દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 8.6

ભુવનકોશવર્ણનેઽરુણોદાદિનદીનાં નિસર્ગસ્થાનવર્ણનમ્
શ્રીનારાયણ ઉવાચ
અરુણોદા નદી યા તુ મયા પ્રોક્તા ચ નારદ ।
મન્દરાન્નિપતન્તી સા પૂર્વેણેલાવૃતં પ્લવેત્

યજ્જોષણાદ્‍ભવાન્યાશ્ચાનુચરીણાં સ્ત્રિયામપિ ।
યક્ષગન્ધર્વપત્‍નીનાં દેહગન્ધવહોઽનિલઃ

વાસયત્યભિતો ભૂમિં દશયોજનસંખ્યયા ।
એવં જમ્બૂફલાનાં ચ તુઙ્ગદેશનિપાતનાત્

વિશીર્યતામનસ્થીનાં કુઞ્જરાઙ્ગપ્રમાણિનામ્ ।
રસેન ચ નદી જમ્બૂનામ્ની મેર્વાખ્યમન્દરાત્

પતન્તી ભૂમિભાગે ચ દક્ષિણેલાવૃતં ગતા ।
દેવી જમ્બૂફલાસ્વાદતુષ્ટા જમ્બ્વાદિની સ્મૃતા

તત્રત્યાનાં ચ લોકાનાં દેવનાગર્ષિરક્ષસામ્ ।
પૂજનીયપદા માન્યા સર્વભૂતદયાકરી

પાવની પાપિનાં રોગનાશિની સ્મરતામપિ ।
કીર્તિતા વિઘ્નસંહર્ત્રી માનનીયા દિવૌકસામ્

કોકિલાક્ષી કામકલા કરુણા કામપૂજિતા ।
કઠોરવિગ્રહા ધન્યા નાકિમાન્યા ગભસ્તિની

એભિર્નામપદૈઃ કામં જપનીયા સદા નૃણામ્ ।
જમ્બૂનદીરોધસોર્યા મૃત્તિકાતીરવર્તિની

જમ્બૂરસેનાનુવિદ્ધ્યમાના વાય્વર્કયોગતઃ ।
વિદ્યાધરામરસ્ત્રીણાં ભૂષણં વિવિધં મહત્

જામ્બૂનદં સુવર્ણં ચ પ્રોક્તં દેવવિનિર્મિતમ્ ।
યત્સુવર્ણં ચ વિબુધા યોષિદ્‌‍ભિઃ કામુકાઃ સદા

મુકુટં કટિસૂત્રં ચ કેયૂરાદીન્પ્રકુર્વતે ।
મહાકદમ્બઃ સમ્પ્રોક્તઃ સુપાર્શ્વગિરિસંસ્થિતઃ

તસ્ય કોટરદેશેભ્યઃ પઞ્ચ ધારાશ્ચ યાઃ સ્મૃતાઃ ।
સુપાર્શ્વગિરિમૂર્ધ્નીહ પતન્ત્યેતા ભુવં ગતાઃ

મધુધારાઃ પઞ્ચ તાસ્તુ પશ્ચિમેલાવૃતં પ્લુતાઃ ।
યાશ્ચોપભુજ્યમાનાનાં દેવાનાં મુખગન્ધભૃત્

વાયુઃ સમન્તતોઽગચ્છઞ્છતયોજનવાસનઃ ।
ધારેશ્વરી મહાદેવી ભક્તાનાં કાર્યકારિણી

દેવપૂજ્યા મહોત્સાહા કાલરૂપા મહાનના ।
વસતે કર્મફલદા કાન્તારગ્રહણેશ્વરી

કરાલદેહા કાલાઙ્ગી કામકોટિપ્રવર્તિની ।
ઇત્યેતૈર્નામભિઃ પૂજ્યા દેવી સર્વસુરેશ્વરી

એવં કુમુદરૂઢો યો નામ્ના શતબલો વટઃ ।
તત્સ્કન્ધેભ્યોઽધોમુખાશ્ચ નદાઃ કુમુદમૂર્ધતઃ

પયોદધિમધુઘૃતગુડાન્નાદ્યમ્બરાદિભિઃ ।
શય્યાસનાદ્યાભરણૈઃ સર્વે કામદુઘાશ્ચ તે

ઉત્તરેણેલાવૃતં તે પ્લાવયન્તિ સમન્તતઃ ।
મીનાક્ષી તત્તલે દેવી દેવાસુરનિષેવિતા

નીલામ્બરા રૌદ્રમુખી નીલાલકયુતા ચ સા ।
નાકિનાં દેવસંઘાનાં ફલદા વરદા ચ સા

અતિમાન્યાતિપૂજ્યા ચ મત્તમાતઙ્ગગામિની ।
મદનોન્માદિની માનપ્રિયા માનપ્રિયાન્તરા

મારવેગધરા મારપૂજિતા મારમાદિની ।
મયૂરવરશોભાઢ્યા શિખિવાહનગર્ભભૂઃ

એભિર્નામપદૈર્વન્દ્યા દેવી સા મીનલોચના ।
જપતાં સ્મરતાં માનદાત્રી ચેશ્વરસઙ્‌ગિની

તેષાં નદાનાં પાનીયપાનાનુગતચેતસામ્ ।
પ્રજાનાં ન કદાચિત્સ્યાદ્વલીપલિતલક્ષણમ્

ક્લમસ્વેદાદિદૌર્ગન્ધ્યં જરામયમૃતિભ્રમાઃ ।
શીતોષ્ણવાતવૈવર્ણ્યમુખોપપ્લવસંચયાઃ

નાપદશ્ચૈવ જાયન્તે યાવજ્જીવં સુખં ભવેત્ ।
નૈરન્તર્યેણ તત્સ્યાદ્વૈ સુખં નિરતિશાયકમ્

તત ઊર્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ સન્નિવેશં ચ તદ્‌ગિરેઃ ।
સુવર્ણમયનામ્નો વૈ સુમેરોઃ પર્વતાઃ પૃથક્

ગિરયો વિંશતિપરાઃ કર્ણિકાયા ઇવેહ તે ।
કેસરીભૂય સર્વેઽપિ મેરોર્મૂલવિભાગકે

પરિતશ્ચોપક્લૃપ્તાસ્તે તેષાં નામાનિ શૃણ્વતઃ ।
કુરઙ્ગઃ કુરગશ્ચૈવ કુસુમ્ભોઽથો વિકઙ્કતઃ

ત્રિકૂટઃ શિશિરશ્ચૈવ પતઙ્ગો રુચકસ્તથા ।
નિષધશ્ચ શિનીવાસઃ કપિલઃ શઙ્ખ એવ ચ

વૈદૂર્યશ્ચારુધિશ્ચૈવ હંસો ઋષભ એવ ચ ।
નાગઃ કાલઞ્જરશ્ચૈવ નારદશ્ચેતિ વિંશતિઃ

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયામષ્ટમસ્કન્ધે
ભુવનકોશવર્ણનેઽરુણોદાદિનદીનાં નિસર્ગસ્થાનવર્ણનં નામ ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ