ધર્મસૂત્ર · અધ્યાય 28
ઊર્ધવં પિતુઃ(પિતૃ) પુત્રા રિક્થં ભજેરન્ ।
નિવૃત્તે રજસિ માતુર્(માતૃ) જીવતિચેચ્છતિ ।
સર્વં વા પૂર્વજસ્યેતરાન્ બિભૃયાત્ પિતૃવત્ ।
વિભાગે તુ ધર્મવૃદ્ધિઃ ।
વિંશતિભાગો જ્યેષ્ઠસ્ય મિથુનમ્ ઉભયતોદદ્યુક્તો રથોગોવૃષઃ ।
કાણખોરકૂટવણેતા મધ્યમસ્યાનેકાશ્ચેત્ ।
અવિર્ ધાન્યાયસી ગૃહમનો યુક્તં ચતુષ્પાદંચૈકૈકં યવીયસઃ ।
સમધા ચેતરત્સર્વમ્ ।
દ્વ્યંશી વા પૂર્વજસ્ય ।
એકૈકમ્ ઇતરેષામ્ ।
એકૈકં વા ધનરૂપં કામ્યં પૂર્વઃ પૂર્વોલભતે ।
દશકં પશૂનામ્ ।
નૈકશફદ્વિપદામ્ ।
ઋષભો ઽધિકો જ્યેષ્ઠસ્ય ।
ઋષભષોડશા જ્યૈષ્ઠિનેયસ્ય ।
સમધા વાજ્યૈષ્ઠિનેયેન યવીયસામ્ ।
પ્રતિમાતૃ વા સ્વસ્વવર્ગે ભાગવિશેષઃ ।
પિતોત્સૃજેત્ પુત્રિકાં અનપત્યો ઽગ્નિંપ્રજાપતિં ચેષ્ટ્વાસ્મદર્થમ્ અપત્યમ્ ઇતિ સંવાદ્ય ।
અભિસંધિમાત્રાત્ પુત્રિકેત્ય્ એકેષામ્ ।
તત્સંશયાન્ નોપયચ્છેદ્ અભ્રાતૃકામ્ ।
પિણ્ડગોત્રર્ષિસંબન્ધા રિક્થં ભજેરન્ સ્ત્રીવાનપત્યસ્ય ।
બીજં વા લિપ્સેત ।
દેવરવત્યામ્ અન્યજાતમ્ અભાગમ્ ।
સ્ત્રીધનં દુહિતૃઋણામ્ અપ્રત્તાનામ્ અપ્રતિષ્ઠિતાણાં ચ ।
ભગિનીશુલ્કઃ સોદર્યાણામ્ ઊર્ધ્વં માતુઃ(માતૃ) ।
પૂર્વં ચૈકે ।
અસંસૃષ્ટિવિભાગઃ પ્રેતાનાં જ્યેષ્ઠસ્ય ।
સંસૃષ્ટિનિ પ્રેતે સંસૃષ્ટી રિક્થભાક્ ।
વિભક્તજઃ પિત્ર્યમ્ એવ ।
સ્વયમ્ અર્જિતમ્ અવૈદ્યેભ્યો વૈદ્યઃ કામં ન દદ્યાત્ ।
અવૈદ્યાઃ સમં વિભજેરન્ ।
પુત્રાઔરસક્ષેત્રજદત્તકૃત્રિમગૂઢોત્પન્નાપવિદ્ધા રિક્થભાજઃ ।
કાનીનસહોઢપૌનર્ભવપુત્રિકાપુત્રસ્વયંદત્તક્રીતા ગોત્રભાજઃ ।
ચતુર્થાંશિન ઔરસાદ્યભાવે ।
બ્રાહ્મણસ્ય રાજન્યાપુત્રો જ્યેષ્ઠો ગુણસંપન્નસ્તુલ્યભાક્ ।
જ્યેષ્ઠાંશહીનમ્ અન્યત્ ।
રાજન્યાવૈશ્યાપુત્રસમવાયે યથા સબ્રાહ્મણીપુત્રેણ ।
ક્ષત્રિયાચ્ ચેત્ ।
શૂદ્રાપુત્રો ઽપ્ય્ અનપત્યસ્ય શુશ્રૂષુશ્ ચેલ્ લભતેવૃત્તિમૂલમ્ અન્તેવાસિવિધિના ।
સવર્ણાપુત્રો ઽપ્ય્ અન્યાય્યવૃત્તો ન લભેતૈકેષામ્ ।
શ્રોત્રિયા બ્રાહ્મણસ્યાનપત્યસ્ય રિક્થં ભજેરન્ ।
રાજેતરેષામ્ ।
જડક્લીબૌ ભર્તવ્યૌ ।
અપત્યં જડસ્ય ભાગાર્હમ્ ।
શૂદ્રાપુત્રવત્ પ્રતિલોમાસુ ।
ઉદકયોગક્ષેમકૃતાન્નેષ્વ્ અવિભાગઃ ।
સ્ત્રીષુ ચ સંયુક્તાષુ ।
અનાજ્ઞાતે દશાવરૈઃ શિષ્ટૈર્ ઊહવિદ્ભિર્ અલુબ્ધૈઃ પ્રશસ્તં કાર્યમ્ ।
ચત્વારશ્ ચતુર્ણાં પારગા વેદાનાં પ્રાગ્ ઉત્તમાત્ત્રય આશ્રમિણઃ પૃથગ્ ધર્મવિદસ્ ત્રય એતાન્ દશાવરાન્ પરિષદ્ ઇત્ય્ આચક્ષતે ।
અસમ્ભવે ત્વ્ એતેષાં શ્રોત્રિયો વેદવિચ્છિષ્ટોવિપ્રતિપત્તૌ યદ્ આહ ।
યતો ઽયમ્ અપ્રભવો ભૂતાનાં હિંસાનુગ્રહયોગેષુ ।
ધર્મિણાં વિશેષેણ સ્વર્ગં લોકં ધર્મવિદ્ આપ્નોતિજ્ઞાનાભિનિવેશાભ્યામ્ ।
મૂળ પાઠ: Dharmasūtra · Edition: Ganesa Sastrin Gokhale, Pune 1910, (Anandasrama Sanskrit Series, 61); with variants from: The Institutes of Gautama, ed.by A.F. Stenzler, London 1876. · Data entry Nobuyuki Watase · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0