દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 9.5

યાજ્ઞવલ્ક્યકૃતં સરસ્વતીસ્તોત્રવર્ણનમ્
શ્રીનારાયણ ઉવાચ
વાગ્દેવતાયાઃ સ્તવનં શ્રૂયતાં સર્વકામદમ્ ।
મહામુનિર્યાજ્ઞવલ્ક્યો યેન તુષ્ટાવ તાં પુરા

ગુરુશાપાજ્જ સ મુનિર્હતવિદ્યો બભૂવ હ ।
તદા જગામ દુઃખાર્તો રવિસ્થાનં સુપુણ્યદમ્

સમ્પ્રાપ્ય તપસા સૂર્યં લોલાર્કે દૃષ્ટિગોચરે ।
તુષ્ટાવ સૂર્યં શોકેન રુરોદ ચ મુહુર્મુહુઃ

સૂર્યસ્તં પાઠયામાસ વેદં વેદાઙ્‌ગમીશ્વરઃ ।
ઉવાચ સ્તૌહિ વાગ્દેવીં ભક્ત્યા ચ સ્મૃતિહેતવે

તમિત્યુક્ત્વા દીનનાથોઽપ્યન્તર્ધાનં ચકાર સઃ ।
મુનિઃ સ્નાત્વા ચ તુષ્ટાવ ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરઃ

યાજ્ઞવલ્ક્ય ઉવાચ
કૃપાં કુરુ જગન્માતર્મામેવં હતતેજસમ્ ।
ગુરુશાપાત્સ્મૃતિભ્રષ્ટં વિદ્યાહીનં ચ દુઃખિતમ્

જ્ઞાનં દેહિ સ્મૃતિં વિદ્યાં શક્તિં શિષ્યપ્રબોધિનીમ્ ।
ગ્રન્થકર્તૃત્વશક્તિં ચ સુશિષ્યં સુપ્રતિષ્ઠિતમ્

પ્રતિભાં સત્સભાયાં ચ વિચારક્ષમતાં શુભામ્ ।
લુપ્તં સર્વં દૈવયોગાન્નવીભૂતં પુનઃ કુરુ

યથાઙ્‌કુરં ભસ્મનિ ચ કરોતિ દેવતા પુનઃ ।
બ્રહ્મસ્વરૂપા પરમા જ્યોતીરૂપા સનાતની

સર્વવિદ્યાધિદેવી યા તસ્યૈ વાણ્યૈ નમો નમઃ ।
વિસર્ગબિન્દુમાત્રાસુ યદધિષ્ઠાનમેવ ચ

તદધિષ્ઠાત્રી યા દેવી તસ્યૈ નિત્યૈ નમો નમઃ ।
વ્યાખ્યાસ્વરૂપા સા દેવી વ્યાખ્યાધિષ્ઠાતૃરૂપિણી

યયા વિના પ્રસંખ્યાવાન્ સંખ્યાં કર્તું ન શક્યતે ।
કાલસંખ્યાસ્વરૂપા યા તસ્યૈ દેવ્યૈ નમો નમઃ

ભ્રમસિદ્ધાન્તરૂપા યા તસ્યૈ દેવ્યૈ નમો નમઃ ।
સ્મૃતિશક્તિજ્ઞાનશક્તિબુદ્ધિશક્તિસ્વરૂપિણી

પ્રતિભાકલ્પનાશક્તિર્યા ચ તસ્યૈ નમો નમઃ ।
સનત્કુમારો બ્રહ્માણં જ્ઞાનં પપ્રચ્છ યત્ર વૈ

બભૂવ મૂકવત્સોઽપિ સિદ્ધાન્તં કર્તુમક્ષમઃ ।
તદાઽઽજગામ ભગવાનાત્મા શ્રીકૃષ્ણ ઈશ્વરઃ

ઉવાચ સ તાં સ્તૌહિ વાણીમિષ્ટાં પ્રજાપતે ।
સ ચ તુષ્ટાવ તાં બ્રહ્મા ચાજ્ઞયા પરમાત્મનઃ

ચકાર તત્પ્રસાદેન તદા સિદ્ધાન્તમુત્તમમ્ ।
યદાપ્યનન્તં પપ્રચ્છ જ્ઞાનમેકં વસુન્ધરા

બભૂવ મૂકવત્સોઽપિ સિદ્ધાન્તં કર્તુમક્ષમઃ ।
તદા તાં સ ચ તુષ્ટાવ સંત્રસ્તઃ કશ્યપાજ્ઞયા

તતશ્ચકાર સિદ્ધાન્તં નિર્મલં ભ્રમભઞ્જનમ્ ।
વ્યાસઃ પુરાણસૂત્રં ચ પપ્રચ્છ વાલ્મિકિં યદા

મૌનીભૂતશ્ચ સસ્માર તામેવ જગદમ્બિકામ્ ।
તદા ચકાર સિદ્ધાન્તં તદ્વરેણ મુનીશ્વરઃ

સમ્પ્રાપ્ય નિર્મલં જ્ઞાનં ભ્રમાન્ધધ્વંસદીપકમ્ ।
પુરાણસૂત્રં શ્રુત્વા ચ વ્યાસઃ કૃષ્ણકલોદ્‍ભવઃ

તાં શિવાં વેદ દધ્યૌ ચ શતવર્ષં ચ પુષ્કરે ।
તદા ત્વત્તો વરં પ્રાપ્ય સત્કવીન્દ્રો બભૂવ હ

તદા વેદવિભાગં ચ પુરાણં ચ ચકાર સઃ ।
યદા મહેન્દ્રઃ પપ્રચ્છ તત્ત્વજ્ઞાનં સદાશિવમ્

ક્ષણં તામેવ સઞ્ચિન્ત્ય તસ્મૈ જ્ઞાનં દદૌ વિભુઃ ।
પપ્રચ્છ શબ્દશાસ્ત્રં ચ મહેન્દ્રશ્ચ બૃહસ્પતિમ્

દિવ્યં વર્ષસહસ્રં ચ સ ત્વાં દધ્યૌ ચ પુષ્કરે ।
તદા ત્વત્તો વરં પ્રાપ્ય દિવ્યવર્ષસહસ્રકમ્

ઉવાચ શબ્દશાસ્ત્રં ચ તદર્થં ચ સુરેશ્વરમ્ ।
અધ્યાપિતાશ્ચ યે શિષ્યા યૈરધીતં મુનીશ્વરૈઃ

તે ચ તાં પરિસઞ્ચિન્ત્ય પ્રવર્તન્તે સુરેશ્વરીમ્ ।
ત્વં સંસ્તુતા પૂજિતા ચ મુનીન્દ્રૈર્મનુમાનવૈઃ

દૈત્યેન્દ્રૈશ્ચ સુરૈશ્ચાપિ બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદિભિઃ ।
જડીભૂતઃ સહસ્રાસ્યઃ પઞ્ચવક્ત્રશ્ચતુર્મુખઃ

યાં સ્તોતું કિમહં સ્તૌમિ તામેકાસ્યેન માનવઃ ।
ઇત્યુક્ત્વા યાજ્ઞવલ્ક્યશ્ચ ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરઃ

પ્રણનામ નિરાહારો રુરોદ ચ મુહુર્મુહુઃ ।
જ્યોતીરૂપા મહામાયા તેન દૃષ્ટાપ્યુવાચ તમ્

સુકવીન્દ્રો ભવેત્યુક્ત્વા વૈકુણ્ઠં ચ જગામ હ ।
યાજ્ઞવલ્ક્યકૃતં વાણીસ્તોત્રમેતત્તુ યઃ પઠેત્

સ કવીન્દ્રો મહાવાગ્મી બૃહસ્પતિસમો ભવેત્ ।
મહામૂર્ખશ્ચ દુર્બુદ્ધિર્વર્ષમેકં યદા પઠેત્

સ પણ્ડિતશ્ચ મેધાવી સુકવીન્દ્રો ભવે ધ્રુવમ્

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં નવમસ્કન્ધે
યાજ્ઞવલ્ક્યકૃતં સરસ્વતીસ્તોત્રવર્ણનં નામ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ