દિવ્યાવદાન · અધ્યાય 6

ઇતિ॥
046.024. કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યો ઽસૌ હસ્તિનાગઃ, અહમેવ તેન કાલેન તેન સમયેન।
046.025. તદાપ્યહમનેનૈકયા ગાથયા સ્તુતઃ, મયા ચાયં પઞ્ચગ્રામવરેષુ પ્રતિષ્ઠાપિતઃ।
046.025. એતર્હિ અનેનૈકગાથયા સ્તુતઃ, મયાપિ ચાયં પ્રત્યેકબોધૌ વ્યાકૃત ઇતિ॥
046.027. ઇદમવોચદ્ભગવાન્।
046.027. આત્તમનસસ્ તે ભિક્ષવો ભગવતો ભાષિતમભ્યનન્દન્॥
046.028. ઇતિ શ્રીદિવ્યાવદાને સ્તુતિબ્રાહ્મણાવદાનં પઞ્ચમમ્॥
********** અવદાન 6 **********
047.001. દિવ્6 ઇન્દ્રનામબ્રાહ્મણાવદાનમ્।
047.002. ભગવાઞ્ શ્રુઘ્નામનુપ્રાપ્તઃ।
047.002. શ્રુઘ્નાયામિન્દ્રો નામ બ્રાહ્મણઃ પ્રતિવસતિ।
047.002. સ ચ રૂપયૌવનશ્રુતમનુપ્રાપ્તો ન મમાસ્તિ કશ્ચિત્ તુલ્ય ઇત્યતીવ વિકત્થતે।
047.003. ભગવાંશ્ચાન્યતમસ્મિન્ પ્રદેશે પુરસ્તાદ્ભિક્ષુસંઘસ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષણ્ણો ધર્મં દેશયતિ।
047.004. અશ્રૌષીદિન્દ્રો નામ બ્રાહ્મણહ્--શ્રમણો ગૌતમઃ શ્રુઘ્નામનુપ્રાપ્ત ઇતિ।
047.005. તસ્યૈતદભવત્--શ્રમણો ગૌતમઃ શ્રૂયતે ઽભિરૂપો દર્શનીયઃ પ્રાસાદિક ઇતિ।
047.006. ગચ્છામિ પશ્યામિ કિં મમાન્તિકાદભિરૂપતર આહોસ્વિન્નેતિ।
047.007. સ નિર્ગતો યાવત્ પશ્યતિ ભગવન્તં દ્વાત્રિંશતા મહાપુરુષલક્ષણૈઃ સમલંકૃતમશીત્યા ચાનુવ્યઞ્જનૈર્વિરાજિતગાત્રં વ્યામપ્રભાલંકૃતં સૂર્યસહસરાતિરેકપ્રભં જઙ્ગમમિવ રત્નપર્વતં સમન્તતો ભદ્રકમ્।
047.009. દૃષ્ટ્વા ચ પુનરસ્યૈતદભવત્--કિં ચાપિ શ્રમણો ગૌતમો મમાન્તિકાદભિરૂપતરઃ, નોચ્ચતર ઇતિ।
047.010. સ ભગવતો મૂર્ધાનમવલોકયિતુમારબ્ધો યાવન્ન પશ્યતિ।
047.010. સ ઊર્ધ્વતરં પ્રદેશમારૂઢઃ।
047.011. તત્ર ભગવાનિન્દ્રં બ્રાહ્મણમામન્ત્રયતે--અલં બ્રાહ્મણ, ખેદમાપત્સ્યસે।
047.011. યદિ સુમેરુમૂર્ધાનમપિ અભિરુહ્ય તથાગતસ્ય મૂર્ધાનમવલોકયસિ, તથા સુતરાં ખેદમાપત્સ્યસે, ન ચ દ્રક્ષ્યસિ।
047.013. અપિ તુ ન ત્વયા શ્રુતં સસુરાસુરજગદનવલોકિતમૂર્ધાનો બુદ્ધા ભગવન્ત ઇતિ? અપિ તુ યદીપ્સસિ તથાગતસ્ય શરીરપ્રમાણં દ્રષ્ટુમ્, તવ ગૃહે ઽગ્નિહોત્રકુણ્ડં તસ્યાધસ્તાદ્ગોશીર્ષચન્દનમયી યષ્ટિરુપતિષ્ઠતે, તામુદ્ધૃત્ય માપય।
047.015. તત્તથાગતમાતાપૈતૃકસ્યાશ્રયસ્ય પ્રમાણમિતિ।
047.015. ઇન્દ્રો બ્રાહ્મણઃ સંલક્ષયતિ--એતદસ્યાશ્ચર્યં ન કદાચિન્મયા શ્રુતમ્, ગચ્છામિ પશ્યામીતિ।
047.016. ત્વરિતત્વરિતગતો ઽગ્નિહોત્રકુણ્ડકસ્યાધસ્તાત્ ખનિતુમારબ્ધઃ।
047.017. સર્વં તથૈવ।
047.017. સો ઽભિપ્રસન્નઃ।
047.017. સ સંલક્ષયતિ--નૂનં શ્રમણો ગૌતમઃ સર્વજ્ઞઃ।
047.018. ગચ્છામિ પર્યુપાસિતુમિતિ।
047.018. સ પ્રસાદજાતો યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
047.019. ઉપસંક્રમ્ય ભગવતા સાર્ધં સંમુખં સંમોદનીં સંરઞ્જનીં વિવિધાં કથાં વ્યતિસાર્ય એકાન્તે નિષણ્ણઃ।
047.020. તતો ભગવતા આશયાનુશયં ધાતું પ્રકૃતિં ચ જ્ઞાત્વા તાદૃશી ચતુરાર્યસત્યસમ્પ્રતિવેધિકી ધર્મદેશના કૃતા, યથૈન્દ્રેણ બ્રાહ્મણેન વિંશતિશિખરસમુદ્ગતં સત્કાયદૃષ્ટિશૈલં જ્ઞાનવજ્રેણ ભિત્ત્વા સ્રોતાઅપત્તિફલં સાક્ષાત્કૃતમ્।
047.022. સ દૃષ્ટસત્યઃ કથયતિ--અતિક્રાન્તો ઽહં ભદન્ત, અતિક્રાન્તઃ।
047.023. એષો ઽહં ભગવન્તં શરણં ગચ્છામિ ધર્મં ચ ભિક્ષુસંઘં ચ।
047.023. ઉપાસકં ચ માં ધારય અદ્યાગ્રેણ યાવજ્જીવં પ્રાણોપેતં શરણં ગતમ્।
047.024. અભિપ્રસન્નો ઽથેન્દ્રો બ્રાહ્મણ ઉત્થાયાસનાત્ એકાંસમુત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા યેન ભગવાંસ્તેનાઞ્જલિં પ્રણમ્ય ભગવન્તમિદમવોચત્--યદિ ભગવાનનુજાનીયાત્, અહં ગોશીર્ષચન્દનમય્યા યષ્ટ્યા મહં પ્રજ્ઞપયેયમિતિ।
047.026. ભગવાનાહ--ગચ્છ બ્રાહ્મણ અનુજ્ઞાતં પ્રજ્ઞપયસિ।
047.027. તતસ્તેન વિવિક્તાવકાશે મહતા સત્કારેણાસૌ યષ્ટિરુચ્છ્રાપિતા, મહશ્ચ પ્રજ્ઞપિતઃ।
047.028. અન્યૈરપિ બ્રાહ્મણગૃહપતિભિઃ કુશલમધિષ્ઠાનાય ભવત્વિતિ વિદિત્વા કુલા બદ્ધા(?)।
047.029. ઇન્દ્રેણ બ્રાહ્મણેન યષ્ટ્યા મહઃ પ્રજ્ઞપિત ઇતિ ઇન્દ્રમહ ઇન્દ્રમહ ઇતિ સંજ્ઞા સંવૃત્તા॥
047.030. તત્ર ભગવાનાયુષ્મન્તમાનન્દમામન્ત્રયતે--આગમય આનન્દ યેન તોયિકા।
047.030. એવં ભદન્તેતિ આયુષ્માનાનન્દો ભગવતઃ પ્રત્યશ્રૌષીત્।
047.031. અથ ભગવાંસ્તોયિકામનુપ્રાપ્તઃ।
047.031. તસ્મિંશ્ચ પ્રદેશે બ્રાહ્મણો લાઙ્ગલં વાહયતિ।
047.032. અથાસૌ દદર્શ બુદ્ધં ભગવન્તં દ્વાત્રિંશતા મહાપુરુષલક્ષણૈહ્ <48>સમલંકૃતમશીત્યા ચાનુવ્યઞ્જનૈર્વિરાજિતગાત્રં વ્યામપ્રભાલંકૃતં સૂર્યસહસ્રાતિરેકપ્રભં જઙ્ગમમિવ રત્નપર્વતં સમન્તતો ભદ્રકમ્।
048.002. દૃષ્ટ્વા સંલક્ષયતિ--યદિ ભગવન્તં ગૌતમમુપેત્યાભિવાદયિષ્યામિ, કર્મપરિહાણિર્મે ભવિષ્યતીતિ।
048.003. અથ નિપેત્યાભિવાદયિષ્યામિ, પુણ્યપરિહાણિર્ભવિષ્યતિ।
048.003. તત્ કો ઽસૌ ઉપાયઃ સ્યાત્ યેન મે કર્મપરિહાણિર્ ન સ્યાન્નાપિ પુણ્યપરિહાણિરિતિ।
048.004. તસ્ય બુદ્ધિરુત્પન્ના--અત્રસ્થ એવાભિવાદનં કરોમિ।
048.005. એવં ન કર્મપરિહાણિર્ ન પુણ્યપરિહાણિરિતિ।
048.006. તેન યથાગૃહીતયૈવ પ્રતોદયષ્ટ્યા તત્રસ્થેનૈવાભિવાદનં કૃતમ્--અભિવાદયે બુદ્ધં ભગવન્તમિતિ।
048.007. તત્ર ભગવાનાયુષ્મન્તમાનન્દમામન્ત્રયતે--ભવક્ષયકરઃ ક્ષણમ્।
048.007. એષ બ્રાહ્મણઃ।
048.007. સચેદસ્યૈવં સમ્યક્સમ્પ્રત્યયજ્ઞાનદર્શનમ્ અહમનેનોપક્રમેણ વન્દિતો ભવેયમ્, એવમનેન દ્વાભ્યાં સમ્યક્સમ્બુદ્ધાભ્યાં વન્દના કૃતા ભવેત્।
048.010. તત્કસ્ય હેતોહ્? અસ્મિન્નાનન્દ પ્રદેશે કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્યાવિકોપિતો ઽસ્થિસંઘાતસ્તિષ્ઠતિ।
048.011. અથાયુષ્માનાનન્દો લઘુલધ્વેવ ચતુર્ગુણમુત્તરાસઙ્ગં પ્રજ્ઞપ્ય ભગવન્તમિદમવોચત્--નિષીદતુ ભગવાન્ પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને।
048.012. એવમયં પૃથિવીપ્રદેશો દ્વાભ્યાં સમ્યક્સમ્બુદ્ધાભ્યાં પરિભુક્તો ભવિષ્યતિ, યચ્ચ કાશ્યપેન સમ્યક્સમ્બુદ્ધેન, યચ્ચૈતર્હિ ભગવતા ઇતિ।
048.014. નિષણ્ણો ભગવાન્ પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને।
048.014. નિષદ્ય ભિક્ષૂનામન્ત્રયતે સ્મ--ઇચ્છથ કાલઃ, એતસ્ય સુગત સમયઃ, યં ભગવાન્ ભિક્ષૂણાં કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્યાવિકોપિતં શરીરસંઘાતમુપદર્શયેત્।
048.017. દૃષ્ટ્વા ભિક્ષવશ્ચિત્તમભિપ્રસાદયિષ્યન્તિ।
048.017. તતો ભગવતા લૌકિકં ચિત્તમુત્પાદિતમ્।
048.017. ધર્મતા ખલુ યસ્મિન્ સમયે બુદ્ધા ભગવન્તો લૌકિકં ચિત્તમુત્પાદયન્તિ, તસ્મિન્ સમયે કુન્તપિપીલિકા અપિ પ્રાણિનો ભગવતશ્ચેતસા ચિત્તમાજાનન્તિ।
048.019. નાગાઃ સંલક્ષયન્તિ--કિં કારણં ભગવતા લૌકિકચિત્તમુત્પાદિતમિતિ? પશ્યન્તિ--કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય શરીરસંઘાતમવિકોપિતં દ્રષ્ટુકામ ઇતિ।
048.021. તતસ્તૈઃ કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્યાવિકોપિતશરીરસંઘાત ઉચ્છ્રાપિતઃ।
048.021. તત્ર ભગવાન્ ભિક્ષૂનામન્ત્રયતે સ્મ--ઉદ્ગૃહ્ણીત ભિક્ષવો નિમિત્તમ્।
048.022. અન્તર્ધાસ્યતિ।
048.022. અન્તર્હિતઃ॥

048.023. રાજ્ઞા પ્રસેનજિતા શ્રુતં ભગવતા શ્રાવકાણાં દર્શનાયાવિકોપિતં કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય શરીરસંઘાતં સમુચ્છ્રિતમિતિ।
048.024. શ્રુત્વા ચ પુનઃ કુતૂહલજાતઃ સહાન્તઃપુરેણ કુમારૈરમાત્યૈર્ભટબલાગ્રૈર્ નૈગમજાનપદૈશ્ચ દ્રષ્ટું સંપ્રસ્થિતઃ।
048.025. એવં વિરૂઢકઃ, અનાથપિણ્ડદો ગૃહપતિઃ, ઋષિદત્તઃ પુરાણસ્થપિતઃ, વિશાખા મૃગારમાતા, અનેકાનિ ચ પ્રાણિશતસહસ્રાણિ કુતૂહલજાતાનિ દ્રષ્ટું સંપ્રસ્થિતાનિ પૂર્વકૈશ્ચ કુશલમૂલૈઃ સંચોદ્યમાનાનિ।
048.027. યાવદસૌ અનતર્હિતઃ।
048.027. તૈઃ શ્રુતમ્--અનતર્હિતો ઽસૌ ભગવતઃ કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય શરીરસંઘાતુરવિકોપિત ઇતિ।
048.029. શ્રુત્વા ચ પુનસ્તેષાં દુઃખદૌર્મનસ્યમુત્પન્નમ્--વૃથા અસ્માકમાગમનં જાતમિતિ।
048.029. અથાન્યતમેન ચોપાસકેન સ પ્રદેશઃ પ્રદક્ષિણીકૃતઃ।
048.030. એવં ચ ચેતસા ચિત્તમભિસંસ્કૃતમ્--અસ્માન્મે પદાવિહારાત્ કિયત્ પુણ્યં ભવિષ્યતીતિ।
048.031. અથ ભગવાંસ્તસ્ય મહાજનકાયસ્યાવિપ્રતિસારસંજનનાર્થં તસ્ય ચોપાસકસ્ય ચેતસા ચિત્તમાજ્ઞાય ગાથાં ભાષતે--
049.001. <49>શતંસહસ્રાણિ સુવર્ણનિષ્કા જામ્બૂનદા નાસ્ય સમા ભવન્તિ।
049.003. યો બુદ્ધચૈત્યેષુ પ્રસન્નચિત્તઃ પદાવિહારં પ્રકરોતિ વિદ્વાન્

049.005. અન્યતમેન ઉપાસકેન તસ્મિન્ પ્રદેશે મૃત્તિકાપિણ્ડો દત્તઃ।
049.005. એવં ચ ચિત્તમભિસંસ્કૃતમ્--પદાવિહારસ્ય તાવદિયત્ પુણ્યમાખ્યાતં ભગવતા અન્યત્ર।
049.006. મૃત્તિકાપિણ્ડસ્ય કિયત્ પુણ્યં ભવિષ્યતીતિ? અથ ભગવાંસ્તસ્યાપિ ચેતસા ચિત્તમાજ્ઞાય ભાષતે--
049.008. શતંસહસ્રાણિ સુવર્ણનિષ્કા જામ્બૂનદા નાસ્ય સમા ભવન્તિ।
049.010. યો બુદ્ધચૈત્યેષુ પ્રસન્નચિત્ત આરોપયેન્મૃત્તિકપિણ્ડમેકમ્

049.012. તતઃ શ્રુત્વા અનેકૈઃ પ્રાણિશતસહસ્રૈર્મૃત્તિકાપિણ્ડસમારોપણં કૃતમ્।
049.012. અપરૈસ્તત્ર મુક્તપુષ્પાણ્યવક્ષિપ્તાનિ, એવં ચ ચિત્તમભિસંસ્કૃતમ્--પદાવિહારસ્ય મૃત્તિકાપિણ્ડસ્ય ચેયત્ પુણ્યમુક્તં ભગવતા, અસ્માકં તુ મુક્તપુષ્પાણાં કિયત્ પુણ્યં ભવિષ્યતીતિ? અથ ભગવાંસ્તેષામપિ ચેતસા ચિત્તમાજ્ઞાય ગાથાં ભાષતે--
049.016. શતંસહસ્રાણિ સુવર્ણનિષ્કા જામ્બૂનદા નાસ્ય સમા ભવન્તિ।
049.018. યો બુદ્ધચૈત્યેષુ પ્રસન્નચિત્તહ્ આરોપયેન્મુક્તસુપુષ્પરાશિમ્

049.020. અપરૈસ્તત્ર માલાવિહારઃ કૃતઃ, ચિત્તં ચાભિસંસ્કૃતમ્--મુક્તપુષ્પાણાં ભગવતા ઇયત્ પુણ્યમુક્તમ્।
049.021. અસ્માકં માલાવિહારસ્ય કિયત્પુણ્યં ભવિષ્યતીતિ? અથ ભગવાંસ્તેષામપિ ચેતસા ચિત્તમાજ્ઞાય ગાથાં ભાષતે--
049.023. શતંસહસ્રાણિ સુવર્ણવાહા જામ્બૂનદા નાસ્ય સમા ભવન્તિ।
049.025. યો બુદ્ધચૈત્યેષુ પ્રસન્નચિત્તો માલાવિહારં પ્રકરોતિ વિદ્વાન્

049.027. અપરૈસ્તત્ર પ્રદીપમાલા દત્તા, ચિત્તં ચાભિસંસ્કૃતમ્--માલાવિહારસ્ય ભગવતા ઇયત્ પુણ્યમુક્તમ્।
049.028. અસ્માકં પ્રદીપદાનસ્ય કિયત્પુણ્યં ભવિષ્યતીતિ? અથ ભગવાંસ્તેષામપિ ચેતસા ચિત્તમાજ્ઞાય ગાથાં ભાષતે--
050.001. <50>શતંસહસ્રાણિ સુવર્ણકોટ્યો જામ્બૂનદા નાસ્ય સમા ભવન્તિ।
050.003. યો બુદ્ધચૈત્યેષુ પ્રસન્નચિત્તઃ પ્રદીપદાનં પ્રકરોતિ વિદ્વાન્

050.005. અપરૈસ્તત્ર ગન્ધાભિષેકો દત્તઃ।
050.005. એવં ચેતસા ચિત્તમભિસંસ્કૃતમ્--પ્રદીપસ્ય ભગવતા ઇયત્ પુણ્યમુક્તમ્।
050.006. અસ્માકં ગન્ધાભિષેકસ્ય કિયત્પુણ્યં ભવિષ્યતીતિ? અથ ભગવાંસ્તેષામપિ ચેતસા ચિત્તમાજ્ઞાય ગાથાં ભાષતે--
050.008. શતંસહસ્રાણિ સુવર્ણરાશયો જામ્બૂનદા નાસ્ય સમા ભવન્તિ।
050.010. યો બુદ્ધચૈત્યેષુ પ્રસન્નચિત્તો ગન્ધાભિષેકં પ્રકરોતિ વિદ્વાન્

050.012. અપરૈસ્તત્ર ચ્છત્રધ્વજપતાકારોપણં કૃતમ્।
050.012. એવં ચ ... ચેતસા ચિત્તમાજ્ઞાય ગાથાં ભાષતે--
050.013. તિષ્ઠન્તં પૂજયેદ્યઞ્ચ યઞ્ચાપિ પરિનિર્વૃતમ્।
050.014. સમં ચિત્તં પ્રસાદ્યેહ નાસ્તિ પુણ્યવિશેષતા

050.015. એવં હ્યચિન્તિયા બુદ્ધા બુદ્ધધર્મા^પ્યચિન્તિયા।
050.016. અચિન્તિયે પ્રસન્નાનાં વિપાકો ઽપિ અચિન્તિયઃ

050.017. તેષામચિન્તિયાનામપ્રતિહતધર્મચક્રવર્તિનામ્।
050.018. સમ્યક્સમ્બુદ્ધાનાં નાલં ગુણપારમધિગન્તુમ્