દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 9.17

ધર્મધ્વજસુતાતુલસ્યુપાખ્યાનવર્ણનમ્
શ્રીનારાયણ ઉવાચ
ધર્મધ્વજસ્ય પત્‍ની માધવીતિ ચ વિશ્રુતા ।
નૃપેણ સાર્ધં સારામે રેમે ચ ગન્ધમાદને

શય્યાં રતિકરીં કૃત્વા પુષ્પચન્દનચર્ચિતામ્ ।
ચન્દનાલિપ્તસર્વાઙ્‌ગીં પુષ્પચન્દનવાયુના

સ્ત્રીરત્‍નમતિચાર્વઙ્‌ગી રત્‍નભૂષણભૂષિતા ।
કામુકી રસિકા સૃષ્ટા રસિકેન ચ સંયુતા

સુરતે વિરતિર્નાસ્તિ તયોઃ સુરતિવિજ્ઞયોઃ ।
ગતં દેવવર્ષશતં ન જ્ઞાતં ચ દિવાનિશમ્

તતો રાજા મતિં પ્રાપ્ય સુરતાદ્વિરરામ ચ ।
કામુકી સુન્દરી કિઞ્ચિન્ન ચ તૃપ્તિં જગામ સા

દધાર ગર્ભં સા સદ્યો દૈવાદબ્દશતં સતી ।
શ્રીગર્ભા શ્રીયુતા સા ચ સમ્બભૂવ દિને દિને

શુભે ક્ષણે શુભદિને શુભયોગે ચ સંયુતે ।
શુભલગ્ને શુભાંશે ચ શુભસ્વામિગ્રહાન્વિતે

કાર્તિકીપૂર્ણિમાયાં તુ સિતવારે ચ પાદ્મજ ।
સુષાવ સા ચ પદ્માંશાં પદ્મિનીં તાં મનોહરામ્

શરત્પાર્વણચન્દ્રાસ્યાં શરત્પઙ્‌કજલોચનામ્ ।
પક્વબિમ્બાધરોષ્ઠીં ચ પશ્યન્તીં સસ્મિતાં ગૃહમ્

હસ્તપાદતલારક્તાં નિમ્નનાભિં મનોરમામ્ ।
તદધસ્ત્રિવલીયુક્તાં નિતમ્બયુગવર્તુલામ્

શીતે સુખોષ્ણસર્વાઙ્‌ગીં ગ્રીષ્મે ચ સુખશીતલામ્ ।
શ્યામાં સુકેશીં રુચિરાં ન્યગ્રોધપરિમણ્ડલામ્

પીતચમ્પકવર્ણાભાં સુન્દરીષ્વેવ સુન્દરીમ્ ।
નરા નાર્યશ્ચ તાં દૃષ્ટ્વા તુલનાં દાતુમક્ષમાઃ

તેન નામ્ના ચ તુલસીં તાં વદન્તિ મનીષિણઃ ।
સા ચ ભૂયિષ્ઠમાનેન યોગ્યા સ્ત્રી પ્રકૃતિર્યથા

સર્વૈર્નિષિદ્ધા તપસે જગામ બદરીવનમ્ ।
તત્ર દેવાબ્દલક્ષં ચ ચકાર પરમં તપઃ

મનસા નારાયણઃ સ્વામી ભવિતેતિ ચ નિશ્ચિતા ।
ગ્રીષ્મે પઞ્ચતપાઃ શીતે તોયવસ્ત્રા ચ પ્રાવૃષિ

આસનસ્થા વૃષ્ટિધારાઃ સહન્તીતિ દિવાનિશમ્ ।
વિંશત્સહસ્રવર્ષં ચ ફલતોયાશના ચ સા

ત્રિંશત્સહસ્રવર્ષં ચ પત્રાહારા તપસ્વિની ।
ચત્વારિંશત્સહસ્રાબ્દં વાય્વાહારા કૃશોદરી

તતો દશસહસ્રાબ્દં નિરાહારા બભૂવ સા ।
નિર્લક્ષ્યાં ચૈકપાદસ્થાં દૃષ્ટ્વા તાં કમલોદ્‍ભવઃ

સમાયયૌ વરં દાતું પરં બદરિકાશ્રમમ્ ।
ચતુર્મુખં ચ સા દૃષ્ટ્વા નનામ હંસવાહનમ્

તામુવાચ જગત્કર્તા વિધાતા જગતામપિ ।
બ્રહ્મોવાચ
વરં વૃણીષ્વ તુલસિ યત્તે મનસિ વાચ્છિતમ્

હરિભક્તિં હરેર્દાસ્યમજરામરતામપિ ।
તુલસ્યુવાચ
શૃણુ તાત પ્રવક્ષ્યામિ યન્મે મનસિ વાઞ્છિતમ્

સર્વજ્ઞસ્યાપિ પુરતઃ કા લજ્જા મમ સામ્પ્રતમ્ ।
અહં તુ તુલસી ગોપી ગોલોકેઽહં સ્થિતા પુરા

કૃષ્ણપ્રિયા કિંકરી ચ તદંશા તત્સખી પ્રિયા ।
ગોવિન્દરતિસમ્ભુક્તામતૃપ્તાં માં ચ મૂર્ચ્છિતામ્

રાસેશ્વરી સમાગત્ય દદર્શ રાસમણ્ડલે ।
ગોવિન્દં ભર્ત્સયામાસ માં શશાપ રુષાન્વિતા

યાહિ ત્વં માનવીં યોનિમિત્યેવં ચ શશાપ હ ।
મામુવાચ સ ગોવિન્દો મદંશં ચ ચતુર્ભુજમ્

લભિષ્યસિ તપસ્તપ્ત્વા ભારતે બ્રહ્મણો વરાત્ ।
ઇત્યેવમુક્ત્વા દેવેશોઽપ્યન્તર્ધાનં ચકાર સઃ

દેવ્યા ભિયા તનું ત્યક્ત્વા પ્રાપ્તં જન્મ ગુરો ભુવિ ।
અહં નારાયણં કાન્તં શાન્તં સુન્દરવિગ્રહમ્

સામ્પ્રતં તં પતિં લબ્ધું વરયે ત્વં ચ દેહિ મે ।
બ્રહ્મદેવ ઉવાચ
સુદામા નામ ગોપશ્ચ શ્રીકૃષ્ણાઙ્‌ગસમુદ્‍ભવઃ

તદંશશ્ચાતિતેજસ્વી લેભે જન્મ ચ ભારતે ।
સામ્પ્રતં રાધિકાશાપાદ્દનુવંશસમુદ્‍ભવઃ

શઙ્‌ખચૂડેતિ વિખ્યાતસ્ત્રૈલોક્યે ન ચ તત્સમઃ ।
ગોલોકે ત્વાં પુરા દૃષ્ટ્વા કામોન્મથિતમાનસઃ

વિલમ્ભિતું ન શશાક રાધિકાયાઃ પ્રભાવતઃ ।
સ ચ જાતિસ્મરસ્તસ્માત્સદામાભૂચ્ચ સાગરે

જાતિસ્મરા ત્વમપિ સા સર્વં જાનાસિ સુન્દરિ ।
અધુના તસ્ય પત્‍ની ત્વં સમ્ભવિષ્યસિ શોભને

પશ્ચાન્નારાયણં શાન્તં કાન્તમેવ વરિષ્યસિ ।
શાપાન્નારાયણસ્યૈવ કલયા દૈવયોગતઃ

ભવિષ્યસિ વૃક્ષરૂપા ત્વં પૂતા વિશ્વપાવની ।
પ્રધાના સર્વપુષ્પેષુ વિષ્ણુપ્રાણાધિકા ભવેઃ

ત્વયા વિના ચ સર્વેષાં પૂજા ચ વિફલા ભવેત્ ।
વૃન્દાવને વૃક્ષરૂપા નામ્ના વૃન્દાવનીતિ ચ

ત્વત્પત્રૈર્ગોપિગોપાશ્ચ પૂજયિષ્યન્તિ માધવમ્ ।
વૃક્ષાધિદેવીરૂપેણ સાર્ધં કૃષ્ણેન સન્તતમ્

વિહરિષ્યસિ ગોપેન સ્વચ્છન્દં મદ્વરેણ ચ ।
ઇત્યેવં વચનં શ્રુત્વા સસ્મિતા હૃષ્ટમાનસા

પ્રણનામ ચ બ્રહ્માણં તં ચ કિઞ્ચિદુવાચ સા ।
તુલસ્યુવાચ
યથા મે દ્વિભુજે કૃષ્ણે વાઞ્છા ચ શ્યામસુન્દરે

સત્યં બ્રવીમિ હે તાત ન તથા ચ ચતુર્ભુજે ।
અતૃપ્તાહં ચ ગોવિન્દે દૈવાચ્છૃઙ્‌ગારભઙ્‌ગતઃ

ગોવિન્દસ્યૈવ વચનાત્પ્રાર્થયામિ ચતુર્ભુજમ્ ।
ત્વત્પ્રસાદેન ગોવિન્દં પુનરેવ સુદુર્લભમ્

ધ્રુવમેવ લભિષ્યામિ રાધાભીતિં પ્રમોચય ।
બ્રહ્યદેવ ઉવાચ
ગૃહાણ રાધિકામન્ત્રં દદામિ ષોડશાક્ષરમ્

તસ્યાશ્ચ પ્રાણતુલ્યા ત્વં મદ્વરેણ ભવિષ્યસિ ।
શૃઙ્‌ગારં યુવયોર્ગોપ્યં ન જ્ઞાસ્યતિ ચ રાધિકા

રાધાસમા ત્વં સુભગે ગોવિન્દસ્ય ભવિષ્યસિ ।
ઇત્યેવમુક્ત્વા દત્ત્વા ચ દેવ્યા વૈ ષોડશાક્ષરમ્

મન્ત્રં ચૈવ જગદ્ધાતા સ્તોત્રં ચ કવચં પરમ્ ।
સર્વં પૂજાવિધાનં ચ પુરશ્ચર્યાવિધિક્રમમ્

પરાં શુભાશિષં ચૈવ પૂજાં ચૈવ ચકાર સા ।
બભૂવ સિદ્ધા સા દેવી તત્પ્રસાદાદ્રમા યથા

સિદ્ધં મન્ત્રેણ તુલસી વરં પ્રાપ યથોદિતમ્ ।
બુભુજે ચ મહાભોગં યદ્વિશ્વેષુ ચ દુર્લભમ્

પ્રસન્નમનસા દેવી તત્યાજ તપસઃ ક્લમમ્ ।
સિદ્ધે ફલે નરાણાં ચ દુઃખં ચ સુખમુત્તમમ્

ભુક્ત્યા પીત્વા ચ સન્તુષ્ટા શયનં ચ ચકાર સા ।
તલ્પે મનોરમે તત્ર પુષ્પચન્દનચર્ચિતે

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં નવમસ્કન્ધે
નારાયણનારદસંવાદે ધર્મધ્વજસુતાતુલસ્યુપાખ્યાનવર્ણનં નામ સપ્તદશોઽધ્યાયઃ