દેવીગીતા · અધ્યાય 8
ઇતિ દેવીગીતાયાં સપ્તમો ઽધ્યાયઃ -
ઇતિ શ્રીદેવીભાગવતે મહાપુરાણે સપ્તમસ્કન્ધે દેવીગીતાયાં સપ્તત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
અષ્ટમો ઽધ્યાયઃ
સપ્તમઃ સ્કન્ધઃ
અથાષ્ટત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
હિમાલય ઉવાચ
કતિ સ્થાનાનિ દેવેશિ દ્રષ્ટવ્યાનિ મહીતલે ।
મુખ્યાનિ ચ પવિત્રાણિ દેવીપ્રિયતમાનિ ચ
વ્રતાન્યપિ તથા યાનિ તુષ્ટિદાન્યુત્સવા અપિ ।
તત્સર્વં દેવ મે માતઃ કૃતકૃત્યો યતો નરઃ
શ્રીદેવ્યુવાચ
સર્વં દૃશ્યં મમ સ્થાનં સર્વે કાલા વ્રતાત્મકાઃ ।
ઉત્સવાઃ સર્વકાલેષુ યતો ઽહં સર્વરૂપિણી
તથાપિ ભક્તવાત્સલ્યાત્ કિઞ્ચિત્કિઞ્ચિદથોચ્યતે ।
શૃણુષ્વાવહિતો ભૂત્વા નગરાજ વચો મમ
કોલાપુરં મહાસ્થાનં યત્ર લક્ષ્મીઃ સદા સ્થિતા ।
માતુઃ પુરં દ્વિતીયં ચ રેણુકાધિષ્ઠિતં પરમ્
તુલજાપુરં તૃતીયં સ્યાત્સપ્તશૃઙ્ગં તથૈવ ચ ।
હિઙ્ગુલાયા મહાસ્થાનં જ્વાલામુખ્યાસ્તથૈવ ચ
શકમ્ભર્યાઃ પરં સ્થાનં ભ્રામર્યાઃ સ્થાનમુત્તમમ્ ।
શ્રીરક્તદન્તિકાસ્થાનં દુર્ગાસ્થાનં તથૈવ ચ
વિન્ધ્યાચલનિવાસિન્યાઃ સ્થાનં સર્વોત્તમોત્તમમ્ ।
અન્નપૂર્ણમહાસ્થાનં કાઞ્ચીપુરમનુત્તમમ્
ભીમાદેવ્યાઃ પરં સ્થાનં વિમલાસ્થાનમેવ ચ ।
શ્રીચન્દ્રલામહાસ્થાનં કૌશિકીસ્થાનમેવ
નીલામ્બાયાઃ પરં સ્થાનં નીલપર્વતમસ્તકે ।
જામ્બૂનદેશ્વરીસ્થાનં તથા શ્રીનગરં શુભમ્
ગુહ્યકાલ્યા મહાસ્થાનં નેપાલે યત્પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
મીનાક્ષ્યાઃ પરં સ્થાનં યચ્ચ પ્રોક્તં ચિદમ્બરે
વેદારણ્યં મહાસ્થાનં સુન્દર્યાઃ સમધિષ્ઠિતમ્ ।
એકામ્બરં મહાસ્થાનં પરશક્ત્યા પ્રતિષ્ઠિતમ્
મહાલસાપરં સ્થાનં યોગેશ્વર્યાસ્તથૈવ ચ ।
તથા નીલસરસ્વત્યાઃ સ્થાનં ચીનેષુ વિશ્રુતમ્
વૈદ્યનાથે તુ બગલાસ્થાનં સર્વોત્તમં મતમ્ ।
શ્રીમચ્છ્રીભુવનેશ્વર્યા મણિદ્વીપં મમ સ્મૃતમ્
શ્રીમત્ત્રિપુરભૈરવ્યાઃ કામાખ્યાયોનિમણ્ડલમ્ ।
ભૂમણ્ડલે ક્ષેત્રરત્નં મહામાયાધિવાસિતમ્
નાતઃ પરતરં સ્થાનં ક્વચિદસ્તિ ધરાતલે ।
પ્રતિમાસં ભવેદ્દેવી યત્ર સાક્ષાદ્રજસ્વલા
તત્રત્યા દેવતાઃ સર્વાઃ પર્વતાત્મકતાં ગતાઃ ।
પર્વતેષુ વસન્ત્યેવ મહત્યો દેવતા અપિ
તત્રત્યા પૃથિવી સર્વા દેવીરૂપા સ્મૃતા બુધૈઃ ।
નાતઃ પરતરં સ્થાનં કામાખ્યાયોનિમણ્ડલાત્
ગાયત્ર્યાશ્ચ પરં સ્થાનમ્ સ્રીમત્પુષ્કરમીરિતમ્ ।
અમરેશે ચણ્ડિકા સ્યાત્પ્રભાસે પુષ્કરેક્ષિણી
નૈમિષે તુ મહાસ્થાને દેવી સા લિઙ્ગધારિણી ।
પુરુહૂતા પુષ્કરાક્ષે અષાઢૈ ચ રતિસ્તથા
ચણ્ડમુણ્ડીમહાસ્થાને દણ્ડિની પરમેશ્વરી ।
ભારભૂતૌ ભવેદ્ભૂતિર્નાકુલે નકુલેશ્વરી
ચન્દ્રિકા તુ હરિશ્ચન્દ્રે શ્રીગિરૌ શાઙ્કરી સ્મૃતા ।
જપ્યેશ્વરે ત્રિશૂલા સ્યાત્સૂક્ષ્મા ચામ્રાતકેશ્વરે
શાઙ્કરી તુ મહાકાલે શર્વાણી મધ્યમાભિધે ।
કેદારાખ્યે મહાક્ષેત્રે દેવી સા માર્ગદાયિની
ભૈરવાખ્યે ભૈરવી સા ગયાયાં મઙ્ગલા સ્મૃતા ।
સ્થાણુપ્રિયા કુરુક્ષેત્રે સ્વાયમ્ભુવ્યપિ નાકુલે
કનખલે ભવેદુગ્રા વિશ્વેશા વિમલેશ્વરે ।
અટ્ટહાસે મહાનન્દા મહેન્દ્રે તુ મહાન્તકા
ભીમે ભીમેશ્વરી પ્રોક્તા સ્થાને વસ્ત્રાપથે પુનઃ ।
ભવાની શાઙ્કરી પ્રોક્તા રુદ્રાણી ત્વર્ધકોટિકે
અવિમુક્તે વિશાલાક્ષી મહાભાગા મહાલયે ।
ગોકર્ણે ભદ્રકર્ણી સ્યાદ્ભદ્રા સ્યાદ્ભદ્રકર્ણકે
ઉત્પલાક્ષી સુવર્ણાક્ષે સ્થાણ્વીશા સ્થાણુસઞ્જ્ઞિકે ।
કમલાલયે તુ કમલા પ્રચણ્ડા છગલણ્ડકે
કુરણ્ડલે ત્રિસન્ધ્યા સ્યાન્માકોટે મુકુટેશ્વરી ।
મણ્ડલેશે શાણ્ડકી સ્યાત્કાલી કાલઞ્જરે પુનઃ
શઙ્કુકર્ણે ધ્વનિઃ પ્રોક્તા સ્થૂલા સ્યાત્સ્થૂલકેશ્વરે ।
જ્ઞાનિનાં હૃદયામ્ભોજે હૃલ્લેખા પરમેશ્વરી
પ્રોક્તાનીમાનિ સ્થાનાનિ દેવ્યાઃ પ્રિયતમાનિ ચ ।
તત્તત્ક્ષેત્રસ્ય માહાત્મ્યં શ્રુત્વા પૂર્વં નગોત્તમ
તદુક્તેન વિધાનેન પશ્ચાદ્દેવીં પ્રપૂજયેત્ ।
અથવા સર્વક્ષેત્રાણિ કાશ્યાં સન્તિ નગોત્તમ
તત્ર નિત્યં વસેન્નિત્યં દેવીભક્તિપરાયણઃ ।
તાનિ સ્થાનાનિ સમ્પશ્યઞ્જપન્દેવીં નિરન્તરમ્
ધ્યાયંસ્તચ્ચરણામ્ભોજં મુક્તો ભવતિ બન્ધનાત્ ।
ઇમાનિ દેવીનામાનિ પ્રાતરુત્થાય યઃ પઠેત્
ભસ્મીભવન્તિ પાપાનિ તત્ક્ષણાન્નગ સત્વરમ્ ।
શ્રાદ્ધકાલે પઠેદેતાન્યમલાનિ દ્વિજાગ્રતઃ
મુક્તાસ્તત્પિતરઃ સર્વે પ્રયાન્તિ પરમાં ગતિમ્ ।
અધુના કથયિષ્યામિ વ્રતાનિ તવ સુવ્રત
નારીભિશ્ચ નરૈશ્ચૈવ કર્તવ્યાનિ પ્રયત્નતઃ ।
વ્રતમનન્તતૃતીયાખ્યં રસકલ્યાણિનીવ્રતમ્
આર્દ્રાનન્દકરં નામ્ના તૃતીયાયા વ્રતમ્ ચ યત્ ।
શુક્રવારવ્રતં ચૈવ તથા કૃષ્ણચતુર્દશી
ભૌમવારવ્રતં ચૈવ પ્રદોષવ્રતમેવ ચ ।
યત્ર દેવો મહાદેવો દેવીં સંસ્થાપ્ય વિષ્ટરે
નૃત્યં કરોતિ પુરતઃ સાર્ધં દેવૈર્નિશામુખે ।
તત્રોપોષ્ય રજન્યાદૌ પ્રદોષે પૂજયેચ્છિવામ્
પ્રતિપક્ષં વિશેષેણ તદ્દેવીપ્રીતિકારકમ્ ।
સોમવારવ્રતં ચૈવ મમાતિપ્રિયકૃન્નગ
તત્રાપિ દેવીં સમ્પૂજ્ય રાત્રૌ ભોજનમાચરેત્ ।
નવરાત્રદ્વયં ચૈવ વ્રતં પ્રીતિકરં
એવમન્યાન્યપિ વિભો નિત્યનૈમિત્તિકાનિ ચ ।
વ્રતાનિ કુરુતે યો વૈ મત્પ્રીત્યર્થં વિમત્સરઃ
પ્રાપ્નોતિ મમ સાયુજ્યં સ મે ભક્તઃ સ મે પ્રિયઃ ।
ઉત્સવાનપિ કુર્વીત્ દોલોત્સવસુખાન્વિભો
શયનોત્સવં યથા કુર્યાત્તથા જાગરણોત્સવમ્ ।
રથોત્સવં ચ મે કુર્યાદ્દમનોત્સવમેવ ચ
પવિત્રોત્સવમેવાપિ શ્રાવણો પ્રીતિકારકમ્ ।
મમ ભક્તઃ સદા કુર્યાદેવમન્યાન્મહોત્સવાન્
મદ્ભક્તાન્ભોજયેત્પ્રીત્યા તથા ચૈવ સુવાસિનીઃ ।
કુમારીર્બટુકાંશ્ચાપિ મદ્બુદ્ધ્યા તદ્ગતાન્તરઃ
વિત્તશાઠ્યેન રહિતો યજેદેતાન્સુમાદિભિઃ ।
ય એવં કુરુતે ભક્ત્યા પ્રતિવર્ષમતન્દ્રિતઃ
સ ધન્યઃ કૃતકૃત્યો ઽસૌ મત્પ્રીતેઃ પાત્રમઞ્જસા ।
સર્વમુક્તં સમાસેન મમ પ્રીતિપ્રદાયકમ્
નાશિષ્યાય પ્રદાતવ્યં નાબક્તાય કદાચન
મૂળ પાઠ: Devīgītā (= Devībhāgavata-Purāṇa 7,31-40) · Data entry Ursula Honegger · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0