દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 7.27

હરિશ્ચન્દ્રાખ્યાનશ્રવણફલવર્ણનમ્
સૂત ઉવાચ -
તતઃ કૃત્વા ચિતાં રાજા આરોપ્ય તનયં સ્વકમ્ ।
ભાર્યયા સહિતો રાજા બદ્ધાઞ્જલિપુટસ્તદા

ચિન્તયન્પરમેશાનીં શતાક્ષીં જગદીશ્વરીમ્ ।
પઞ્ચકોશાન્તરગતાં પુચ્છબ્રહ્મસ્વરૂપિણીમ્

રક્તામ્બરપરીધાનાં કરુણારસસાગરમ્ ।
નાનાયુધધરામમ્બાં જગત્પાલનતત્પરામ્

તસ્ય ચિન્તયમાનસ્ય સર્વે દેવાઃ સવાસવાઃ ।
ધર્મં પ્રમુખતઃ કૃત્વા સમાજગ્મુસ્ત્વરાન્વિતાઃ

આગત્ય સર્વે પ્રોચુસ્તે રાજઞ્છ્રુણુ મહાપ્રભો ।
અહં પિતામહઃ સાક્ષાદ્ધર્મશ્ચ ભવગાન્સ્વયમ્

સાધ્યાઃ સવિશ્વે મરુતો લોકપાલાઃ સચારણાઃ ।
નાગાઃ સિદ્ધાઃ સગન્ધર્વા રુદ્રાશ્ચૈવ તથાશ્વિનૌ

એતે ચાન્યેઽથ બહવો વિશ્વામિત્રસ્તથૈવ ચ ।
વિશ્વત્રયેણ યો મૈત્રીં કર્તુમિચ્છતિ ધર્મતઃ

વિશ્વામિત્રઃ સ તેઽભીષ્ટમાહર્તું સમ્યગિચ્છતિ ।
ધર્મ ઉવાચ -
મા રાજન્ સાહસં કાર્ષીર્ધર્મોઽહં ત્વામુપાગતઃ

તિતિક્ષાદમસત્ત્વાદ્યૈસ્ત્વદ્‌ગુણૈઃ પરિતોષિતઃ ।
ઇન્દ્ર ઉવાચ -
હરિશ્ચન્દ્ર મહાભાગ પ્રાપ્તઃ શક્રોઽસ્મિ તેઽન્તિકમ્

ત્વયાદ્ય ભાર્યાપુત્રેણ જિતા લોકાઃ સનાતનાઃ ।
આરોહ ત્રિદિવં રાજન્ ભાર્યાપુત્રસમન્વિતઃ

સુદુષ્પ્રાપં નરૈરન્યૈર્જિતમાત્મીયકર્મભિઃ ।
સૂત ઉવાચ -
તતોઽમૃતમયં વર્ષમપમૃત્યુવિનાશનમ્

ઇન્દ્રઃ પ્રાસૃજદાકાશાચ્ચિતામધ્યગતે શિશૌ ।
પુષ્પવૃષ્ટિશ્ચ મહતી દુન્દુભિસ્વન એવ ચ

સમુત્તસ્થૌ મૃતઃ પુત્રો રાજ્ઞસ્તસ્ય મહાત્મનઃ ।
સુકુમારતનુઃ સ્વસ્થઃ પ્રસન્નઃ પ્રીતમાનસઃ

તતો રાજા હરિશ્ચન્દ્રઃ પરિષ્વજ્ય સુતં તદા ।
સભાર્યઃ સ્વશ્રિયા યુક્તો દિવ્યમાલામ્બરાવૃતઃ

બભૂવ તત્ક્ષણાદિન્દ્રો ભૂપં ચૈવમભાષત

સભાર્યસ્ત્વં સપુત્રશ્ચ સ્વર્લોકં સદ્‌ગતિં પરામ્ ।
સમારોહ મહાભાગ નિજાનાં કર્મણાં ફલમ્

હરિશ્ચન્દ્ર ઉવાચ -
દેવરાજાનનુજ્ઞાતઃ સ્વામિના શ્વપચેન હિ ।
અકૃત્વા નિષ્કૃતિં તસ્ય નારોક્ષ્યે વૈ સુરાલયમ્

ધર્મ ઉવાચ -
તવૈવં ભાવિનં ક્લેશમવગમ્યાત્મમાયયા ।
આત્મા શ્વપચતાં નીતો દર્શિતં તચ્ચ પક્કણમ્

ઇન્દ્ર ઉવાચ -
પ્રાર્થ્યતે યત્પરં સ્થાનં સમસ્તૈર્મનુજૈર્ભુવિ ।
તદારોહ હરિશ્ચન્દ્ર સ્થાનં પુણ્યકૃતાં નૃણામ્

હરિશ્ચન્દ્ર ઉવાચ -
દેવરાજ નમસ્તુભ્યં વાક્યં ચેદં નિબોધ મે ।
મચ્છોકમગ્નમનસઃ કૌસલે નગરે નરાઃ

તિષ્ઠન્તિ તાનપાસ્યૈવં કથં યાસ્યામ્યહં દિવમ્ ।
બ્રહ્મહત્યા સુરાપાનં ગોવધઃ સ્ત્રીવધસ્તથા

તિષ્ઠન્તિ તાનપાસ્યૈવં કથં યાસ્યામ્યહં દિવમ્ ।
બ્રહ્મહત્યા સુરાપાનં ગોવધઃ સ્ત્રીવધસ્તથા

તુલ્યમેભિર્મહત્પાપં ભક્તત્યાગાદુદાહૃતમ્ ।
ભજન્તં ભક્તમત્યાજ્યં ત્યજતઃ સ્યાત્કથં સુખમ્

તૈર્વિના ન પ્રયાસ્યામિ તસ્માચ્છક્ર દિવં વ્રજ ।
યદિ તે સહિતાઃ સ્વર્ગં મયા યાન્તિ સુરેશ્વર

તતોઽહમપિ યાસ્યામિ નરકં વાપિ તૈઃ સહ ।
ઇન્દ્ર ઉવાચ -
બહૂનિ પુણ્યપાપાનિ તેષાં ભિન્નાનિ વૈ નૃપ

કથં સઙ્ઘાતભોજ્યં ત્વં ભૂપ સ્વર્ગમભીપ્સસિ ।
હરિશ્ચન્દ્ર ઉવાચ -
ભુઙ્ક્તે શક્ર નૃપો રાજ્યં પ્રભાવાત્પ્રકૃતેધ્રુવમ્

યજતે ચ મહાયજ્ઞૈઃ કર્મ પૂર્તં કરોતિ ચ ।
તચ્ચ તેષાં પ્રભાવેણ મયા સર્વમનુષ્ઠિતમ્

ઉપદાદાન્ન સંત્યક્ષ્યે તાનહં સ્વર્ગલિપ્સયા ।
તસ્માદ્યન્મમ દેવેશ કિઞ્ચિદસ્તિ સુચેષ્ટિતમ્

દત્તમિષ્ટમથો જપ્તં સામાન્યં તૈસ્તદસ્તુ નઃ ।
બહુકાલોપભોજ્યં ચ ફલં યન્મમ કર્મગમ્

તદસ્તુ દિનમપ્યેકં તૈઃ સમં ત્વપ્રસાદતઃ ।
સૂત ઉવાચ -
એવં ભવિષ્યતીત્યુક્ત્વા શક્રસ્ત્રિભુવનેશ્વરઃ

પ્રસન્નચેતા ધર્મશ્ચ વિશ્વામિત્રશ્ચ ગાધિજઃ ।
ગત્વા તુ નગરં સર્વે ચાતુર્વર્ણ્યસમાકુલમ્

હરિશ્ચન્દ્રસ્ય નિકટે પ્રોવાચ વિબુધાધિપઃ ।
આગચ્છન્તુ જનાઃ શીઘ્રં સ્વર્ગલોકં સુદુર્લભમ્

ધર્મપ્રસાદાત્સમ્પ્રાપ્તં સર્વૈર્યુષ્માભિરેવ તુ ।
હરિશ્ચન્દ્રોઽપિ તાન્સર્વાઞ્જનાન્નગરવાસિનઃ

પ્રાહ રાજા ધર્મપરો દિવમારુહ્યતામિતિ ।
સૂત ઉવાચ -
તદિન્દ્રસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પ્રીતાસ્તસ્ય ચ ભૂપતેઃ

યે સંસારેષુ નિર્વિણ્ણાસ્તે ધુરં સ્વસુતેષુ વૈ ।
કૃત્વા પ્રહૃષ્ટમનસો દિવમારુરુહુર્જનાઃ

વિમાનવરમારૂઢાઃ સર્વે ભાસ્વરવિગ્રહાઃ ।
તદા સમ્ભૂતહર્ષાસ્તે હરિશ્ચન્દ્રશ્ચ પાર્થિવઃ

રાજ્યેઽભિષિચ્ય તનયં રોહિતાખ્યં મહામનાઃ ।
અયોધ્યાખ્યે પુરે રમ્યે હૃષ્ટપુષ્ટજનાન્વિતે

તનયં સુહૃદશ્ચાપિ પ્રતિપૂજ્યાભિનન્દ્ય ચ ।
પુણ્યેન લભ્યાં વિપુલાં દેવાદીનાં સુદુર્લભામ્

સમ્પ્રાપ્ય કીર્તિમતુલાં વિમાને સ મહીપતિઃ ।
આસાઞ્ચક્રે કામગમે ક્ષુદ્રઘણ્ટાવિરાજિતે

તતસ્તર્હિ સમાલોક્ય શ્લોકમન્ત્રં તદા જગૌ ।
દૈત્યાચાર્યો મહાભાગઃ સર્વશાસ્ત્રાર્થતત્ત્વવિત્

શુક્ર ઉવાચ -
અહો તિતિક્ષામાહાત્મ્યમહો દાનફલં મહત્ ।
યદાગતો હરિશ્ચન્દ્રો મહેન્દ્રસ્ય સલોકતામ્

સૂત ઉવાચ -
એતત્તે સર્વમાખ્યાનં હરિશ્ચન્દ્રસ્ય ચેષ્ટિતમ્ ।
યઃ શૃણોતિ ચ દુઃખાર્તઃ સ સુખં લભતેઽન્વહમ્

સ્વર્ગાર્થી પ્રાપ્નુયાત્ સ્વર્ગં સુતાર્થી સુતમાપ્નુયાત્ ।
ભાર્યાર્થી પ્રાપ્નુયાદ્‌ભાર્યાં રાજ્યાર્થીં રાજ્યમાપ્નુયાત્

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં
સપ્તમસ્કન્ધે હરિશ્ચન્દ્રાખ્યાનશ્રવણફલવર્ણનં નામ સપ્તવિંશોઽધ્યાયઃ