ગર્ભાવક્રાન્ત્યવદાન · અધ્યાય 10

ચમ્પોપાન્તે વિમલનલિનીતીરપર્યન્તવસી
શાસ્તા પૂર્વં સકલભુવનાનુગ્રહાય પ્રવૃત્તહ્ ।
પૃષ્ટઃ સ્પર્શાવગતિરુચિના (?) ભિક્ષુણાનન્દનામ્ના
ગર્ભારમ્ભાત્ પ્રભૃતિ જનતાજન્મવૃત્તિં જગાદ

શુક્લૈઃ કૃષ્ણૈઃ શબલરુચિભિર્ દેહિનાં કર્મસૂત્રૈશ્
ચિત્રં લોકે બહુતરદશં દૃશ્યતે જન્મવસ્ત્રમ્ ।
જીર્ણસ્યાપિ વ્યસનમલિનસ્નેહલીનઃ પ્રયત્નૈર્
યસ્યાત્યન્તં ચિરપરિણતેર્ નૈવ નિર્યાતિ રાગઃ

પુંસઃ શુક્રં વિગલિતધૃતેર્ આર્તવં યોષિતશ્ ચ
સ્પર્શાવેશવ્યતિકરજુષોઃ સંગમે સંનિપાતાત્ ।
એકીભૂતં વ્રજતિ નિયમાત્ કસ્ય ચિદ્ બીજભાવં
યો ઽન્તસ્ તસ્મિન્ ભવતિ સહસા સંનિકાષે યથાગ્નિઃ

રાગોદ્ગારઃ સ્ફટિકશકલં મેઘમ્ અમ્ભોધિપાથઃ
પુષ્પામોદસ્ તિલં ઇવ શનૈઃ કાઞ્ચનં વાગ્નિતાપઃ ।
સો ઽયં ગર્ભં વિશતિ નિયતૈર્ અપ્ય્ અસંલક્ષ્યવૃત્તિર્
વાયુર્ ગન્ધૈર્ ઇવ બહુવિધૈઃ કર્મભિર્ વાસ્યમાનઃ

તસ્મિન્ સૂક્ષ્મક્રમપરિણતિર્ મીનપર્યુષ્ટકે (?) ઽસૌ
નાનાકારપ્રચુરરચનાચિત્રરૂપો ઽપ્ય્ અલક્ષ્યઃ ।
કં ચિત્ કાલં વહતિ વિકૃતિં નિર્વિકારાયમાનો
માયૂરાણ્ડે જલમય ઇવ વ્યક્તભક્તિર્ મયૂરઃ

તત્રાધાનાદ્ ઘનકલલતાશલ્યપેશ્યાદ્યવસ્થાસ્
ત્યક્ત્વા તાસ્ તા જઠરજનિતેનોષ્મણા પચ્યમાનઃ ।
પૂર્ણૈર્ માસૈર્ નવભિર્ અથવાવર્તકર્મક્રમો ઽસૌ
ક્લેશં ભુઙ્ક્તે કિમ્ અપિ વિષમં દુઃખસંજ્ઞાપ્રપન્નઃ

કાલે વૃન્તાત્ સ્વયં ઇવ ફલં વિચ્યુતં કર્મપાકાત્
તત્કાલોત્થૈર્ અવિહતજવૈઃ પ્રેરિતઃ પૂતિવાતૈઃ ।
લક્ષ્યાભ્યાસાયતનસચિવૈર્ આચિતઃ કર્મબન્ધૈર્
નિર્યાત્ય્ અન્તઃ શર ઇવ ધનુર્યન્ત્રણૈર્ યન્ત્રમુક્તઃ

ઉત્તાનાસ્યઃ સરલરસનશ્ ચૂચુકાગ્રં લિહાનઃ
સ્તન્યં માતુઃ પિબતિ યદ્ અસૌ નૈવ કર્ણેન નાક્ષ્ણા । જન્માભ્યાસવ્યસનયતનાયાસસંવાસલિના
સા તસ્યાગ્રે સકલકલનાદેશિનિ વાસનૈવ

સ્યૂતૈર્ અન્તર્ વિવિધવિષયસ્વાદસંપાદભેદૈર્
વ્યાપ્તઃ સૂતૈર્ (?) બિસલવ ઇવ વ્યક્તતન્તુપ્રતાનૈઃ ।
મૂધઃ સો ઽથ પ્રકૃતિસચિવૈર્ ઇન્દ્રિયૈર્ દત્તસમ્જ્ઞઃ
સ્તન્યાલાપાકૃતિપરિમલસ્પર્શનૈર્ વેત્તિ ધાત્રીમ્

હસ્તાકર્ષૈઃ શયનવસનાઘર્ષણૈઃ પીડ્યમાનઃ
સ્થાને સ્થાને તરલિતતનુઃ કીટકૈર્ ભક્ષ્યમાણઃ ।
નિત્યાક્રન્દી વચનવિરહાત્ કાયિકીં ક્લેશશૈલીં
કં બોબ્રૂતે વિષમવિપદામ્ આસ્પદત્વં પ્રયાતઃ

પીડોદ્વાન્તૈશ્ છુરિતવદનઃ પ્રોચ્છલત્ક્ષીરપૂરૈર્
ઉત્તાનોરસ્તલનિપતિતૈર્ ઉક્ષિતો લક્ષ્યતે ઽસૌ ।
માયાવધ્વાઃ સ્મરણહરણપ્રૌઢકેલીવિલાસે
હાસેનેવ સ્ફુરિતરુચિના નિર્ભરવ્યાપ્તકાયઃ

સો ઽથ પ્રાપ્તે લિપિપરિચયે હેલયા દત્તહસ્તે
સંસારે ઽસ્મિન્ન્ અવિચલિતયા બન્ધલેખ્યક્રિયાસુ ।
જન્માવર્તં નિજં ઇવ લિખન્ દીર્ઘં ઓંકારમ્ આદૌ
વર્ગે વર્ગે વિતરતિ મતિં ભોગસર્ગે નિવિષ્ટઃ

પ્રાપ્તપ્રજ્ઞઃ કથમ્ અપિ ગલદ્બાલભાવપ્રમોહઃ
કામૌત્સુક્યાત્ પુનર્ અપિ પરે યૌવને નષ્ટસંજ્ઞઃ ।
નિઃસારેષુ વ્યસનવિલસદ્મેઘસૌદામિનીનાં
બધ્નાત્ય્ આસ્થાં સ્થિરતરધિયા યોષિતાં વિભ્રમેષુ

વાચિ શ્રોત્રં વપુર્ અપિ ચલાલિઙ્ગનેષ્વ્ અઙ્ગનાનાં
ઘ્રાણં વક્ત્રાસવપરિમલે સ્વાદનં તદ્રસે ચ ।
પાત્રે કુર્વન્ દૃશમ્ અપિ મુખે સુપ્તસર્વક્રિયો ઽસૌ
ધત્તે માત્રં તનુપરિણતાંનીવ સર્વેન્દ્રિયાણિ

દ્વેષ્ટિ સ્નિગ્ધં પરિચિતપરિદ્વેષશીલઃ સ કામી
વાઞ્છત્ય્ અન્યાં નવનવરસઃ સપ્રયત્નો ઽન્યકામામ્ ।
ઇત્ય્ અન્યોન્યાનુચિતચરિતાલક્ષ્યવૈલક્ષ્યસાક્ષી
હાસ્યાયૈવ પ્રકૃતિવિરસશ્ ચિત્રતન્ત્રો ઽસ્ય કામઃ

અલ્પાધારે વિષયજલધૌ મજ્જતઃ સજ્જતશ્ ચ
ભ્રષ્ટસ્યાસ્ય પ્રતિહતગતેઃ કુઞ્જરસ્યેવ પઙ્કે ।
કિંકર્તવ્યાવગતિરહિતા જાયતે મોહમૂર્ચ્છા
નીતસ્યાન્ધ્યં કતિપયદિનસ્થાયિના યૌવનેન

યાવત્કાલં ભ્રમતિ ચલતિ પ્રીયતે જૃમ્ભતે ઽસૌ
સ્મેરં સ્મેરં વદતિ મદનાલિઙ્ગિતૈર્ અઙ્ગભઙ્ગૈઃ ।
તાવત્ તસ્યોપરિ પરિપતર્ય્ એવ કાલપ્રમુક્તા
પ્રાલેયાલીધવલપલિતચ્છદ્મના વધ્યમાલા

કાલે કાલે ક્ષણકલનયા મોહનિદ્રાવશેન
પ્રાપ્તં નાસ્મિન્ વપુષિ સુકૃતં નૈવ દત્તં ન ભુક્તં ।
ઇત્થં ચૌરૈર્ ઇવ સ મુષિતશ્ ચિન્તયત્ય્ એવ દુઃખાત્
સંમૂઢાનાં અનુશયફલઃ સો ઽવસાદપ્રમાદઃ

તસ્મિન્ યાતે લલિતવનિતાપુષ્પવલ્લીવસન્તે
દુષ્કર્માપ્તદ્રવિણતુલયા યૌવને સ્વપ્નકલ્પે ।
નષ્ટાશેષપ્રકૃતિર્ અખિલૈઃ ખેદિતાઙ્ગૈર્ વિરક્તૈર્
રાજ્યભ્રંશે નૃપ ઇવ સુખં સો ઽથ શોચત્ય્ અતીતં

આયુર્ નીતં ન ચ સમુચિતં યાચકાયોપનીતં
નાપ્ય્ ઉન્નીતં દિશિ દિશિ યશઃ સત્પથં ન પ્રતીતં
પીતં યાચ્ઞાવિષમ્ અધિગતં સ્ફીતસંતાપશીતં
ભીતં પાપાત્ કિમ્ અપિ ન મયા યત્ તદ્ એવ પ્રણીતં

ક્વાસૌ હેમદ્રુમરુચિહરા હારિણી યૌવનશ્રીઃ
કાયઃ ક્વાયં કૃમિહતતરુપ્રાયવિચ્છાયપાકઃ ।
દૂરાદ્ એતાઃ પરિહૃતદૃશાઃ કોણલીનં તરુણ્યઃ
શુષ્કં શીતં તરુમ્ ઇવ વને વાનરં માં વદન્તિ

સો ઽયં કાયઃ શ્રયતિ વિલયં નૈવ માયાનિકાયઃ
સ્રસ્તાઃ સર્વે દશનમણયસ્ તે ચ કેશાઃ ન દોષાઃ ।
ગાત્રોત્સાહે પ્રહરતિ મરુન્ નૈવ મોહપ્રરોહે
ક્ષીણસ્યેયં શયનશરણસ્યાપિ તૃષ્ણાક્ષયા મે

સંચિન્ત્યેતિ પ્રસૃતવિષમશ્વાસહિક્કાર્દિતો (?) ઽસૌ
સદ્યસ્ ત્યક્તું ચિરપરિચિતામ્ ઉદ્યતો લોકયાત્રામ્ ।
મૂકિભૂતઃ સ્વજનવિરહં ધ્યાયતિ ધ્વસ્તધૈર્યઃ
શક્તિચ્છેદાદ્ ઋણં ઇવ મહત્ પ્રાપ્તકાલો દરિદ્રઃ

ભૂમિં ગેહં વસુ પરિજનં પુત્રદારાદિ ચાન્યત્
તાવત્ તાવત્ કલયતિ ધિયા પ્રાણપર્યન્તકાલે ।
યાવજ્ જન્મન્ય્ અપિ પુનર્ અસૌ સ્નેહમોહાનુબન્ધૈસ્
તૈસ્ તૈર્ અન્તઃ કૃતપરિચયસ્ તન્મયીભાવમ્ એતિ

દુઃખં દુઃસહપાપકર્મજનિતં કુમ્ભીસહસ્રાન્તરે
ભુક્ત્વા રૌરવકાલસૂત્રનરકેષ્વ્ આવર્તતે યોનિષુ ।
યદ્ વા પુણ્યકલાર્જિતં સુખપદં તત્ સંક્ષયે દુઃખદં
સાનાગામિફલાપ્તયે વિમલધીસ્ તસ્માત્ સમાધીયતાં

ઇતિ ભીમભવામ્ભોધિસંતારણકૃતવ્રતઃ ।
સમાદિદેશ ભગવાન્ સત્ત્વાનાં કુશલાપ્તયે