દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 9.42

મહાલક્ષ્મ્યાઃ ધ્યાનસ્તોત્રવર્ણનમ્
નારદ ઉવાચ
હરેરુત્કીર્તનં ભદ્રં શ્રુતં તજ્જ્ઞાનમુત્તમમ્ ।
ઈપ્સિતં લક્ષ્મ્યુપાખ્યાનં ધ્યાનં સ્તોત્રં વદ પ્રભો

શ્રીનારાયણ ઉવાચ
સ્નાત્વા તીર્થે પુરા શક્રો ધૃત્વા ધૌતે ચ વાસસી ।
ઘટં સંસ્થાપ્ય ક્ષીરોદે ષડ્દેવાન્ પર્યપૂજયત્

ગણેશં ચ દિનેશં ચ વહ્નિં વિષ્ણું શિવં શિવામ્ ।
એતાન્ ભક્ત્યા સમભ્યર્ચ્ય પુષ્પગન્ધાદિભિસ્તદા

આવાહ્ય ચ મહાલક્ષ્મીં પરમૈશ્વર્યરૂપિણીમ્ ।
પૂજાઞ્ચકાર દેવેશો બ્રહ્મણા ચ પુરોધસા

પુરઃસ્થિતેષુ મુનિષુ બ્રાહ્મણેષુ ગુરૌ હરૌ ।
દેવાદિષુ સુદેશે ચ જ્ઞાનાનન્દં શિવે મુને

પારિજાતસ્ય પુષ્પં ચ ગૃહીત્વા ચન્દનોક્ષિતમ્ ।
ધ્યાત્વા દેવીં મહાલક્ષ્મીં પૂજયામાસ નારદ

ધ્યાનં ચ સામવેદોક્તં યદ્દત્તં બ્રહ્મણે પુરા ।
હરિણા તેન ધ્યાનેન તન્નિબોધ વદામિ તે

સહસ્રદલપદ્મસ્થકર્ણિકાવાસિનીં પરામ્ ।
શરત્પાર્વણકોટીન્દુપ્રભામુષ્ટિકરાં પરામ્

સ્વતેજસા પ્રજ્વલન્તીં સુખદૃશ્યાં મનોહરામ્ ।
પ્રતપ્તકાઞ્ચનનિભશોભાં મૂર્તિમતીં સતીમ્

રત્‍નભૂષણભૂષાઢ્યાં શોભિતાં પીતવાસસા ।
ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યાં શશ્વત્સુસ્થિરયૌવનામ્

સર્વસમ્પત્પ્રદાત્રીં ચ મહાલક્ષ્મીં ભજે શુભામ્ ।
ધ્યાનેનાનેન તાં ધ્યાત્વા નાનાગુણસમન્વિતામ્

સમ્પૂજ્ય બ્રહ્મવાક્યેન ચોપચારાણિ ષોડશ ।
દદૌ ભક્ત્યા વિધાનેન પ્રત્યેકં મન્ત્રપૂર્વકમ્

પ્રશસ્તાનિ પ્રકૃષ્ટાનિ વરાણિ વિવિધાનિ ચ ।
અમૂલ્યરત્‍નસારં ચ નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા

આસનં ચ વિચિત્રં ચ મહાલક્ષ્મિ પ્રગૃહ્યતામ્ ।
શુદ્ધં ગઙ્‌ગોદકમિદં સર્વવન્દિતમીપ્સિતમ્

પાપેધ્મવહ્નિરૂપં ચ ગૃહ્યતાં કમલાલયે ।
પુષ્પચન્દનદૂર્વાદિસંયુતં જાહ્નવીજલમ્

શઙ્‌ખગર્ભસ્થિતં સ્વર્ઘ્યં ગૃહ્યતાં પદ્મવાસિનિ ।
સુગન્ધિપુષ્પતૈલં ચ સુગન્ધામલકીફલમ્

દેહસૌન્દર્યબીજં ચ ગૃહ્યતાં શ્રીહરેઃ પ્રિયે ।
કાર્પાસજં ચ કૃમિજં વસનં દેવિ ગૃહ્યતામ્

રત્‍નસ્વર્ણવિકારં ચ દેહભૂષાવિવર્ધનમ્ ।
શોભાયૈ શ્રીકરં રત્‍નં ભૂષણં દેવિ ગૃહ્યતામ્

સર્વસૌન્દર્યબીજં ચ સદ્યઃ શોભાકરં પરમ્ ।
વૃક્ષનિર્યાસરૂપં ચ ગન્ધદ્રવ્યાદિસંયુતમ્

શ્રીકૃષ્ણકાન્તે ધૂપં ચ પવિત્રં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ।
સુગન્ધિયુક્તં સુખદં ચન્દનં દેવિ ગૃહ્યતામ્

જગચ્ચક્ષુઃસ્વરૂપં ચ પવિત્રં તિમિરાપહમ્ ।
પ્રદીપં સુખરૂપં ચ ગૃહ્યતાં ચ સુરેશ્વરિ

નાનોપહારરૂપં ચ નાનારસસમન્વિતમ્ ।
અતિસ્વાદુકરં ચૈવ નૈવેદ્યં પ્રતિગૃહ્યતામ્

અન્નં બ્રહ્મસ્વરૂપં ચ પ્રાણરક્ષણકારણમ્ ।
તુષ્ટિદં પુષ્ટિદં ચૈવ દેવ્યન્નં પ્રતિગૃહ્યતામ્

શાલ્યન્નજં સુપક્વં ચ શર્કરાગવ્યસંયુતમ્ ।
સ્વાદુયુક્તં મહાલક્ષ્મિ પરમાન્નં પ્રગૃહ્યતામ્

શર્કરાગવ્યપક્વં ચ સુસ્વાદુ સુમનોહરમ્ ।
સ્વસ્તિકં નામ નૈવેદ્યં ગૃહાણ પરમેશ્વરિ

નાનાવિધાનિ રમ્યાણિ પક્વાન્નાનિ ફલાનિ ચ ।
સુરભિસ્તનસંત્યક્તં સુસ્વાદુ સુમનોહરમ્

મર્ત્યામૃતં સુગવ્યં ચ ગૃહ્યતામચ્યુતપ્રિયે ।
સુસ્વાદુ રસસંયુક્તમિક્ષુવૃક્ષસમુદ્‍ભવમ્

અગ્નિપક્વમતિસ્વાદુ ગુડં ચ પ્રતિગૃહ્યતામ્ ।
યવગોધૂમસસ્યાનાં ચૂર્ણરેણુસમુદ્‍ભવમ્

સુપક્વં ગુડગવ્યાક્તં મિષ્ટાન્નં દેવિ ગૃહ્યતામ્ ।
સસ્યચૂર્ણોદ્‍ભવં પક્વં સ્વસ્તિકાદિસમન્વિતમ્

મયા નિવેદિતં ભક્ત્યા નૈવેદ્યં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ।
શીતવાયુપ્રદં ચૈવ દાહે ચ સુખદં પરમ્

કમલે ગૃહ્યતાં ચેદં વ્યજનં શ્વેતચામરમ્ ।
તામ્બૂલં ચ વરં રમ્યં કર્પૂરાદિસુવાસિતમ્

જિહ્વાજાડ્યચ્છેદકરં તામ્બૂલં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ।
સુવાસિતં સુશીતં ચ પિપાસાનાશકારણમ્

જગજ્જીવનરૂપં ચ જીવનં દેવિ ગૃહ્યતામ્ ।
દેહસૌન્દર્યબીજં ચ સદા શોભાવિવર્ધનમ્

કાર્પાસજં ચ કૃમિજં વસનં દેવિ ગૃહ્યતામ્ ।
રક્તસ્વર્ણવિકારં ચ દેહભૂષાદિવર્ધનમ્

શોભાધારં શ્રીકરં ચ ભૂષણં દેવિ ગૃહ્યતામ્ ।
નાનાઋતુષુ નિર્માણં બહુશોભાશ્રયં પરમ્

સુરભૂપપ્રિયં શુદ્ધં માલ્યં દેવિ પ્રગૃહ્યતામ્ ।
શુદ્ધિદં શુદ્ધરૂપં ચ સર્વમઙ્‌ગલમઙ્‌ગલમ્

ગન્ધવસ્તૂદ્‍ભવં રમ્યં ગન્ધં દેવિ પ્રગૃહ્યતામ્ ।
પુણ્યતીર્થોદકં ચૈવ વિશુદ્ધં શુદ્ધિદં સદા

ગૃહ્યતાં કૃષ્ણકાન્તે ત્વં રમ્યમાચમનીયકમ્ ।
રત્‍નસારાદિનિર્માણં પુષ્પચન્દનચર્ચિતમ્

રત્‍નભૂષણભૂષાઢ્યં સુતલ્પં દેવિ ગૃહ્યતામ્ ।
યદ્યદ્‌ દ્રવ્યમપૂર્વં ચ પૃથિવ્યામપિ દુર્લભમ્

દેવભૂષાર્હભોગ્યં ચ તદ્‌ દ્રવ્યં દેવિ ગૃહ્યતામ્ ।
દ્રવ્યાણ્યેતાનિ દત્ત્વા ચ મૂલેન દેવપુઙ્‌ગવઃ

મૂલં જજાપ ભક્ત્યા ચ દશલક્ષં વિધાનતઃ ।
જપેન દશલક્ષેણ મન્ત્રસિદ્ધિર્બભૂવ હ

મન્ત્રશ્ચ બ્રહ્મણા દત્તઃ કલ્પવૃક્ષશ્ચ સર્વતઃ ।
લક્ષ્મીર્માયા કામવાણી ઙેઽન્તા કમલવાસિની

વૈદિકો મન્ત્રરાજોઽયં પ્રસિદ્ધઃ સ્વાહયાન્વિતઃ ।
કુબેરોઽનેન મન્ત્રેણ પરમૈશ્વર્યમાપ્તવાન્

રાજરાજેશ્વરો દક્ષઃ સાવર્ણિર્મનુરેવ ચ ।
મઙ્‌ગલોઽનેન મન્ત્રેણ સપ્તદ્વીપેઽવનીપતિઃ

પ્રિયવ્રતોત્તાનપાદૌ કેદારો નૃપ એવ ચ ।
એતે સિદ્ધાશ્ચ રાજેન્દ્રા મન્ત્રેણાનેન નારદ

સિદ્ધે મન્ત્રે મહાલક્ષ્મીઃ શક્રાય દર્શનં દદૌ ।
રત્‍નેન્દ્રસારનિર્માણવિમાનસ્થા વરપ્રદા

સપ્તદ્વીપવતીં પૃથ્વીં છાદયન્તી ત્વિષા ચ સા ।
શ્વેતચમ્પકવર્ણાભા રત્‍નભૂષણભૂષિતા

ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યા ભક્તાનુગ્રહકાતરા ।
બિભ્રતી રત્‍નમાલાં ચ કોટિચન્દ્રસમપ્રભામ્

દૃષ્ટ્વા જગત્પ્રસૂં શાન્તાં તુષ્ટાવૈતાં પુરન્દરઃ ।
પુલકાઞ્ચિતસર્વાઙ્‌ગઃ સાશ્રુનેત્રઃ કૃતાઞ્જલિઃ

બ્રહ્મણા ચ પ્રદત્તેન સ્તોત્રરાજેન સંયુતઃ ।
સર્વાભીષ્ટપ્રદેનૈવ વૈદિકેનૈવ તત્ર ચ

પુરન્દર ઉવાચ
નમઃ કમલવાસિન્યૈ નારાયણ્યૈ નમો નમઃ ।
કૃષ્ણપ્રિયાયૈ સતતં મહાલક્ષ્યૈ નમો નમઃ

પદ્મપત્રેક્ષણાયૈ ચ પદ્માસ્યાયૈ નમો નમઃ ।
પદ્માસનાયૈ પદ્મિન્યૈ વૈષ્ણવ્યૈ ચ નમો નમઃ

સર્વસમ્પત્સ્વરૂપિણ્યૈ સર્વારાધ્યૈ નમો નમઃ ।
હરિભક્તિપ્રદાત્ર્યૈ ચ હર્ષદાત્ર્યૈ નમો નમઃ

કૃષ્ણવક્ષઃસ્થિતાયૈ ચ કૃષ્ણેશાયૈ નમો નમઃ ।
ચન્દ્રશોભાસ્વરૂપાયૈ રત્‍નપદ્મે ચ શોભને

સમ્પત્ત્યધિષ્ઠાતૃદેવ્યૈ મહાદેવ્યૈ નમો નમઃ ।
નમો વૃદ્ધિસ્વરૂપાયૈ વૃદ્ધિદાયૈ નમો નમઃ

વૈકુણ્ઠે યા મહાલક્ષ્મીર્યા લક્ષ્મીઃ ક્ષીરસાગરે ।
સ્વર્ગલક્ષ્મીરિન્દ્રગેહે રાજલક્ષ્મીર્નૃપાલયે

ગૃહલક્ષ્મીશ્ચ ગૃહિણાં ગેહે ચ ગૃહદેવતા ।
સુરભિઃ સાગરે જાતા દક્ષિણા યજ્ઞકામિની

અદિતિર્દેવમાતા ત્વં કમલા કમલાલયા ।
સ્વાહા ત્વં ચ હવિર્દાને કવ્યદાને સ્વધા સ્મૃતા

ત્વં હિ વિષ્ણુસ્વરૂપા ચ સર્વાધારા વસુન્ધરા ।
શુદ્ધસત્ત્વસ્વરૂપા ત્વં નારાયણપરાયણા

ક્રોધહિંસાવર્જિતા ચ વરદા શારદા શુભા ।
પરમાર્થપ્રદા ત્વં ચ હરિદાસ્યપ્રદા પરા

યયા વિના જગત્સર્વં ભસ્મીભૂતમસારકમ્ ।
જીવન્મૃતં ચ વિશ્વં ચ શશ્વત્સર્વં યયા વિના

સર્વેષાં ચ પરા માતા સર્વબાન્ધવરૂપિણી ।
ધર્માર્થકામમોક્ષાણાં ત્વં ચ કારણરૂપિણી

યથા માતા સ્તનાન્ધાનાં શિશૂનાં શૈશવે સદા ।
તથા ત્વં સર્વદા માતા સર્વેષાં સર્વરૂપતઃ

માતૃહીનઃ સ્તનાન્ધસ્તુ સ ચ જીવતિ દૈવતઃ ।
ત્વયા હીનો જનઃ કોઽપિ ન જીવત્યેવ નિશ્ચિતમ્

સુપ્રસન્નસ્વરૂપા ત્વં માં પ્રસન્ના ભવામ્બિકે ।
વૈરિગ્રસ્તં ચ વિષયં દેહિ મહ્યં સનાતનિ

અહં યાવત્ત્વયા હીનો બન્ધુહીનશ્ચ ભિક્ષુકઃ ।
સર્વસમ્પદ્વિહીનશ્ચ તાવદેવ હરિપ્રિયે

જ્ઞાનં દેહિ ચ ધર્મં ચ સર્વસૌભાગ્યમીપ્સિતમ્ ।
પ્રભાવઞ્ચ પ્રતાપં ચ સર્વાધિકારમેવ ચ

જયં પરાક્રમં યુદ્ધે પરમૈશ્વર્યમેવ ચ ।
ઇત્યુક્ત્વા ચ મહેન્દ્રશ્ચ સર્વૈઃ સુરગણૈઃ સહ

પ્રણનામ સાશ્રુનેત્રો મૂર્ધ્ના ચૈવ પુનઃ પુનઃ ।
બ્રહ્મા ચ શઙ્‌કરશ્ચૈવ શેષો ધર્મશ્ચ કેશવઃ

સર્વે ચક્રુઃ પરીહારં સુરાર્થે ચ પુનઃ પુનઃ ।
દેવેભ્યશ્ચ વરં દત્ત્વા પુષ્પમાલાં મનોહરામ્

કેશવાય દદૌ લક્ષ્મીઃ સન્તુષ્ટા સુરસંસદિ ।
યયુર્દેવાશ્ચ સન્તુષ્ટાઃ સ્વં સ્વં સ્થાનં ચ નારદ

દેવી યયૌ હરેઃ સ્થાનં હૃષ્ટા ક્ષીરોદશાયિનઃ ।
યયતુશ્ચૈવ સ્વગૃહં બ્રહ્મેશાનૌ ચ નારદ

દત્ત્વા શુભાશિષં તૌ ચ દેવેભ્યઃ પ્રીતિપૂર્વકમ્ ।
ઇદં સ્તોત્રં મહાપુણ્યં ત્રિસન્ધ્યં યઃ પઠેન્નરઃ

કુબેરતુલ્યઃ સ ભવેદ્‌રાજરાજેશ્વરો મહાન્ ।
પઞ્ચલક્ષજપેનૈવ સ્તોત્રસિદ્ધિર્ભવેન્નૃણામ્

સિદ્ધસ્તોત્રં યદિ પઠેન્માસમેકં તુ સન્તતમ્ ।
મહાસુખી ચ રાજેન્દ્રો ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદતસાહસ્ર્યા સંહિતાયાં નવમસ્કન્ધે
મહાલક્ષ્મ્યાઃ ધ્યાનસ્તોત્રવર્ણનં નામ દ્વિચત્વારિંપ્તોઽધ્યાયઃ