ધર્મસૂત્ર · અધ્યાય 1
વેદો ધર્મમૂલમ્ ।
તદ્વિદાં ચ સ્મૃતિશીલે ।
દૃષ્ટો ધર્મવ્યતિક્રમઃ સાહસં ચ મહતાં ।
અવરદૌર્બલ્યાત્ ।
તુલ્યબલવિરોધે વિકલ્પઃ ।
ઉપનયનં બ્રાહ્મણસ્યાષ્ટમે ।
નવમે પઞ્ચમે વા કામ્યમ્ ।
ગર્ભાદિઃ સઙ્ખ્યા વર્ષાણામ્ ।
તદ્દ્વિતીયં જન્મ ।
તદ્ યસ્માત્ સ આચાર્યઃ ।
વેદાનુવચનાચ્ ચ ।
એકાદશદ્વાદશયોઃ ક્ષત્રિયવૈશ્યયોઃ ।
આ ષોડશાદ્ બ્રાહ્મણસ્યાપતિતા સાવિત્રી ।
દ્વાવિંશતે રાજન્યસ્ય ।
દ્વ્યધિકાયાવૈશ્યસ્ય ।
મૌઞ્જીજ્યામૌર્વીસૌત્ર્યો મેખલાઃ ક્રમેણ ।
કૃષ્ણરુરુબસ્તાજિનાનિ ।
વાસાંસિ શાણક્ષૌમચીરકુતપાઃ સર્વેષામ્ ।
કાર્પાસં ચાવિકૃતમ્ ।
કાષાયમ્ અપ્ય્ એકે ।
વાર્ક્ષં બ્રાહ્મણસ્ય ।
માઞ્જિષ્ઠહારિદ્રે ઇતરયોઃ ।
બૈલ્વપાલાશૌ બ્રાહ્મણદણ્ડૌ ।
આશ્વત્થપૈલવૌ શેષે ।
યજ્ઞિયો વા સર્વેષામ્ ।
અપીડિતા યૂપવક્રાઃ સશલ્કાઃ ।
મૂર્ધલલાટનાસાગ્રપ્રમાણાઃ ।
મુણ્ડજટિલશિખાજટાશ્ ચ ।
દ્રવ્યહસ્ત ઉચ્છિષ્ટો અનિધાયાચામેત્ ।
દ્રવ્યશુદ્ધિઃ પરિમાર્જનપ્રદાહતક્ષણનિર્ણેજનાનિતૈજસમાર્ક્તિકદારવતાન્તવાનામ્ ।
તૈજસવદુપલમણિશઙ્ખમુક્તાનામ્ ।
દારુવદસ્થિભૂમ્યોઃ ।
આવપનં ચ ભૂમેઃ ।
ચેલવદ્ રજ્જુવિદલચર્મણામ્ ।
ઉત્સર્ગો વાત્યન્તોપહતાનામ્ ।
પ્રાઙ્મુખ ઉદઙ્મુખો વા શૌચમ્ આરભેત ।
શુચૌ દેશે આસીનો દક્ષિણં બાહું જાન્વન્તરાકૃત્વા યજ્ઞોપવીત્યા મણિબન્ધનાત્ પાણી પ્રક્ષાલ્ય વાગ્યતોહૃદયસ્પૃશસ્ ત્રિશ્ ચતુર્ વાપ આચામેદ્ ।
દ્વિઃ પરિમૃજ્યતે ।
પાદૌ ચાભ્યુક્ષેત્ ।
ખાનિ ચોપસ્પૃશેચ્ શીર્ષણ્યાનિ ।
મૂર્ધનિ ચ દદ્યાત્ ।
સુપ્ત્વા ભુક્ત્વા ક્ષુત્વા ચ પુનઃ ।
દન્તશ્લિષ્ટેષુ દન્તવદ્ અન્યત્ર જિહ્વાભિમર્શનાત્ ।
પ્રાક્ચ્યુતેર્ ઇત્ય્ એકે ।
ચ્યુતેશુ આસ્રાવવદ્ વિદ્યાન્ નિગિરન્ન્ એવ તચ્ શુચિઃ ।
ન મુખ્યા વિપ્રુષ ઉચ્છિષ્ટં કુર્વન્તિ ન ચેદ્ અઙ્ગેનિપતન્તિ ।
લેપગન્ધાપકર્ષણે શૌચમ્ અમેધ્યસ્ય ।
તદ્ અદ્ભિઃ પૂર્વં મૃદા ચ ।
મૂત્રપુરીષસ્નેહવિસ્રંસનાભ્યવહારસંયોગેષુ ચ ।
યત્ર ચામ્નાયો વિદધ્યાત્ ।
પાણિના સવ્યમ્ ઉપસઙ્ગૃહ્ય અનઙ્ગુષ્ઠમ્ અધીહિ ભો ઇત્ય્ આમન્ત્રયેદ્ ગુરું ।
તત્રચક્ષુર્મનઃપ્રાણોપસ્પર્શનં દર્ભૈઃ ।
પ્રાણોપસ્પર્શનં દર્ભૈઃ ।
પ્રાણાયામાસ્ ત્રયઃ પઞ્ચદશમાત્રાઃ ।
પ્રાક્કૂલેષુ આસનં ચ ।
ઓં પૂર્વા વ્યાહૃતયઃ પઞ્ચ સત્યાન્તાઃ ।
ગુરોઃ પાદોપસંગ્રહણં પ્રાતઃ ।
બ્રહ્માનુવચને ચાદ્યન્તયોઃ ।
અનુજ્ઞાત ઉપવિશેત્ પ્રાઙ્મુખો દક્ષિણતઃ શિષ્ય ઉદઙ્મુખોવા ।
સાવિત્રી ચાનુવચનમ્ ।
આદિતો બ્રહ્મણ આદાને ।
ઓંકારો અન્યત્રાપિ ।
અન્તર ગમને પુનર્ ઉપસદનમ્ ।
શ્વનકુલસર્પમણ્ડૂકમાર્જારાણાં ત્ર્ય્ અહમ્ ઉપવાસોવિપ્રવાસશ્ ચ ।
પ્રાણાયામા ઘૃતપ્રાશનં ચેતરેષામ્ ।
શ્મશાનાભ્યધ્યયને ચૈવમ્ ।
મૂળ પાઠ: Dharmasūtra · Edition: Ganesa Sastrin Gokhale, Pune 1910, (Anandasrama Sanskrit Series, 61); with variants from: The Institutes of Gautama, ed.by A.F. Stenzler, London 1876. · Data entry Nobuyuki Watase · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0