દેવીગીતા · અધ્યાય 7

લાબ્ધા યેન સ ધન્યઃ સ્યાત્ કૃતકૃત્યશ્ચ ભૂધર
ઇતિ દેવીગીતાયાં ષષ્ટો ઽધ્યાયઃ
ઇતિ શ્રીદેવીભાગવતે મહાપુરાણે સપ્તમસ્કન્ધે દેવીગીતાયાં ષટ્ત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
અથ સપ્તમો ઽધ્યાયઃ -
સપ્તમઃ સ્કન્ધઃ
અથ સપ્તત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
હિમાલય ઉવાચ
સ્વીયાં ભક્તિં વદસ્વામ્બ યેન જ્ઞાનં સુખેન હિ ।
જાયેત મનુજસ્યાસ્ય મધ્યમસ્યાવિરાગિણઃ

દેવ્યુવાચ
માર્ગાસ્ત્રયો મે વિખ્યાતા મોક્ષપ્રાપ્તૌ નગાધિપ ।
કર્મયોગો જ્ઞાનયોગો ભક્તિયોગશ્ચ સત્તમ

ત્રયાણામપ્યયં યોગ્યઃ કર્તું શક્યો ઽસ્તિ સર્વથા ।
સુલભત્વાન્માનસત્વાત્ કાયચિત્તાદ્યપીડનાત્

ગુણભેદાન્મનુષ્યાણાં સા ભક્તિસ્ત્રિવિધા મતા ।
પરપીડાં સમુદ્દિશ્ય દમ્ભં કૃત્વા પુરઃસરમ્

માત્સર્યક્રોધયુક્તો યસ્તસ્ય ભક્તિસ્ તુ તામસી ।
પરપીડાદિરહિતઃ સ્વકલ્યાણાર્થમ્ એવ ચ

નિત્યં સકામો હૃદયં યશોર્થી ભોગલોલુપઃ ।
તત્તત્ફલસમાવાપ્ત્યૈ મામુપાસ્તે ઽતિભક્તિતઃ

ભેદબુદ્ધ્યા તુ માં સ્વસ્માદન્યાં જાનાતિ પામરઃ ।
તસ્ય ભક્તિઃ સમાખ્યાતા નગાધિપ તુ રાજસી

પરમેશાર્પણં કર્મ પાપસઙ્ક્ષાલનાય ચ ।
વેદોક્તત્વાદવશ્યં તત્કર્તવ્યં તુ મયાનિશમ્

ઇતિ નિશ્ચિતબુદ્ધિસ્તુ ભેદબુદ્ધિમ્ ઉપાશ્રિતઃ ।
કરોતિ પ્રીતયે કર્મ ભક્તિઃ સા નગ સત્ત્વિકી

પરભક્તેઃ પ્રાપિકેયં ભેદબુદ્ધ્યવલમ્બનાત્ ।
પૂર્વપ્રોક્તે હ્યુભે ભક્તી ન પરપ્રાપિકે મતે

અધુના પરભક્તિં તુ પ્રોચ્યમાનાં નિબોધ મે ।
મદ્ગુણશ્રવણં નિત્યં મમ નામાનુકીર્તનમ્

કલ્યાણગુણરત્નાનામાકરાયાં મયિ સ્થિરમ્ ।
ચેતસો વર્તનં ચૈવ તૈલધારાસમં સદા

હેતુસ્તુ તત્ર કો વાપિ ન કદાચિદ્ભવેદપિ ।
સામીપ્યસાર્ષ્ટિસાયુજ્યસાલોક્યાનાં ન ચૈષણા

મત્સેવાતો ઽધિકં કિઞ્ચિન્નૈવ જાનાતિ કર્હિચિત્ ।
સેવ્યસેવકતાભાવાત્ તત્ર મોક્ષં ન વાઞ્છતિ

પરાનુરક્ત્યા મામ્ એવ ચિન્તયેદ્યો હ્યતન્દ્રિતઃ ।
સ્વાભેદેનૈવ માં નિત્યં જાનાતિ ન વિભેદતઃ

મદ્રૂપત્વેન જીવાનાં ચિન્તનં કુરુતે તુ યઃ ।
યથા સ્વસ્યાત્મનિ પ્રીતિસ્તથૈવ ચ પરાત્મનિ

ચૈતન્યસ્ય સમાનત્વાન્ન ભેદં કુરુતે તુ યઃ ।
સર્વત્ર વર્તમાનાનાં સર્વરૂપાં ચ સર્વદા

નમતે યજતે ચૈવાપ્યાચાણ્ડાલાન્તમ્ ઈશ્વર ।
ન કુત્રાપિ દ્રોહબુદ્ધિં કુરુતે ભેદવર્જનાત્

મત્સ્થાનદર્શને શ્રદ્ધા મદ્ભક્તદર્શને તથા ।
મચ્છાસ્ત્રશ્રવણે શ્રદ્ધા મન્ત્રતન્ત્રાદિષુ પ્રભો

માયિ પ્રેમાકુલમતી રોમાઞ્ચિતતનુઃ સદા ।
પ્રેમાશ્રુજલપૂર્ણાક્ષઃ કણ્ઠગદ્નદનિસ્વનઃ

અનન્યેનૈવ ભાવેન પૂજયેદ્યો નગાધિપ ।
મામીશ્વરીં જગદ્યોનિં સર્વકારણકારણમ્

વ્રતાનિ મમ દિવ્યાનિ નિત્યનૈમિત્તિકાન્યપિ ।
નિત્યં યઃ કુરુતે ભક્ત્યા વિત્તશાઠ્યવિવર્જિતઃ

મદુત્સવદિદૃક્ષા ચ મદુત્સવકૃતિસ્તથા ।
જાયતે યસ્ય નિયતં સ્વભાવદેવ ભૂધર

ઉચ્ચૈર્ગાયંશ્ચ નામાનિ મમૈવ ખલુ નૃત્યતિ ।
અહઙ્કારાદિરહિતો દેહતાદાત્મ્યવર્જિતઃ

પ્રારબ્ધેન યથા યચ્ચ ક્રિયતે તત્તથા બહ્વેત્ ।
ન મે ચિન્તાસ્તિ તત્રાપિ દેહસંરક્ષણાદિષુ

ઇતિ ભક્તિસ્તુ યા પ્રોક્તા પરભક્તિસ્તુ સા સ્મૃતા ।
યસ્યાં દેવ્યતિરિક્તં તુ ન કિઞ્ચિદપિ ભાવ્યતે

ઇત્થં જાતા પરા ભક્તિર્યસ્ય ભૂધર તત્ત્વતઃ ।
તદૈવ તસ્ય ચિન્માત્રે મદ્રૂપે વિલયો ભવેત્

ભક્તેસ્તુ યા પરા કાષ્ઠા સૈવ જ્ઞાનં પ્રકીર્તિતમ્ ।
વૈરાગ્યસ્ય ચ સીમા સા જ્ઞાને તદુભયં યતઃ

ભક્તૌ કૃતાયાં યસ્યાપિ પ્રારબ્ધવશતો નગ ।
ન જાયતે મમ જ્ઞાનં મણિદ્વીપં સ ગચ્છતિ

તત્ર ગત્વાખિલાન્ભોગાનનિચ્છન્નપિ ચર્ચ્છતિ ।
તદન્તે મમ ચિદ્રૂપજ્ઞાનં સમ્યગ્ભવેન્નગ

તેન મુક્તઃ સદૈવ સ્યાજ્જ્ઞાનાન્મુક્તિર્ન ચાન્યથા ।
ઇહૈવ યસ્ય જ્ઞાનં સ્યાદ્ધૃદ્ગતપ્રત્યગાત્મનઃ

મમ સંવિત્પરતનોસ્તસ્ય પ્રાણા વ્રજન્તિ ન ।
બ્રહ્મૈવ સંસ્તદાપ્નોતિ બ્રહ્મૈવ બ્રહ્મ વેદ યઃ

કણ્ઠચામીકરસમમ્ અજ્ઞાનાત્તુ તિરોહિતમ્ ।
જ્ઞાનાદજ્ઞાનનાશેન લબ્ધમેવ હિ લભ્યતે

વિદિતાવિદિતાદન્યન્નગોત્તમ વપુર્મમ ।
યથાદર્શે તથાત્મનિ યથા જલે તથા પિતૃલોકે

છાયાતપૌ યથા સ્વચ્છૌ વિવિક્તૌ તદ્વદેવ હિ ।
મમ લોકે ભવેજ્જ્ઞાનં દ્વૈતભાવવિવર્જિતમ્

યસ્તુ વૈરાગ્યવાનેવ જ્ઞાનહીનો મ્રિયેત ચેત્ ।
બ્રહ્મલોકે વસેન્નિત્યં યાવત્કલ્પં તતઃ પરમ્

શુચીનાં શ્રીમતાં ગેહે ભવેત્તસ્ય જનિઃ પુનઃ ।
કરોતિ સાધનં પશ્ચાત્તતો જ્ઞાનં હિ જાયતે

અનેકજન્મભી રાજઞ્જ્ઞાનં સ્યાન્નૈકજન્મના ।
તતઃ સર્વપ્રયત્નેન જ્ઞાનાર્થં યત્નમાશ્રયેત્

નોચેન્મહાન્વિનાશઃ સ્યાજ્જન્મૈતદ્દુર્લભં પુનઃ ।
તત્રાપિ પ્રથમે વર્ણે વેદપ્રાપ્તિશ્ચ દુર્લભા

શમાદિષટ્કસમ્પત્તિર્યોગસિદ્ધિસ્તથૈવ ચ ।
તથોત્તમગુરુપ્રાપ્તિઃ સર્વમેવાત્ર દુર્લભમ્

તથેન્દ્રિયાણાં પટુતા સંસ્કૃતત્વં તનોસ્તથા ।
અનેકજન્મપુણ્યૈસ્તુ મોક્ષેચ્છા જાયતે તતઃ

સાધને સફલે ઽપ્યેવં જાયમાને ઽપિ યો નરઃ ।
જ્ઞાનાર્થં નૈવ યતતે તસ્ય જન્મ નિરર્થકમ્

તસ્માદ્રાજન્યથાશક્ત્યા જ્ઞાનાર્થં યત્નમાશ્રયેત્ ।
પદેપદે ઽશ્વમેધસ્ય ફલમાપ્નોતિ નિશ્ચિતમ્

ઘૃતમિવ પયસિ નિગૂઢં ભૂતે ભૂતે ચ વસતિ વિજ્ઞાનમ્ ।
સતતં મન્થયિતવ્યં મનસા મન્થાનભૂતેન

જ્ઞાનં લબ્ધ્વા કૃતાર્થઃ સ્યાદિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ।
સર્વમુક્તં સમાસેન કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ