દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 8.20

તલાતલાદિલોકવર્ણનેઽનન્તવર્ણનમ્
શ્રીનારાયણ ઉવાચ
તતોઽધસ્તાદ્વિવરકં તલાતલમુદીરિતમ્ ।
દાનવેન્દ્રો મયો નામ ત્રિપુરાધિપતિર્મહાન્

ત્રિલોક્યાઃ શઙ્કરેણાયં પાલિતો દગ્ધપૂસ્ત્રયઃ ।
દેવદેવપ્રસાદાત્તુ લબ્ધરાજ્યસુખાસ્પદઃ

આચાર્યો માયિનાં સોઽયં નાનામાયાવિશારદઃ ।
પૂજ્યતે રાક્ષસૈર્ઘોરૈઃ સર્વકાર્યસમૃદ્ધયે

તતોઽધસ્તાસ્તુવિખ્યાતં મહાતલમિતિ સ્ફુટમ્ ।
સર્પાણાં કાદ્રવેયાણાં ગણઃ ક્રોધવશો મહાન્

અનેકશિરસાં વિપ્ર પ્રધાનાન્કીર્તયામિ તે ।
કુહકસ્તક્ષકશ્ચૈવ સુષેણઃ કાલિયસ્તથા

મહાભોગા મહાસત્ત્વાઃ ક્રૂરાઃ ક્રૂરસ્વજાતયઃ ।
પતત્રિરાજાધિપતેરુદ્વિગ્નાઃ સર્વ એવ તે

સ્વકલત્રાપત્યસુહૃત્કુટુમ્બસ્ય ચ સઙ્ગતાઃ ।
પ્રમત્તા વિહરન્ત્યેવ નાનાક્રીડાવિશારદાઃ

તતોઽધસ્તાચ્ચ વિવરે રસાતલસમાહ્વયે ।
દૈતેયા નિવસન્ત્યેવ પણયો દાનવાશ્ચ યે

નિવાતકવચા નામ હિરણ્યપુરવાસિનઃ ।
કાલેયા ઇતિ ચ પ્રોક્તાઃ પ્રત્યનીકા હવિર્ભુજામ્

મહૌજસશ્ચોત્પત્ત્યૈવ મહાસાહસિનસ્તથા ।
સકલેશસ્ય ચ હરેસ્તેજસા હતવિક્રમાઃ

બિલેશયા ઇવ સદા વિવરે નિવસન્તિ હિ ।
યે વૈ વાગ્ભિઃ સરમયા શક્રદૂત્યા નિરન્તરમ્

મન્ત્રવર્ણાભિરસુરાસ્તાડિતા બિભ્યતિ સ્મ હ ।
તતોઽપ્યધસ્તાત્પાતાલે નાગલોકાધિપાલકાઃ

વાસુકિપ્રમુખાઃ શઙ્ખઃ કુલિકઃ શ્વેત એવ ચ ।
ધનઞ્જયો મહાશઙ્ખો ધૃતરાષ્ટ્રસ્તથૈવ ચ

શઙ્ખચૂડઃ કમ્બલાશ્વતરો દેવોપદત્તકઃ ।
મહામર્ષા મહાભોગા નિવસન્તિ વિષોલ્બણાઃ

પઞ્ચમસ્તકવન્તશ્ચ ફણાસપ્તકભૂષિતાઃ ।
કેચિદ્દશફણાઃ કેચિચ્છતશીર્ષાસ્તથાપરે

સહસ્રશિરસઃ કેઽપિ રોચિષ્ણુમણિધારકાઃ ।
પાતાલરન્ધ્રતિમિરનિકરં સ્વમરીચિભિઃ

વિધમન્તિ ચ દેવર્ષે સદા સઞ્જાતમન્યવઃ ।
અસ્ય મૂલપ્રદેશે હિ ત્રિંશત્સાહસ્રકેઽન્તરે

યોજનૈઃ પરિસંખ્યાતે તામસી ભગવત્કલા ।
અનન્તાખ્યા સમાસ્તે હિ સર્વદેવપ્રપૂજિતા

અહમિત્યભિમાનસ્ય લક્ષણં યં પ્રચક્ષતે ।
સઙ્કર્ષણં સાત્વતીયાઃ કર્ષણં દ્રષ્ટ્ટદૃશ્યયોઃ

ઇદં ભૂમણ્ડલં યસ્ય સહસ્રશિરસઃ પ્રભોઃ ।
અનન્તમૂર્તેઃ શેષસ્ય ધ્રિયમાણં ચ શીર્ષકે

પૃધ્વીગોલમશેષં હિ સિદ્ધાર્થ ઇવ લક્ષ્યતે ।
યસ્ય કાલેન દેવસ્ય સઞ્જિહીર્ષોઃ સમં વિભોઃ

ચરાચરં ભ્રુવોરન્તર્વિવરાદુદપદ્યત ।
સાઙ્કર્ષણો નામ રુદ્રો વ્યૂહૈકાદશશોભિતઃ

ત્રિલોચનશ્ચ ત્રિશિખં શૂલમુત્તમ્ભયન્સ્વયમ્ ।
ઉદતિષ્ઠન્મહાસત્ત્વો મહાભૂતક્ષયઙ્કરઃ

યસ્યાઙ્ઘ્રિકમલદ્વન્દ્વશોણાચ્છનખમણ્ડલે ।
વિરાજન્મણિબિમ્બેષુ મહાહિપતયોઽનિશમ્

એકાન્તભક્તિયોગેન સહ સાત્ત્વતપુઙ્ગવૈઃ ।
પ્રણમન્તઃ સ્વમૂર્ધ્ના તે સ્વમુખાનિ સમીક્ષતે

સ્ફુરત્કુણ્ડલમાણિક્યપ્રભામણ્ડલભાઞ્જ્યપિ ।
સુકપોલાનિ ચારૂણિ ગણ્ડસ્થલદ્યુમન્તિ ચ

નાગરાજકુમાર્યોઽપિ ચાર્વઙ્ગવિલસત્ત્વિષઃ ।
વિશદૈર્વિપુલૈસ્તદ્વદ્ધવલૈઃ સુભગૈસ્તથા

રુચિરૈર્ભુજદણ્ડૈશ્ચ શોભમાના ઇતસ્તતઃ ।
ચન્દનાગુરુકાશ્મીરપઙ્કલેપેન ભૂષિતાઃ

તદભિમર્ષસઞ્જાતકામાવેશસમાયુતાઃ ।
લલિતસ્મિતસંયુક્તાઃ સવ્રીડં લોકયન્તિ ચ

અનુરાગમદોન્મત્તવિઘૂર્ણારુણલોચનમ્ ।
કરુણાવલોકનેત્રં ચ આશાસાનાસ્તથાશિષઃ

સોઽનન્તો ભગવાન્દેવોઽનન્તસત્ત્વો મહાશયઃ ।
અનન્તગુણવાર્ધિશ્ચ આદિદેવો મહાદ્યુતિઃ

સંહૃતામર્ષરોષાદિવેગો લોકશુભાય ચ ।
આસ્તે મહાસત્ત્વનિધિઃ સર્વદેવપ્રપૂજિતઃ

ધ્યાયમાનઃ સુરૈઃ સિદ્ધૈરસુરૈશ્ચોરગૈસ્તથા ।
વિદ્યાધરૈશ્ચ ગન્ધર્વૈર્મુનિસઙ્ઘૈશ્ચ નિત્યશઃ

અનારતમદોન્મત્તલોકવિહ્વલલોચનઃ ।
વાક્યામૃતેન વિબુધાન્સ્વપાર્ષદગણાનપિ

આપ્યાયમાનઃ સ વિભુર્વૈજયન્તીં સ્રજં દધત્ ।
અમ્લાનાભિનવૈઃ સ્વચ્છૈસ્તુલસીદલસઞ્ચયૈઃ

માદ્યન્મધુકરવ્રાતઘોષશ્રીસંયુતાં સદા ।
નીલવાસા દેવદેવ એકકુણ્ડલભૂષિતઃ

હલસ્ય કકુદિ ન્યસ્તસુપીવરભુજોઽવ્યયઃ ।
મહેન્દ્રઃ કાઞ્ચનીં યદ્વદ્વરત્રાં ચ મતઙ્ગમઃ ।
ઉદારલીલો દેવેશો વર્ણિતઃ સાત્ત્વતર્ષભૈઃ

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયામષ્ટમસ્કન્ધે
તલાતલાદિલોકવર્ણનેઽનન્તવર્ણનં નામ વિંશોઽધ્યાયઃ