દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 9.27

સાવિત્ર્યુપાખ્યાને યમસાવિત્રીસંવાદવર્ણનમ્
શ્રીનારાયણ ઉવાવ
સ્તુત્વાનેન સોઽશ્વપતિઃ સમ્પૂજ્ય વિધિપૂર્વકમ્ ।
દદર્શ તત્ર તાં દેવીં સહસ્રાર્કસમપ્રભામ્

ઉવાચ સા ચ રાજાનં પ્રસન્ના સસ્મિતા સતી ।
યથા માતા સ્વપુત્રં ચ દ્યોતયન્તી દિશસ્ત્વિષા

સાવિત્ર્યુવાચ
જાનામ્યહં મહારાજ યત્તે મનસિ વાઞ્છિતમ્ ।
વાઞ્છિતં તવ પત્‍ન્યાશ્ચ સર્વં દાસ્યામિ નિશ્ચિતમ્

સાધ્વી કન્યાભિલાષં ચ કરોતિ તવ કામિની ।
ત્વં પ્રાર્થયસિ પુત્રં ચ ભવિષ્યતિ ક્રમેણ ચ

ઇત્યુક્ત્વા સા તદા દેવી બ્રહ્મલોકં જગામ હ ।
રાજા જગામ સ્વગૃહં તત્કન્યાઽઽદૌ બભૂવ હ

આરાધનાચ્ચ સાવિત્ર્યા બભૂવ કમલા પરા ।
સાવિત્રીતિ ચ તન્નામ ચકારાશ્વપતિર્નૃપઃ

કાલેન સા વર્ધમાના બભૂવ ચ દિને દિને ।
રૂપયૌવનસમ્પન્ના શુક્લે ચન્દ્રકલા યથા

સા વરં વરયામાસ દ્યુમત્સેનાત્મજં તદા ।
સત્યવન્તં સત્યશીલં નાનાગુણસમન્વિતમ્

રાજા તસ્મૈ દદૌ તાં ચ રત્‍નભૂષણભૂષિતામ્ ।
સોઽપિ સાર્ધં કૌતુકેન તાં ગૃહીત્વા ગૃહં યયૌ

સ ચ સંવત્સરેઽતીતે સત્યવાન્ સત્યવિક્રમઃ ।
જગામ ફલકાષ્ઠાર્થં પ્રહર્ષં પિતુરાજ્ઞયા

જગામ સાધ્વી તત્પશ્ચાત્સાવિત્રી દૈવયોગતઃ ।
નિપત્ય વૃક્ષાદ્દૈવેન પ્રાણાંસ્તત્યાજ સત્યવાન્

યમસ્તં પુરુષં દૃષ્ટ્વા બદ્ધ્વાઙ્‌ગુષ્ઠસમં મુને ।
ગૃહીત્વા ગમનં ચક્રે તત્પશ્ચાત્પ્રયયૌ સતી

પશ્ચાત્તાં સુદતીં દૃષ્ટ્વા યમઃ સંયમનીપતિઃ ।
ઉવાચ મધુરં સાધ્વીં સાધૂનાં પ્રવરો મહાન્

ધર્મરાજ ઉવાચ
અહો ક્વ યાસિ સાવિત્રિ ગૃહીત્વા માનુષીં તનુમ્ ।
યદિ યાસ્યસિ કાન્તેન સાર્ધં દેહં તદા ત્યજ

ગન્તું મર્ત્યો ન શક્નોતિ ગૃહીત્વા પાઞ્ચભૌતિકમ્ ।
દેહં ચ મમ લોકં ચ નશ્વરં નશ્વરઃ સદા

ભર્તુસ્તે પૂર્ણકાલો વૈ બભૂવ ભારતે સતિ ।
સ્વકર્મફલભોગાર્થં સત્યવાન્ યાતિ મદ્‌ગૃહમ્

કર્મણા જાયતે જન્તુઃ કર્મણૈવ પ્રલીયતે ।
સુખં દુઃખં ભયં શોકઃ કર્મણૈવ પ્રણીયતે

કર્મણેન્દ્રો ભવેજ્જીવો બ્રહ્મપુત્રઃ સ્વકર્મણા ।
સ્વકર્મણા હરેર્દાસો જન્માદિરહિતો ભવેત્

સ્વકર્મણા સર્વસિદ્ધિમમરત્વં લભેદ્‌ ધ્રુવમ્ ।
લભેત્સ્વકર્મણા વિષ્ણોઃ સાલોક્યાદિચતુષ્ટયમ્

સુરત્વં ચ મનુત્વં ચ રાજેન્દ્રત્વં લભેન્નરઃ ।
કર્મણા ચ શિવત્વં ચ ગણેશત્વં તથૈવ ચ

કર્મણા ચ મુનીન્દ્રત્વં તપસ્વિત્વં સ્વકર્મણા ।
સ્વકર્મણા ક્ષત્રિયત્વં વૈશ્યત્વં ચ સ્વકર્મણા

કર્મણૈવ ચ મ્લેચ્છત્વં લભતે નાત્ર સંશયઃ ।
સ્વકર્મણા જઙ્‌ગમત્વં શૈલત્વં ચ સ્વકર્મણા

કર્મણા રાક્ષસત્વં ચ કિન્નરત્વં સ્વકર્મણા ।
કર્મણૈવાધિપત્યં ચ વૃક્ષત્વં ચ સ્વકર્મણા

કર્મણૈવ પશુત્વં ચ વનજીવી સ્વકર્મણા ।
કર્મણા ક્ષુદ્રજન્તુત્વં કૃમિત્વં ચ સ્વકર્મણા

દૈતેયત્વં દાનવત્વમસુરત્વં સ્વકર્મણા ।
ઇત્યેતદુક્ત્વા સાવિત્રીં વિરરામ સ વૈ યમઃ

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં નવમસ્કન્ધે
સાવિત્ર્યુપાખ્યાને યમસાવિત્રીસંવાદવર્ણનં નામ સપ્તવિંશોઽધ્યાયઃ