ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 1.18

બ્રહ્માંડદર્શનમ્
શ્રીનારદ ઉવાચ -
ગોપીગૃહેષુ વિચરન્ નવનીતચૌરઃ
શ્યામો મનોહરવપુર્નવકંજનેત્રઃ ।
શ્રીબાલચંદ્ર ઇવ વૃદ્ધિગતો નરાણાં
ચિત્તં હરન્નિવ ચકાર વ્રજે ચ શોભામ્

શ્રીનંદનંદનમતીવ ચલં ગૃહીત્વા
ગેહં નિધાય મુમુહુર્નવનંદગોપાઃ ।
સત્કંદુકૈશ્ચ સતતં પરિપાલયંતે
ગાયંત ઊર્જિતસુખા ન જગત્સ્મરન્તઃ

રાજોવાચ -
નવોપનંદનામાનિ વદ દેવઋષે મમ ।
અહોભાગ્યં તુ યેષાં વૈ તે પૂર્વં ક ઇહાગતાઃ

તથા ષડ્વૃષભાનૂનાં કર્માણિ મંગલાનિ ચ ।
શ્રીનારદ ઉવાચ -
ગયશ્ચ વિમલઃ શ્રીશઃ શ્રીધરો મંગલાયનઃ

મંગલો રંગવલ્લીશો રઙ્ગોજિર્દેવનાયકઃ ।
નવનંદાશ્ચ કથિતા બભૂવુર્ગોકુલે વ્રજે

વીતિહોત્રોઽગ્નિભુક્ સામ્બઃ શ્રીકરો ગોપતિઃ શ્રુતઃ ।
વ્રજેશઃ પાવનઃ શાંત ઉપનંદાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

નીતિવિન્માર્ગદઃ શુક્લઃ પતંગો દિવ્યવાહનઃ ।
ગોપેષ્ટશ્ચ વ્રજે રાજઞ્જાતાઃ ષડ્વૃષભાનવઃ

ગોલોકે કૃષ્ણચંદ્રસ્ય નિકુંજદ્વારમાશ્રિતાઃ ।
વેત્રહસ્તાઃ શ્યામલાંગા નવનંદાશ્ચ તે સ્મૃતાઃ

નિકુંજે કોટિશો ગાવસ્તાસાં પાલનતત્પરાઃ ।
વંશીમયૂરપક્ષાઢ્યા ઉપનંદાશ્ચ તે સ્મૃતાઃ

નિકુંજદુર્ગરક્ષાયાં દંડપાશધરાઃ સ્થિતાઃ ।
ષડ્‌દ્વારમાસ્થિતાઃ ષડ્ વૈ કથિતા વૃષભાનવઃ

શ્રીકૃષ્ણસ્યેચ્છયા સર્વે ગોલોકાદાગતા ભુવિ ।
તેષાં પ્રભાવં વક્તું હિ ન સમર્થશ્ચતુર્મુખઃ

અહં કિમુ વદિષ્યામિ તેષાં ભાગ્યં મહોદયમ્ ।
યેષામારોહમાસ્થાય બાલકેલિર્બભૌ હરિઃ

એકદા યમુનાતીરે મૃત્કૃષ્ણેનાવલીઢિતા ।
યશોદાં બાલકાઃ પ્રાહુરત્તિ બાલો મૃદં તવ

બલભદ્રે ચ વદતિ તદા સા નંદગેહિની ।
કરે ગૃહીત્વા સ્વસુતં ભીરુનેત્રમુવાચ હ

શ્રીયશોદા ઉવાચ -
કસ્માન્મૃદં ભક્ષિતવાન્ મહાજ્ઞ
ભવાન્વયસ્યાશ્ચ વદંતિ સાક્ષાત્ ।
જ્યાયાન્બલોઽયં વદતિ પ્રસિદ્ધં
મા એવમર્થં ન જહાતિ નેષ્ટમ્

શ્રીભગવાનુવાચ -
સર્વે મૃષાવાદરથા વ્રજાર્ભકા
માતર્મયા ક્વાપિ ન મૃત્પ્રભક્ષિતા ।
યદા સમીચીનમનેન વાક્પથં
તદા મુખં પશ્ય મદીયમંજસા

શ્રીનારદ ઉવાચ -
અથ ગોપી બાલકસ્ય પશ્યંતી સુંદરં મુખમ્ ।
પ્રસારિતં ચ દદૃશે બ્રહ્માંડં રચિતં ગુણૈઃ

સપ્તદ્વીપાન્સપ્ત સિંધૂન્સખંડાન્સગિરીન્દૃઢાન્ ।
આબ્રહ્મલોકાઁલ્લોકાઁસ્ત્રીન્સ્વાત્મભિઃ સવ્રજૈઃ સહ

દૃષ્ટ્વા નિમીલિતાક્ષી સા ભૂત્વા શ્રીયમુનાતટે ।
બાલોઽયં મે હરિઃ સાક્ષાદિતિ જ્ઞાનમયી હ્યભૂત્

તદા જહાસ શ્રીકૃષ્ણો મોહયન્નિવ માયયા ।
યશોદા વૈભવં દૃષ્ટં ન સસ્માર ગતસ્મૃતિઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં ગોલોકખણ્ડે નારદબહુલાશ્વસંવાદે
બ્રહ્માંડદર્શનં નામ અષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ