દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 7.29

ભગવતીં સમારાધયિષૂણાં દેવાનાં તપઃકરણવર્ણનમ્
વ્યાસ ઉવાચ -
ઇત્યેવં સૂર્યવંશ્યાનાં રાજ્ઞાં ચરિતમુત્તમમ્ ।
સોમવંશોદ્‌ભવાનાં ચ વર્ણનીયં મયા કિયત્

પરાશક્તિપ્રસાદેન મહત્ત્વં પ્રતિપેદિરે ।
રાજન્ સુનિશ્ચિતં વિદ્ધિ પરાશક્તિપ્રસાદતઃ

યદ્યદ્વિભૂતિમત્સત્ત્વં શ્રીમદૂર્જિતમેવ વા ।
તત્તદેવાવગચ્છ ત્વં પરાશક્ત્યંશસમ્ભવમ્

એતે ચાન્યે ચ રાજાનઃ પરાશક્તેરુપાસકાઃ ।
સંસારતરુમૂલસ્ય કુઠારા અભવન્નૃપ

તસ્માત્સર્વપ્રયત્‍નેન સંસેવ્યા ભુવનેશ્વરી ।
પલાલમિવ ધાન્યાર્થી ત્યજેદન્યમશેષતઃ

આમથ્ય વેદદુગ્ધાબ્ધિં પ્રાપ્તં રત્‍નં મયા નૃપ ।
પરાશક્તિપદામ્ભોજં કૃતકૃત્યો‍ઽસ્મ્યહં તતઃ

પઞ્ચબ્રહ્માસનારૂઢા નાસ્ત્યન્યા કાપિ દેવતા ।
તત એવ મહાદેવ્યા પઞ્ચબ્રહ્માસનં કૃતમ્

પઞ્ચભ્યસ્ત્વધિકં વસ્તુ વેદેઽવ્યક્તમિતીર્યતે ।
યસ્મિન્નોતં ચ પ્રોતં ચ સૈવ શ્રીભુવનેશ્વરી

તામવિજ્ઞાય રાજેન્દ્ર નૈવ મુક્તો ભવેન્નરઃ ।
યદા ચર્મવદાકાશં વેષ્ટયિષ્યન્તિ માનવાઃ

તદા શિવામવિજ્ઞાય દુઃખસ્યાન્તો ભવિષ્યતિ ।
અત એવ શ્રુતૌ પ્રાહુઃ શ્વેતાશ્વતરશાખિનઃ

તે ધ્યાનયોગાનુગતા અપશ્ય-
ન્દેવાત્મશક્તિં સ્વગુણૈર્નિગૂઢામ્

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્‍નેન જન્મસાફલ્યહેતવે ।
લજ્જયા વા ભયેનાપિ ભક્ત્યા વા પ્રેમયુક્તયા ।
સર્વસઙ્ગં પરિત્યજ્ય મનો હૃદિ નિરુધ્ય ચ

તન્નિષ્ઠસ્તત્પરો ભૂયાદિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ।
યેન કેન મિષેણાપિ સ્વપંસ્તિષ્ઠન્વ્રજન્નપિ

કીર્તયેત્સતતં દેવીં સ વૈ મુચ્યેત બન્ધનાત્ ।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્‍નેન ભજ રાજન્ મહેશ્વરીમ્

વિરાડ્‌રૂપાં સૂત્રરૂપાં તથાન્તર્યામિરૂપિણીમ્ ।
સોપાનક્રમતઃ પૂર્વં તતઃ શુદ્ધે તુ ચેતસિ

સચ્ચિદાનન્દલક્ષ્યાર્થરૂપાં તાં બ્રહ્મરૂપિણીમ્ ।
આરાધય પરાં શક્તિં પ્રપઞ્ચોલ્લાસવર્જિતામ્

તસ્યાં ચિત્તલયો યઃ સ તસ્યા આરાધનં સ્મૃતમ્ ।
રાજન્ રાજ્ઞાં પરાશક્તિભક્તાનાં ચરિતં મયા

ધાર્મિકાણાં સૂર્યસોમવંશજાનાં મનસ્વિનામ્ ।
પાવનં કીર્તિદં ધર્મબુદ્ધિદં સદ્‌ગતિપ્રદમ્

કથિતં પુણ્યદં પશ્ચાત્કિમન્યચ્છ્રોતુમિચ્છસિ ।
જનમેજય ઉવાચ -
ગૌરીલક્ષ્મીસરસ્વત્યો દત્તાઃ પૂર્વં પરામ્બયા

હરાય હરયે તદ્વન્નાભિપદ્મોદ્‌ભવાય ચ ।
તુષારાદ્રેશ્ચ દક્ષસ્ય ગૌરી કન્યેતિ વિશ્રુતમ્

ક્ષીરોદધેશ્ચ કન્યેતિ મહાલક્ષ્મીરિતિ સ્મૃતમ્ ।
મૂલદેવ્યુદ્‌ભવાનાં ચ કથં કન્યાત્વમન્યયોઃ

અસમ્ભાવ્યમિદં ભાતિ સંશયોઽત્ર મહામુને ।
છિન્ધિ જ્ઞાનાસિના તં ત્વં સંશયચ્છેદતત્પરઃ

વ્યાસ ઉવાચ -
શૃણુ રાજન્ પ્રવક્ષ્યામિ રહસ્યં પરમાદ્‌ભુતમ્ ।
દેવીભક્તસ્ય તે કિઞ્ચિદવાચ્યં ન હિ વિદ્યતે

દેવીત્રયં યદા દેવત્રયાયાદાત્પરામ્બિકા ।
તદાપ્રભૃતિ તે દેવાઃ સૃષ્ટિકાર્યાણિ ચક્રિરે

કસ્મિંશ્ચિત્સમયે રાજન્ દૈત્યા હાલાહલાભિધાઃ ।
મહાપરાક્રમા જાતાસ્ત્રૈલોક્યં તૈર્જિતં ક્ષણાત્

બ્રહ્મણો વરદાનેન દર્પિતા રજતાચલમ્ ।
રુરુધુર્નિજસેનાભિસ્તથા વૈકુણ્ઠમેવ ચ

કામારિઃ કૈટભારિશ્ચ યુદ્ધોદ્યોગં ચ ચક્રતુઃ ।
ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણામભૂદ્‍યુદ્ધં મહોત્કટમ્

હાહાકારો મહાનાસીદ્દેવદાનવસેનયોઃ ।
મહતાથ પ્રયત્‍નેન તાભ્યાં તે દાનવા હતાઃ

સ્વસ્વસ્થાનેષુ ગત્વા તાવભિમાનં ચ ચક્રતુઃ ।
સ્વશક્ત્યોર્નિકટે રાજન્ યદ્વશાદેવ તે હતાઃ

અભિમાનં તયોર્જ્ઞાત્વા છલહાસ્યં ચ ચક્રતુઃ ।
મહાલક્ષ્મીશ્ચ ગૌરી ચ હાસ્યં દૃષ્ટ્વા તયોસ્તુ તૌ

દેવાવતીવ સંકૃદ્ધૌ મોહિતાવાદિમાયયા ।
દુરુત્તરં ચ દદતુરવમાનપુરઃસરમ્

તતસ્તે દેવતે તસ્મિન્ક્ષણે ત્યક્ત્વા તુ તૌ પુનઃ ।
અન્તર્હિતે ચાભવતાં હાહાકારસ્તદા હ્યભૂત્

નિસ્તેજસ્કૌ ચ નિઃશક્તી વિક્ષિપ્તૌ ચ વિચેતનૌ ।
અવમાનાત્તયોઃ શક્ત્યોર્જાતૌ હરિહરૌ તદા

બ્રહ્મા ચિન્તાતુરો જાતઃ કિમેતત્સમુપસ્થિતમ્ ।
પ્રધાનૌ દેવતામધ્યે કથં કાર્યાક્ષમાવમૂ

અકાણ્ડે કિં નિમિત્તેન સંકટં સમુપસ્થિતમ્ ।
પ્રલયો ભવિતા કિં વા જગતોઽસ્ય નિરાગસઃ

નિમિત્તં નૈવ જાનેઽહં કથં કાર્યા પ્રતિક્રિયા ।
ઇતિ ચિન્તાતુરોઽત્યર્થં દધ્યૌ મીલિતલોચનઃ

પરાશક્તિપ્રકોપાત્તુ જાતમેતદિતિ સ્મ હ ।
જાનંસ્તદા સાવધાનઃ પદ્મજોઽભૂન્નૃપોત્તમ

તતસ્તયોશ્ચ યત્કાર્યં સ્વયમેવાઽકરોત્તદા ।
સ્વશક્તેશ્ચ પ્રભાવેણ કિયત્કાલં તપોનિધિઃ

તતસ્તયોસ્તુ સ્વસ્ત્યર્થં મન્વાદીન્સ્વસુતાનથ ।
આહ્વયામાસ ધર્માત્મા સનકાદીંશ્ચ સત્વરઃ

ઉવાચ વચનં તેભ્યઃ સન્નતેભ્યસ્તપોનિધિઃ ।
કાર્યાસક્તોઽહમધુના તપઃ કર્તું ન ચ ક્ષમઃ

પરાશક્તેસ્તુ તોષાર્થં જગદ્‌ભારયુતોઽસ્મ્યહમ્ ।
શિવવિષ્ણૂ ચ વિક્ષિપ્તૌ પરાશક્તિપ્રકોપતઃ

તસ્માત્તાં પરમાં શક્તિં યૂયં સન્તોષયન્ત્વથ ।
અત્યદ્‌ભુતં તપઃ કૃત્વા ભક્ત્યા પરમયા યુતાઃ

યથા તૌ પૂર્વવૃત્તૌ ચ સ્યાત શક્તિયુતાવપિ આં।
તથા કુરુત મત્પુત્રા યશોવૃદ્ધિર્ભવેદ્ધિ વઃ

કુલે યસ્ય ભવેજ્જન્મ તયોઃ શક્ત્યોસ્તુ તત્કુલમ્ ।
પાવયેજ્જગતીં સર્વાં કૃતકૃત્યં સ્વયં ભવેત્

વ્યાસ ઉવાચ -
પિતામહવચઃ શ્રુત્વા ગતાઃ સર્વે વનાન્તરે ।
રિરાધયિષવઃ સર્વે દક્ષાદ્યા વિમલાન્તરાઃ

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમસ્કન્ધે
ભગવતીં સમારાધયિષૂણાં દેવાનાં તપઃકરણવર્ણનં નામૈકોનત્રિંશોઽધ્યાયઃ