। ... કૌશિક ॥।
સ્. કરસ્હિમ: "ત્wઓ સન્સ્ક્રિત્ fરગ્મેન્ત્સ્ ઓf થે પઞ્ચવિંશતિસાહસ્રિકા પ્રજ્ઞાપારમિતા ઇન્ થે મન્નેર્હેઇમ્ ચોલ્લેચ્તિઓન્", અરિરિઅબ્ 8 (2005), પ્પ્. 81-104.
fરગ્મ્. 7
ર્1 સ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય ષષ્ટ્યાઙ્ગોપેતઃ સ્વરો હ્ય્ અભાવો ન ભાવસ્ તસ્મા ત્ તથાગતો ઽર્હં સમ્યક્સંબુદ્ધઃ ષષ્ટ્યાઙ્ગોપેતેન સ્વરેણ દશસુ દિક્ષ્વ્ અસંખ્યાન્ અપ્રમેયા ંલ્
2 લોક ધા તૂન્ સ્વરેણ વિજ્ઞપયતિ । સચેત્ સુભૂતે તથાગતસ્યાર્હત ઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય ધર્મચક્રં ભાવો હ્ય્ અભવિષ્યત્* ન ત્વ્ અભાવો નેદં તથાગતો ઽર્હ ં સમ્યક્સં બુદ્ધો
3 ધર્મચક્ર પ્રવર્તયિષ્યત્* અપ્રવર્તિતં શ્રમણેન વા બ્રાહ્મણેન વા યાવત્ કેનચિદ્ વા પુનઃ લોકે ન સહધર્મેણ : યસ્માત્ તર્હિ સુભૂતે તથાગતસ્ય ધર્મ્ અ ચ ક્રમ્
4 અભાવં ન ભાવં તસ્મા ત્ તથાગતેન ધર્મચક્રં પ્રવર્તિતમ્ અપ્રવર્તિતં શ્રમણેન વા બ્રાહ્મણેન વા યાવત્ કેનચિદ્ વા પુનઃ લોકે સહધર્મેણ સચેત્ સુભૂ તે
5 સત્વાનિ ભાવાન્ય્ અભવિષ્યત્* ન ત્વ્ અભાવો યેષાં કૃતેન તથાગતેન ધર્મચક્રં પ્રવર્તિતં ન હિ તાનિ સત્વાન્ય્ અનુત્પાદશેષે।અનુપધિશેષે નિર્વાણધાતાવ્ અપરિનિર્વાપયિષ્યત્* ।
6 યસ્માત્ તર્હિ સુભૂતે તાનિ સત્વાન્ય્ અભાવાનિ ન ભ્ આ વનિ યેષા ં કૃતેન તથાગતેન ધર્મચક્રં પ્રવર્તિતં તસ્માત્ તાનિ સત્વાન્ય્ અનુત્પાદશેષે નિર્વાણધાતો પરિનિ ર્વૃ તાનિ
7 ચ પરિનિર્વાન્તિ ચ પરિનિર્વાસ્યન્તિ ચેતિ ॥ અભિભવનપરિવર્તો નામ્ન વિં શત્ ઇમં સમાપ્ત 20 ॥ અયં દેયધર્મ દાનપતિ જ્ઞાયબુદ્ધાહકાય ઋ
8 યઃ પુનર્ સુભૂતે એવમ્ આકાશસમં તદ્ યાનમ્ એવમ્ એવન્ સુભૂતે એવં એતત્ સુભૂતે આકાશસમં તદ્ યાન યથાકાશસ્ય ન પૂર્વઃ ઋ
9 દિક્ પ્રજ્ઞાયતે ન દક્ષિણા ન પશ્ચિમા નોત્તરા દિક્ પ્રજ્ઞાયતે । નોર્ધ્વા દિક્* ન હેષ્ટિમા દિક્* નાનુવિદિશઃ પ્રજ્ઞાયતે એવમ્ એવ સુભૂતે
10 નાપિ પૂર્વસ્યા દિક્ પ્રજ્ઞાયતે ન દક્ષિણા ન પશ્ચિમા નોત્તરા દિક્ પ્રજ્ઞાયતે । નોર્ધ્વા દિક્* ન હેષ્ટિમા દિક્* નાનુવિદિશઃ પ્રજ્ઞાયન્તે । તદ્યથા સુભૂતે આકાશં નાપિ ઋ
11 દીર્ઘં નાપિ હ્રસ્વં નાપિ વૃત્તં નાપિ પરિમણ્ડલમ્ એવં સુભૂતે તથાગતયાનં નાપિ દીર્ઘં નાપિ હ્રસ્વં નાપિ વૃત્તં નાપિ પરિમણ્ડલમ્* તદ્યથા સુભૂતે આકાશં
12 ન નીલં ન પીતં ન લોહિતં નાવદાતં ન મંજિષ્ઠં ન સ્ફાટિકવર્ણમ્ એવમ્ એવં સુભૂતે તદ્ યાનં ન નીલં ન પીતં ન લોહિતં નાવદાતં ન મંજિષ્ઠં ન સ્ફાટિકવર્ણં તેનોચ્યતે
13 આકાશસમં તદ્ યાનમ્* તદ્યથા સુભૂતે આકાશં નાતીતં નાનાગતં ન પ્રત્યુત્પન્નમ્ એવમ્ એવન્ સુભૂતે તદ્ યાનં નાતીતં નાનાગતં ન પ્ર ત્યુત્પન્નં તેનોચ્યતે આ ક્ આ શ સમં
14 તદ્ યાનમ્* તદ્યથા સુભૂતે આ કાશસ્ય નૈ વ હાનિર્ વા વૃદ્ધિર્ ન પારિહાણિઃ એવમ્ એવં સુભૂતે તથાગતયાનસ્ય નૈ વ હ્ આનિર્ ન વૃદ્ધિર્ ન પ્ આ ર્ ઇ હ્ આ ણિસ્ તેનોચ્યતે આ કા શસમં
વ્1 તદ્ યાનમ્* તદ્યથા સુભૂતે આકાશસ્ય ન સંક્લેશો ન વ્યવદાનમ્ એવમ્ એવ સુભૂતે તસ્ય યાન્ અ સ્ય ન સંક્લેશો ન વ્યવદાનં તેનોચ્યતે આકા શસમં ત દ્
2 યાનમ્* તદ્યથા સુભૂતે આકાશસ્ય નોત્પાદો ન નિરોધો ન સ્થિતિર્ ન ભંગો નાપિ તસ્યાન્યથત્વ : એવમ્ એવં સુભૂતે તસ્ય યાનસ્ય નોત્પાદો ન નિરોધ ન સ્થિતિર્ ન ભ ંગો
3 નાપિ તસ્યાન્યથત્વં તેનોચ્યતે : આ કા શસમં તદ્ યાનમ્* તદ્યથા સુભૂતે આકાશં ન કુશલં નાકુશલં ન વ્યાકૃતં નાવ્યાકૃતમ્ એવમ્ એવ સુભૂતે તદ્ યાનં ન કુ શ લં ।
4 નાકુશલં ન વ્યાકૃતં નાવ્યકૃતં તેનોચ્યત આકાશસમં તદ્ યાનમ્* તદ્યથા સુભૂતે આકાશં ન દૃષ્ટં ન શ્રુતં ન સ્મૃતં ન વિજ્ઞાતમ્ એવમ્ એવં સુભૂતે
5 તદ્ યાનં ન દૃષ્ટં ન શ્રુતં ન સ્મૃતં ન વિજ્ઞાતં તેનોચ્યત આકાશસમ તદ્ યાનમ્* તદ્યથા સુભૂતે આકાશં ન જ્ઞેયં નાભિજ્ઞેયં ન પરિજ્ઞેયં ન સાક્ષીકર્તવ્યં ન પ્રહાતવ્યં
6 ન ભાવિતવ્યમ્ એવમ્ એવં સુભૂતે તદ્ યાનં ન જ્ઞેયં નાભિજ્ઞેયં ન પરિજ્ઞેયં ન સાક્ષીકર્તવ્યં ન પ્રહાતવ્યં ન ભાવિતવ્યં તેનોચ્યત આકાશસમં તદ્ યાનમ્* તદ્યથા સુ ભૂ તે
7 આકાશં નાપિ રાગધર્મ : ન વિરાગધર્મ : પિયાલં તેનોચ્ય તે આકાશસમં તદ્ યાનમ્* તદ્યથા સુભૂતે આકાશં નાપિ કામધાતુપર્યાપન્નં ન રૂપ ધા તુપર્યાપન્નં
8 નારૂપ્યધાતુપર્યાપન્નમ્ એવમ્ એવં સુભૂતે તદ્ યાનં નાપિ કામધાતુપર્યાપન્ન : નાપિ રૂપ્યધાતુપર્યાપન્ન : નારૂપ્યધાતુ પર્યા પન્ન : તે નો ચ્યત
9 આકાશસમ તદ્ યાનમ્* તદ્યથા સુભૂતે આકાશસ્ય ન પ્રથમચિત્તોત્પાદો ન દ્વિતીયો ન તૃતીયો ન ચતુર્થો ન પંચમો ન ષષ્ઠો ન સપ્તમો ન ન વ મશ્ ચિત્તોત્પાદ
10 ન દશમશ્ ચિત્તોપાદઃ એવમ્ એવ સુભૂતે તસ્ય યાનસ્ય ન પ્રથમશ્ ચિત્તોત્પાદો યાવ ન દશમશ્ ચિત્તોત્પાદસ્ તેન તદ્ યાનમ્ આકાશસમ ઇત્ય્ ઉચ્યતે તદ્ય થા
11 સુભૂતે આકાશે ન શુક્લવિપશ્યનભૂમિર્ વિદ્યતે નૈવં ગોત્રભૂમિ નાષ્ટમકભૂમિ ન દર્શનભૂમિર્ ન તનુભૂમિર્ ન વિગતરાગભૂમિર્ ન કૃતભૂમિ ર્
12 એવમ્ એવ સુભૂતે તસ્મિન્ યાને નૈવં શુક્લવિપશ્યનભૂમિ વિદ્યતે નૈવં યાવત્ કૃતભૂમિર્ વિદ્યતે તેનોચ્યતે આકાશસમં તદ્ યાનમ્* તદ્યથા સુભૂતે
13 આકાશે નૈવ સ્રોતઆપત્તિફલં વિદ્યતે ન સકૃદાગામિફલં નાનાગામિફલં નાર્હત્વં વિદ્યતે એવમ્ એવ સુભૂતે તસ્મિન્ યાને નૈવ સ્રોતઆપત્ત્ ઇફ લં
14 નૈવ ય્ આવદ્ અર્હત્વં તેનોચ્યતે આકાશસમ તદ્ યાનમ્* તદ્યથા સુભૂતે આકાશે ન શ્રાવકભૂમિર્ ન પ્રત્યેકભૂમિર્ ન સમ્યક્સંબુદ્ધભૂમિ
fરગ્મ્. 8
ર્1 યાવદ્ અભાવસ્વભાવશૂન્યતા સ્વપ્નોપમા ચ । સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ સ્વપ્નોપમાનિ માયોપમાનિ ચ । યાવદ્ અષ્ટાદશાવેદનિકા બુદ્ધધર્મા સ્વપ્નો પમ્ આ માયોપમાશ્ ચ ।
2 સ્રોતાપત્તિફલમ્ અપિ સ્વપ્નોપમં માયોપમં ચ । એવં સકૃદાગામિફલમ્ અનાગામિફલમ્ અર્હત્વમ્ અ પ્ ઇ સ્વપ્નો પ મં માયોપ મ ં ચ । એ વ ં પ્ ર ત્યેક બ્ ઓ ધિ ર્ અનુત્તરા પિ સમ્યક્સંબોધિ દેવપુત્રા સ્વ પ્નો પમા
3 માયોપમા ચ । અથ તે દેવ્ અ પુત્રા આયુષ્મન્તં સુભૂતિમ્ એતદ્ અવોચન્* સમ્યક્સંબોધિર્ અપ્ય્ આયુષ્મં સુભૂતે સ્વપ્નોપ મા મ્ આયોપમા ચ વદસિ નિર્વાણમ્ અપ્ય્ આયુષ્મં સુભૂતે વા વ ત્સિ :
4 સ્વપ્નોપમં માયોપમં ચ । આયુષ્માં સુભૂતિર્ આહ । નિર્વાણમ્ અપ્ય્ અહં દેવપુત્રા । સ્વપ્નોપમં માયોપમં ચ વાવદ્મિ : સચેત્ પુનર્ દેવપુત્રાસ્ તતો નિર્વાણાદ્ અન્યઃ કશ્ચિદ્ ધર્મો વિ શિ ષ્ટતરો
5 હ્ય્ અભવિષ્યત્ તમ્ અપિ અહં ધર્મં સ્વપ્નોપમં માયોપમં ચાવદિષ્યત્ તત્ કસ્માદ્ ધેતોસ્ તથા ખલુ દેવપુત્રાઃ સ્વપ્નશ્ ચ માયા ચ નિર્વાણં ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વયાધિકારશ્ ચેતિ ॥
6 અથાયુષ્માં શારદ્વતીપુત્રાયુષ્માંશ્ ચ મહામૌદ્ગલ્યાયન આયુષ્માંશ્ ચ મહાકૌટિલઃ આયુષ્માંશ્ ચ મહાકાત્યાયનઃ આયુષ્માંશ્ ચ પૂર્ણો મૈત્રાયણીપુત્ર આયુષ્માંશ્ ચ મહા કા શ્યપો
7 અનેકાનિ ચ બોધિસત્વસહસ્રાણિ આયુષ્મન્તં સુભૂતિમ્ એતદ્ અવોચન્* કો ઽસ્યાઃ ભદન્ત સુભૂતે એવં ગંભીરાયાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ એવં દુદૃશાય એ વં

8 દુરનુબોધાયાઃ એવં શાન્તાયાઃ એવં સૂક્ષ્માયાઃ એવં નિપુનાયાઃ એવં પ્રણીતાયાઃ પ્રતિચ્છકો ભવિષ્યતિ । અથાયુષ્માન્ આનન્દસ્ તાન્ મહાશ્રાવકાન્ તા ંશ્ ચ બોધિસત્વા ન્
9 મહાસત્વાન્ એતદ્ અવોચન્* અવૈવર્તિકા આવુસાઃ બોધિસત્વા મહાસત્વાઃ અસ્યામ્ એવં ગંભીરાયાઃ અતર્કિકાયા અતર્ક્યાવચરાયાઃ સૂક્ષ્મનિપુનદુર્દૃશદુરવબોધાયાઃ એ વં
10 શાન્તાયાઃ એવં પ્રણીતાયાઃ અલમાર્યપણ્ડિતવિદ્વવેદનીયાયાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પ્રતિચ્છયિતારો ભવિષ્યન્તિ । દૃષ્ટસત્યા વા પર્યવગાઢધર્માણો અર્હન્તઃ પરિપૂ ર્ણ સંકલ્પાઃ
11 પૂર્વજિનકૃતાધિકારા વા બોધિસત્વા મહાસત્વાઃ બહુબુદ્ધકોટ્યવરોપિતકુશલમૂલાઃ કલ્યાણમિત્રપરિગૃહીતા વા કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા । યે સ્યાં
વ્1 પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ એવં ગંભીરાયાઃ પેયાલં । યાવદ્ અલમાર્યપણ્ડિતવિદ્વવેદનીયા યા ઃ દેશ્યમાનાયાઃ પ્રતિચ્છિતારો ભવિષ્યન્તિ । તેન પુનર્ ન રૂપં શૂન્યમ્ ઇતિ વિકલ્પયિષ્યન્તિ
2 ન શૂન્યતા રૂપમ્ ઇતિ વિકલ્પયિષ્યન્તિ । એવં ન વેદનાન્ ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનં શૂન્યમ્ ઇતિ વિકલ્પયિષ્યન્તિ ન શૂન્યતાં વિજ્ઞાનમ્ ઇતિ વિકલ્પયિષ્યન્તિ । ન રૂપમ્ આનિમિત્તમ્ ઇ તિ
3 વિકલ્પયિષ્યન્તિ । નાનિમિત્તં રૂપમ્ ઇતિ । ન વેદનાં ન સંજ્ઞાં ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનમ્ આનિમિત્તમ્ ઇતિ વિક લ્પયિષ્ય ન્તિ નાનિમિત્તં વિજ્ઞાનમ્ ઇતિ । ન રૂપમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ વિકલ્પયિ ષ્ય ન્તિ ।
4 નાપ્રણિહિતં રૂપમ્ ઇતિ । એવં વેદનાં સંજ્ઞાં સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ વિકલ્પય્ ઇષ્ય ન્તિ । ના પ્રણિહિતં વિજ્ઞાનમ્ ઇતિ । એવં પેયાલં । ન રૂપમ્ અનુત્પાદમ્ ઇતિ
5 વિકલ્પયિષ્યન્તિ । નાનિરોધમ્ ઇતિ વિકલ્પયિષ્યન્તિ । ન વિવિક્તમ્ ઇતિ વિકલ્પયિષ્યન્તિ । એવં વે દનાસં જ્ઞાસંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનમ્ અનુત્પાદમ્ ઇતિ વિકલ્પયિષ્યન્તિ । નાનિરો ધ મ્
6 ઇતિ નાવિવિક્તમ્ ઇતિ વિકલ્પયિષ્યન્તિ । ન રૂપં શાન્તમ્ ઇતિ વિકલ્પયિષ્યન્તિ । ન વેદ નાસંજ્ઞાસંસ્ક્ આરાન્ ન વિજ્ઞાનં શાન્તમ્ ઇતિ વિકલ્પયિષ્યન્તિ પેયાલં । એવં ચક્ષુષિ ક ર્ત વ્યં ।
7 યાવચ્ ચક્ષુસંસ્પર્શપ્રત્યયા વેદનાયામ્ એવં મનસિ ક ર્તવ્યં । યાવન્ મનઃસં સ્પર્શપ્રત્યયા વેદનાય્ આમ્ એવ દા ન પાર મિ તાયાં કર્તવ્યં । યાવત્ પ્રજ્ઞાપારમિ તા યામ્
8 એવમ્ અધ્યાત્મશૂન્યતાયાં કર્તવ્યં । યાવદ્ અભાવસ્વભાવશૂન્યતાયામ્ એવં સ્મૃત્યુપ સ્થ્ આ ન્ એ ષ્ ઉ કર્તવ્ ય્ અં । યાવ દ્ અષ્ટ્ આ દશસ્વ્ આ વે દ્ અનિ કેષુ બુદ્ધ ધ ર્ મ્ એષુ એવં સર્વસમાધિષુ સ ર્વ ધારણિમુખેષુ
9 કર્તવ્યં એવં સ્રોતાપત્તિફલે કર્ત વ્યં યાવદ્ અ ર્હ ત્વે કર્તવ્યં । પ્રત્યેકબોધિ .. .. .. .. સર્વાકા રજ્ઞતાં શૂન્ ય્ અ મ્ ઇતિ વ્ ઇકલ્પયિષ્યન્તિ ન શ્ ઊન્યતાં સર્વાકારજ્ઞતા મ્
10 ઇતિ । ન સર્વાકારજ્ઞતામ્ આનિમિત્તમ્ ઇતિ વિકલ્પયિષ્યન્તિ । નાનિમિત્તં સર્વાકારજ્ઞતામ્ ઇતિ । ન સર્વાકારજ્ઞતામ્ અપ્ર ણિ હ્ ઇ તમ્ ઇત્ ઇ વિકલ્પયિ ષ્ય ન્તિ । નાપ્રણિહિતં સર્વાકારજ્ઞ તા મ્
11 ઇતિ । નાસંસ્કૃતધાતું શૂન્ય તામ્ ઇ તિ વિકલ્પયિષ્યન્તિ । ન શૂન્યતાં સંસ્કૃ ત ધા તુમ્ ઇ ત્ ઇ । એ વં ન સંસ્કૃતધાત્ ઉમ્ આ નિ મ્ ઇ ત્ત્ અ મ્ ઇતિ વિકલ્પયિષ્યન્તિ ન્ આનિ મિત્તમ્ ઇ તિ સંસ્કૃતધાતું
પ્રજ્ઞાપારમિતાહૃદયસૂત્ર
એ. બેન્વેનિસ્તે: તેxતેસ્ સોગ્દિએન્સ્, મિસ્સિઓન્ પેલ્લિઓત્ એન્ અસિએ ચેન્ત્રલે, ઇઇઇ , પરિસ્ 1940.
(પ્પ્. 142-144): પેલ્લ્. સોગ્દિએન્ 16: પ્રજ્ઞાપારમિતાહૃદયસૂત્ર; fઅક્સ્. ઇન્ એ. બેન્વેનિસ્તે, ચોદિચેસ્ સોગ્દિઅનિ , મોનુમેન્ત લિન્ગુઅરુમ્ અસિઅએ મજોરિસ્ 3, ચોપેન્હગેન્ 1940
1 ઃ અથાર્યાવલોકિતેશ્વરો બોધિસત્વો ગંભીરાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચર્યાં ચ ર માનો
2 વ્યવલોકયતિ સ્મ પંચસ્કન્ધાન્ સ્વભાવશૂન્યાન્ પશ્યન્તિ સ્મ
3 ઇતિ । ઇહ શારિપુત્ર રૂપં શૂન્યતા શૂન્યતૈવ રૂપં । રૂપં ન પૃથક્ શૂન્યતા
4 શૂન્યતાયા ન પૃથગ્ રૂપં । યદ્ રૂપં તચ્ શૂન્યતા । શૂન્યતૈવ સા રૂપં । એવં
5 વેદનાસંજ્ઞાસંસ્કારવિજ્ઞાનાનિ । શારિપુત્ર સર્વધર્માઃ શૂન્યતા લ ક્ષણાનુત્પન્ના
6 અનિરુદ્ધા અમલા અવિમલા નોના ન
7 સંપૂર્ણાઃ । તસ્માચ્ છૂન્યતાયાં ન રૂપં ન વેદના ન સંજ્ઞા ન સંસ્કા રા
8 ન વિજ્ઞાનં ન ચક્ષુર્ ન શ્રોત્રં ન ઘ્રાણં ન જિહ્વા ન કાયો ન મનો
9 ન રૂપશબ્દગન્ધરસસ્પ્રષ્ટવ્યધર્માઃ । ન ચક્સુર્ધાતુર્ ન રૂપધાતુઃ ।
10 યાવન્ ન મનોવિજ્ઞાનધાતુઃ । નાવિદ્યા નાવિદ્યાક્ષયો યાવન્ ન જરામ ર ણક્ષયો
11 ન દુઃખસમુદયનિરોધમાર્ગા ન જ્ઞાનં ન પ્રાપ્તિ શ્
12 ચ તસ્માદ્ અપ્રાપ્તિત્વાદ્ બોધિસત્વપ્રજ્ઞાપારમિતાં નિશૃત્ય
13 વિહરતિ ચિત્તાવરણઃ । ચિત્તાવરણનાસ્તિત્વાદ્ અત્રસ્થો વિપર્યા સા તિક્રાન્તો
14 નિષ્ઠનિર્વાણઃ । ત્ર્યધ્વવ્યવસ્થિતાઃ સર્વબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાપા ર મિતાં
15 નિશૃત્યાનુત્તરસમ્યક્સંબુદ્ધા અભિસંબુદ્ધાઃ । તસ્મા જ્
16 જ્ઞાતવ્યો પ્રજ્ઞાપારમિતામહામન્ત્રો વિદ્યામન્ત્રો ઽસમસમ મ ન્ત્રઃ
17 સર્વદુઃખપ્રશમમન્ત્રઃ સત્યમ્ અમિથ્યત્વાત્ પ્રજ્ઞાપારમિ તા યામ્
18 ઉક્તો મન્ત્રઃ ॥ તદ્યથા ઓં ગતે ગતે પારગતે પારસં ગ તે
19 બોધિ સ્વાહા ॥
અકિર સદકત: "ગિરુગિત્તો સ્હુત્સુદો ઓયોબિ બામિયન્ સ્હુત્સુદો નો બુક્ક્ય્ઃ કન્કેઇ નો મોજિ સ્હિન્ય્ઃ (બુદ્ધિસ્ત્ મનુસ્ચ્રિપ્ત્સ્ અન્દ્ ઇન્સ્ચ્રિપ્તિઓન્સ્ fઓઉન્દ્ ઇન્ ગિલ્ગિત્ અન્દ્ ઇન્ બમિયન્)", ત્ઃકૈ દૈગકુ કિય્ઃ બુન્ગકુબુ 71 (1999), પ્પ્. 55-74.
ઇ. પ્રજ્ઞાપારમિતાસૂત્ર (પ્પ્. 56ff.)
અ. અદ્પ્ (ચોન્zએ 38)
2 ... યે આકાશાનન્ત્યાયતનસમાપત્ત્યા વિજ્ઞાનાનન્ત્યાયતનસમાપત્ત્યા
3 .... યે કરુણયા યે મુદિતયા યે ઉપેક્ષયાનુગ્રહીતવ્યાસ્ તાન્ ઉપેક્ષયાનુગૃહ્ણાતિ
4 આર્યાષ્ટાંગેન માર્ગેણાનુગ્રહીતવ્યા યે શૂન્યતયા સમાધિના યે આનિમિત્તેન સમાધિના યે અપ્રણિહિતેન સંઅધિના
5 અનુગૃહ્ણાતિ । ભગવાન્ આહ । ઇહ સુભૂતે બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ દાનં દદાતિ
6 ... વસ્ત્રં વસ્ત્રાર્થિકેભ્યઃ શયાસનં શયાસનાર્થિકેભ્યો યાવદ્ અન્યતરાન્યતરાન્ મનુષ્યકાન્
7 ... સ્રોતઆપન્નેભ્યઃ સમ્યગ્ગતેભ્યઃ સમ્યક્પ્રતિપન્નેભ્યઃ તથૈવ મનુષ્યભૂતેભ્યઃ તથૈવ તિર્યગ્યોનિગતેભ્યઃ
8
બ્. અદ્પ્ (ચોન્zએ 70f.)
1 ... એવમ્ અસદ્ભિર્ ધર્મૈર્ રમયતિ । તાં ચ સત્વસંજ્ઞાન્ નોપલભ્યતે । અદ્રવ્યે બતેમે સત્વા દ્રવ્યસંજ્ઞિન ઇતિ એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્વો મહાસત્વો ન કશ્ચિદ્ ધર્મન્ ધર્મધાતુવિનિર્મુક્તં પશ્યતિ
2 પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ન્ ઉપાયકૌશલેન ન ચ સત્વમ્ ઉપલભતે । ન સત્વપ્રજ્ઞપ્તિં । સ આત્મના ચ દાનં દદાતિ । પરં ચ દાને સમાદાપયતિ । દાનસ્ય ચ વર્ણં ભાષતે યે ઽપ્ય્ અન્યે સત્વા દાનં દદન્તિ
3 તેષામ્ અપિ વર્ણવાદી ભવતિ સમનુજ્ઞઃ આત્મના ચ શીલં રક્ષતિ । પરં ચ શીલે સમાદપયતિ । શીલસ્ય ચ વર્ણં ભાષતે યે પ્ય્ અન્યે શીલં રક્ષન્તિ
4 તેષામ્ અપિ વર્ણવાદી ભવતિ સમનુજ્ઞઃ એવમ્ આત્મના ચ ક્ષાન્તિં ભાવયતિ પરં ચ ક્ષાન્તૌ સમાદાપયતિ ક્ષાન્તેશ્ ચ વર્ણં ભાષતે । યે ઽપ્ય્ અન્યે ક્ષાન્તિં ભાવયન્તિ તેષામ્ અપિ વર્ણવાદી ભવતિ સમનુજ્ઞઃ
5 આત્મના ચ વીર્યમ્ આરભતે પરં ચ વીર્યે સમાદાપયતિ । વીર્યસ્ય ચ વર્ણં ભાષતે । યે ઽપ્ય્ અન્યે વીર્યમ્ આરભન્તે તેષાં ચ વર્ણવાદી ભવતિ સમનુજ્ઞઃ ॥ આત્મના ચ સમાધિં સમાપદ્યન્તે

6 પરં ચ સમાધૌ સમાદાપયતિ । સમાધેશ્ ચ વર્ણં ભાષતે યે ઽપ્ય્ અન્યે સમાધિં સમાપદ્યન્તે તેષાં ચ વર્ણવાદી ભવતિ સમનુજ્ઞઃ ॥ આત્મના ચ પ્રજ્ઞાં ભાવયતિ
7 પરં પ્રજ્ઞાયાં સમાદાપયતિ । પ્રજ્ઞાયાશ્ ચ વર્ણં ભાષતે યે ઽપ્ય્ અન્યે પ્રજ્ઞાં ભાવયન્તિ । તેષાં ચ વર્ણવાદી ભવતિ સમનુજ્ઞઃ ॥ યાવદ્ આત્મના ચ દશકુશલાન્ કર્મપથાં સમાદાય વર્તન્તે
6 પરં ચ દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ સમાદાપયતિ । દશાનાં ચ કુશલાનાં કર્મપથાનાં વર્ણં ભાષતે । યે ઽપ્ય્ અન્યે સત્વા દશકુશલાન્ કર્મપથાન્ સમાદાય વર્તન્તે તેષાં ચ વર્ણવાદી ભવતિ સમનુજ્ઞઃ
ચ્. અદ્પ્ (ચોન્zએ 71)
1 આત્મના ચાષ્ટાઙ્ગસમન્વાગતં પોષધમ્ ઉપવસ્તિ । પરં ચાષ્ટાઙ્ગસમન્વાગતે પોષધે સમાદાપયતિ । અષ્ટાઙ્ગસમન્વાગતસ્ય ચ પોષધસ્ય વર્ણં ભાષતે । યે ચાન્યે સત્વા અષ્ટાઙ્ગસમન્વાગતં પોષધમ્ ઉપવસન્તિ
2 તેષાં ચ વર્ણવાદી ભવતિ સમનુજ્ઞઃ ॥ આત્મના ચ પઞ્ચશિક્ષાપદાનિ સમાદાય વર્તન્તે । પરં ચ પઞ્ચસુ શિક્ષાપદેષુ સમાદાપયન્તિ । પઞ્ચાનાં ચ શિક્ષાપદાનાં વર્ણં ભાષતે । યે ઽપ્ય્ અન્યે સત્વા પઞ્ચ શિક્ષાપદાનિ સમાદાપ્ય વર્તન્તે
3 તેષાં ચ વર્ણવાદી ભવતિ સમનુજ્ઞઃ ॥ એવમ્ આત્મના ચ પ્રથમં ધ્યાનં સમાપદ્યતે । યાવચ્ ચતુર્થં મૈત્રીં કરુણાં મુદિતામ્ ઉપેક્ષાં આકાશાનન્ત્યાયતનસમાપત્તિં યાવન્ નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતનસમાપત્તિં
4 આત્મના ચ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ ભાવયતિ । યાવદ્ આર્યાષ્ટાઙ્ગં માર્ગં ત્રીણિ વિમોક્ષમુખાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષાન્ નવાનુપૂર્વસમાપત્તી દશતથાગતબલાનિ
5 ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો મહામૈત્રીં મહાકરુણામ્ અષ્ટાદશાવેણિકાં બુદ્ધધર્માન્ અશીતિમ્ અનુવ્યઞ્જનાનિ ભાવયતિ । પરં ચાશીત્યાં અનુવ્યઞ્જનેષુ સમાદાપયતિ । અશીતિર્ અનુવ્યઞ્જનાનાં વર્ણં ભાષતે
6 યે ઽપ્ય્ અન્યે સત્વા અશીતિમ્ અનુવ્યઞ્જનાનિ ભાવયન્તિ તેષાં ચ વર્ણવાદી ભવતિ સમનુજ્ઞઃ ॥ યદિ સુભૂતે ધર્મધાતુર્ યથા પૂર્વેણ તથા પશ્ચાન્ ન તથા મધ્યે નાભવિષ્યત્
7 ન બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ન્ ઉપાયકૌશલેન સત્વાનાન્ ધર્મધાતુમ્ અ સૂચયિષ્યતે બુદ્ધક્ષેત્રં ચ પરિશોધયિષ્યતે યસ્માદ્ ધિ સુભૂતે ધર્મધાતુર્ યથા પૂર્વેણ તથા પશ્ચાત્ તથા મધ્યે
8 તસ્માદ્ બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ન્ ઉપાયકૌશલેન સત્વાનાં ધર્મધાતું સૂચયતિ સત્વાનામ્ અર્થાય બોધિસત્વચારિકાં ચરતિ સત્વાંશ્ ચ પરિપાચયતિ ॥ સર્વધર્મસમતાનિર્દેશપરિવર્તઃ

મૂળ પાઠ: Fragments of Prajñāpāramitā texts (from 16 sources) · Edition: (1) Konow, Sten: Central Asian fragments of the Ashṭādaśasāhasrikā Prajñāpāramitā and of an unidentified text, Calcutta 1942 (Memoirs of the Archaeological Survey of India, 69). = AṣṭāK, unidentified = Praj(U1); (2) Bidyabinod, B. B.: "Fragment of a Prajnaparamita Manuscript from Central Asia", Memoirs of the Archaeological Survey of India 32 (1927), pp. 1-11. = AṣṭāB; (3) AṣṭāH = 1 Bl. von S. Hed · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0