ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 1.20

ભગવજ્જન્મવર્ણનં દુર્વાસસો માયાદર્શનં શ્રીનંદનંદનસ્તોત્રવર્ણનમ્
શ્રીનારદ ઉવાચ -
એકદા કૃષ્ણચંદ્રસ્ય દર્શનાર્થં પરસ્ય ચ ।
દુર્વાસા મુનિશાર્દૂલો વ્રજમંડલમાયયૌ

કાલિંદીનિકટે પુણ્યે સૈકતે રમણસ્થલે ।
મહાવનસમીપે ચ કૃષ્ણમારાદ્દદર્શ હ

શ્રીમન્મદનગોપાલં લુઠંતં બાલકૈઃ સહ ।
પરસ્પરં પ્રયુદ્ધ્યંતં બાલકેલિં મનોહરમ્

ધૂલિધૂસરસર્વાંગં વક્રકેશં દિગંબરમ્ ।
ધાવંતં બાલકૈઃ સાર્દ્ધં હરિં વીક્ષ્ય સ વિસ્મિતઃ

શ્રીમુનિરુવાચ -
સ ઈશ્વરોઽયં ભગવાન્કથં બાલૈર્લુઠન્ ભુવિ ।
અયં તુ નંદપુત્રોઽસ્તિ ન શ્રીકૃષ્ણઃ પરાત્પરઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇત્થં મોહં ગતે તત્ર દુર્વાસસિ મહામુનૌ ।
ક્રીડન્કૃષ્ણસ્તત્સમીપે તદંકે હ્યાગતઃ સ્વયમ્

પુનર્વિનિર્ગતો હ્યંકાદ્‌બાલસિંહાવલોકનઃ ।
હસન્કલં બ્રુવન્કૃષ્ણઃ સંમુખઃ પુનરાગતઃ

હસતસ્તસ્ય ચ મુખે પ્રવિષ્ટઃ શ્વસનૈર્મુનિઃ ।
દદર્શાન્યં મહાલોકં સારણ્યં જનવર્જિતમ્

અરણ્યેષુ ભ્રમંસ્તત્ર કુતઃ પ્રાપ્ત ઇતિ બ્રુવન્ ।
તદૈવાજગરેણાપિ નિગીર્ણોઽભૂન્મહામુનિઃ

બ્રહ્માંડં તત્ર દદૃશે સલોકં સબિલં પરમ્ ।
ભ્રમન્દ્વીપેષુ સ મુનિઃ સ્થિતોઽભૂત્પર્વતે સિતે

તપસ્તતાપ વર્ષાણાં શતકોટીઃ પ્રભું ભજન્ ।
નૈમિત્તિકાખ્યે પ્રલયે પ્રાપ્તે વિશ્વભયંકરે

આગચ્છંતઃ સમુદ્રાસ્તે પ્લાવયંતો ધરાતલમ્ ।
વહંસ્તેષુ ચ દુર્વાસા ન પ્રાપાંતં જલસ્ય ચ

વ્યતીતે યુગસાહસ્ત્રે મગ્નોઽભૂદ્‌વિગતસ્મૃતિઃ ।
પુનર્જલેષુ વિચરન્નંડમન્યં દદર્શ હ

તચ્છિદ્રે ચ પ્રવિષ્ટોઽસૌ દિવ્યાં સૃષ્ટિં ગતસ્તતઃ ।
તડંડમૂર્ધ્નિ લોકેષુ વિધેરાયુઃસમં ચરન્

એવ્ં છિદ્રં તત્ર વીક્ષ્ય પ્રાવિશત્સ હરિં સ્મરન્ ।
બહિર્વિનિર્ગતો હ્યંડાદ્દદર્શાશુ મહાજલમ્

તસ્મિન્ જલે તુ લક્ષ્યંતે કોટિશો હ્યંડરાશયઃ ।
તતો મુનિર્જલં પશ્યન્ દદર્શ વિરજાં નદીમ્

તત્પારં પ્રગતઃ સાક્ષાદ્‌ગોલોકં પ્રાવિશન્મુનિઃ ।
વૃંદાવનં ગોવર્દ્ધનં યમુનાપુલિનં શુભમ્

દૃષ્ટ્વા પ્રસન્નઃ સ મુનિર્નિકુંજં પ્રાવિશત્તદા ।
ગોપગોપીગણવૃતં ગવાં કોટિભિરન્વિતમ્

અસંખ્યકોટિમાર્તંડ જ્યોતિષાં મંડલે તતઃ ।
દિવ્યે લક્ષદલે પદ્મે સ્થિતં રાધાપતિં હરિમ્

પરિપૂર્ણતમં સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણં પુરુષોત્તમમ્ ।
અસંખ્યબ્રહ્માંડપતિં ગોલોકં સ્વં દદર્શ હ

શ્રીકૃષ્ણાસ્યાપિ હસતઃ પ્રવિષ્ટસ્તન્મુખે મુનિઃ ।
પુનર્વિનિર્ગતોઽપશ્યદ્‌બાલં શ્રીનંદનંદનમ્

કાલિંદીનિકટે પુણ્યે સૈકતે રમણસ્થલે ।
બાલકૈઃ સહિતં કૃષ્ણં વિચરંતં મહાવને

તદા મુનિશ્ચ દુર્વાસા જ્ઞાત્વા કૃષ્ણં પરાત્પરમ્ ।
શ્રીનંદનંદનં નત્વા નત્વા પ્રાહ કૃતાંજલિઃ

મુનિરુવાચ -
બાલં નવીનશતપત્રવિશાલનેત્રં
બિંબાધરં સજલમેઘરુચિં મનોજ્ઞમ્ ।
મંદસ્મિતં મધુરસુંદરમંદયાનં
શ્રીનંદનંદનમહં મનસા નમામિ

મંજીરનૂપુરરણન્નવરત્‍નકાંચી
શ્રીહારકેસરિનખપ્રતિયંત્રસંઘમ્ ।
દૃષ્ટ્યાઽઽર્તિહારિમષિબિન્દુવિરાજમાનં
વંદે કલિંદતનુજાતટબાલકેલિમ્

પૂર્ણેન્દુસુંદરમુખોપરિ કુંચિતાગ્રાઃ
કેશા નવીનઘનનીલનિભાઃ સ્ફુરંતિ ।
રાજંત આનતશિરઃકુમુદસ્ય યસ્ય
નંદાત્મજાય સબલાય નમો નમસ્તે

શ્રીનંદનંદનસ્તોત્રં પ્રાતરુત્થાય યઃ પઠેત્ ।
તન્નેત્રગોચરો યાતિ સાનંદં નંદનંદનઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇતિ પ્રણમ્ય શ્રીકૃષ્ણં દુર્વાસા મુનિસત્તમઃ ।
તં ધ્યાયન્પ્રજપન્પ્રાગાદ્‌બદર્યાશ્રમમુત્તમમ્

ઇત્થં દેવર્ષિવર્યેણ નારદેન મહાત્મના ।
કથિતં કૃષ્નચરિતં બહુલાશ્વાય ધીમતે

મયા થે કથિતં બ્રહ્મન્ યશઃ કલિમલાપહમ્ ।
ચતુષ્પદાર્થદં દિવ્યં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

શ્રી શૌનક ઉવાચ -
બહુલાશ્વો મૈથિલેંદ્રઃ કિં પપ્રચ્છ મહામુનિમ્ ।
નારદં જ્ઞાનદં શાંતં તન્મે બ્રૂહિ તપોધન

શ્રીગર્ગ ઉવાચ -
નારદં જ્ઞાનદં નત્વા માનદો મૈથિલો નૃપઃ ।
પુનઃ પપ્રચ્છ કૃષ્ણસ્ય ચરિતં મંગલાયનમ્

શ્રીબહુલાશ્વ ઉવાચ -
શ્રીકૃષ્ણો ભગવાન્સાક્ષાત્પરમાનંદવિગ્રહં ।
પરં ચકાર કિં ચિત્રં ચરિત્રં વદ મે પ્રભો

પૂર્વાવતારૈશ્ચરિતં કૃતં વૈ મંગલાયનમ્ ।
અપરં કિં તુ કૃષ્ણસ્ય પવિત્રં ચરિતં પરમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
સાધુ સાધુ ત્વયા પૃષ્ટં ચરિત્રં મંગલં હરેઃ ।
તત્તેઽહં સંપ્રવક્ષ્યામિ વૃંદારણ્યે ચ યદ્યશઃ

ઇદં ગોલોકખંડં ચ ગુહ્યં પરમમદ્‌ભુતં ।
શ્રીકૃષ્ણેન પ્રકથિતં ગોલોકે રાસમંડલે

નિકુંજે રાધિકાયૈ ચ રાધા મહ્યં દદાવિદમ્ ।
મયા તુભ્યં શ્રાવિતં ચ દત્તં સર્વાર્થદં પરમ્

ઇદં પઠિત્વા વિપ્રસ્તુ સર્વશાસ્ત્રાર્થગો ભવેત્ ।
શ્રુત્વેદં ચક્રવર્તી સ્યાત્ ક્ષત્રિયશ્ચંડવિક્રમઃ

વૈશ્યો નિધિપતિર્ભૂયાચ્છૂદ્રો મુચ્યેત બંધનાત્ ।
નિષ્કામો યોઽપિ જગતિ જીવન્મુક્તઃ સ જાયતે

યો નિત્યં પઠતે સમ્યગ્ભક્તિભાવસમન્વિતઃ ।
સ ગચ્છેત્કૃષ્ણચંદ્રસ્ય ગોલોકં પ્રકૃતેઃ પરમ્

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં ગોલોકખણ્ડે નારદબહુલાશ્વસંવાદે
ભગવજ્જન્મવર્ણનં દુર્વાસસો માયાદર્શનં શ્રીનંદનંદનસ્તોત્રવર્ણનં નામ વિંશોઽધ્યાયઃ