામસેનામોહનાર્થં દિવ્યા અપ્સરસો વરાઃ ।
નારાયણસ્ય સહસા બભૂવુર્ગન્ધમાદને

ભર્તુકામાશ્ચ તા આહ સિદ્ધો નારાયણો મુનિઃ ।
મનોરથો વો ભવિતા વ્રજોગોપ્યો ભવિષ્યથ

સ્ત્રિયઃ સુતલવાસિન્યો વામનં વીક્ષ્ય મોહિતાઃ ।
તપસ્તપ્તા ભવિષ્યન્તિ ગોપ્યો વૃન્દાવને વિધે

નાગેન્દ્રકન્યા યાઃ શેષં ભેજુર્ભક્ત્યા વરેચ્છયા ।
સંકર્ષણસ્ય રાસાર્થં ભવિષ્યંતિ વ્રજે ચ તાઃ

કશ્યપો વસુદેવશ્ચ દેવકી ચાદિતિઃ પરા ।
શૂરઃ પ્રાણો ધ્રુવઃ સોઽપિ દેવકોઽવતરિષ્યતિ

વસુશ્ચૈવોદ્ધવઃ સાક્ષાદ્દક્ષોઽક્રૂરો દયાપરઃ ।
હૃદીકો ધનદશ્ચૈવ કૃતવર્મા ત્વપાંપતિઃ

ગદઃ પ્રાચીનબર્હિશ્ચ મરુતો હ્યુગ્રસેન ઉત્ ।
તસ્ય રક્ષાં કરિષ્યામિ રાજ્યં દત્ત્વા વિધાનતઃ

યુયુધાનશ્ચામ્બરીષઃ પ્રહ્લાદઃ સાત્યકિસ્તથા ।
ક્ષીરાબ્ધિઃ શન્તનુઃ સાક્ષાદ્‌ભીષ્મો દ્રોણો વસૂત્તમઃ

શલશ્ચૈવ દિવોદાસો ધૃતરાષ્ટ્રો ભગો રવિઃ ।
પાણ્ડુઃ પૂષા સતાં શ્રેષ્ઠો ધર્મો રાજા યુધિષ્ઠિરઃ

ભીમો વાયુર્બલિષ્ઠશ્ચ મનુઃ સ્વાયંભુવોઽર્જુનઃ ।
શતરૂપા સુભદ્રા ચ સવિતા કર્ણ એવ હિ

નકુલઃ સહદેવશ્ચ સ્મૃતૌ દ્વાવશ્વિનીસુતૌ ।
ધાતા બાહ્લીકવીરશ્ચ વહ્નિર્દ્રોણઃ પ્રતાપવાન્

દુર્યોધનઃ કલેરંશોઽભિમન્યુઃ સોમ એવ ચ ।
દ્રૌણિઃ સાક્ષાચ્છિવસ્યાપિ રૂપં ભૂમૌ ભવિષ્યતિ

ઇત્થં યદોઃ કૌરવાણામન્યેષાં ભૂભુજાં નૃણામ્ ।
કુલે કુલે ચ ભવતઃ સ્વાંશૈઃ સ્ત્રીભિર્મદાજ્ઞયા

યે યેઽવતારા મે પૂર્વં તેષાં રાજ્ઞ્યો રમાંશકાઃ ।
ભવિષ્યા રાજરાજ્ઞીષુ સહસ્રાણિ ચ ષોડશ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇત્યુક્ત્વા શ્રીહરિસ્તત્ર બ્રહ્માણં કમલાસનમ્ ।
દિવ્યરૂપાં ભગવતીં યોગમાયામુવાચ હ

દેવક્યાઃ સપ્તમં ગર્ભં સંનિકૃષ્ય મહામતે ।
વસુદેવસ્ય ભાર્યાયાં કંસત્રાસભયાત્પુનઃ

નન્દવ્રજે સ્થિતાયાં ચ રોહિણ્યાં સન્નિવેશય ।
નંદપત્‍ન્યાં ભવ ત્વં વૈ કૃત્વેદં કર્મ ચાદ્‌ભુતમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
શ્રુત્વા બ્રહ્મા દેવગણૈર્નત્વા કૃષ્ણં પરાત્પરામ્ ।
ભૂમિમાશ્વાસ્ય વાણીભિઃ સ્વધામ ચ સમાયયૌ

પરિપૂર્ણતમં સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણં વિદ્ધિ મૈથિલ ।
કંસાદીનાં વધાર્થાય પ્રાપ્તોયં ભૂમિમણ્ડલે

રોમમાત્રતનૌ જિવ્હા ભવંત્વિત્થં યદા નૃપ ।
તદાપિ શ્રીહરેસ્તસ્ય વર્ણ્યતે ન ગુણો મહાન્

નભઃ પતન્તિ વિહગા યથા હ્યાત્મસમં નૃપ ।
તથા કૃષ્ણગતિં દિવ્યાં વદન્તીહ વિપશ્ચિતઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં ગોલોકખણ્ડે નારદબહુલાશ્વસંવાદે
અવતારવ્યવસ્થા નામ પંચમોઽધ્યાયઃ