દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 6.18

શિવપ્રસાદેન લક્ષ્મીદ્વારા ભગવત્યાઃ સમારાધનવર્ણનમ્
જનમેજય ઉવાચ
ઇતિ શપ્તા ભગવતા સિન્ધુજા કોપયોગતઃ ।
કથં સા વડવા જાતા રેવન્તેન ચ કિં કૃતમ્

કસ્મિન્દેશેઽબ્ધિજા દેવી વડવારૂપધારિણી ।
સંસ્થિતૈકાકિની બાલા પરોષિત્પતિકા યથા

કાલં કિયન્તમાયુષ્મન્ વિયુક્તા પતિના રમા ।
સંસ્થિતા વિજનેઽરણ્યે કિં કૃતં ચ તયા પુનઃ

સમાગમં કદા પ્રાપ્તા વાસુદેવસ્ય સિન્ધુજા ।
પુત્રઃ કથં તયા પ્રાપ્તો નારાયણવિયુક્તયા

એતદ્‌વૃત્તાન્તમાર્યેશ કથયસ્વ સવિસ્તરમ્ ।
શ્રોતુકામોઽસ્મિ વિપ્રેન્દ્ર કથાખ્યાનમનુત્તમમ્

સૂત ઉવાચ
ઇતિ પૃષ્ટસ્તદા વ્યાસઃ પરીક્ષિત્તનયેન વૈ ।
કથયામાસ ભો વિપ્રાઃ કથામેતાં સુવિસ્તરામ્

વ્યાસ ઉવાચ
શૃણુ રાજન્ પ્રવક્ષ્યામિ કથાં પૌરાણિકીં શુભામ્ ।
પાવનીં સુખદાં કર્ણે વિશદાક્ષરસંયુતામ્

રેવન્તસ્તુ રમાં દૃષ્ટ્વા શપ્તા દેવેન કામિનીમ્ ।
ભયાર્તઃ પ્રયયૌ દૂરાત્પ્રણમ્ય જગતાં પતિમ્

પિતુઃ સકાશં ત્વરિતો વીક્ષ્ય કોપં જગત્પતેઃ ।
નિવેદયામાસ કથાં ભાસ્કરાય સ શાપજામ્

દુઃખિતા સા રમા દેવી પ્રણમ્ય જગદીશ્વરમ્ ।
આજ્ઞપ્તા માનુષં લોકં પ્રાપ્તા કમલલોચના

સૂર્યપત્‍ન્યા તપસ્તપ્તં યત્ર પૂર્વં સુદારુણમ્ ।
તત્રૈવ સા યયાવાશુ વડવારૂપધારિણી

કાલિન્દીતમસાસઙ્ગે સુપર્ણાક્ષસ્ય ચોત્તરે ।
સર્વકામપ્રદે સ્થાને સુરમ્યવનમણ્ડિતે

તત્ર સ્થિતા મહાદેવં શઙ્કરં વાઞ્છિતપ્રદમ્ ।
દધ્યૌ ચૈકેન મનસા શૂલિનં ચન્દ્રશેખરમ્

પઞ્ચાનનં દશભુજં ગૌરીદેહાર્ધધારિણમ્ ।
કર્પૂરગૌરદેહાભં નીલકણ્ઠં ત્રિલોચનમ્

વ્યાઘ્રાજિનધરં દેવં ગજચર્મોત્તરીયકમ્ ।
કપાલમાલાકલિતં નાગયજ્ઞોપવીતિનમ્

સાગરસ્ય સુતા કૃત્વા હયીરૂપં મનોહરમ્ ।
તસ્મિંસ્તીર્થે રમાદેવી ચકાર દુશ્ચરં તપઃ

ધ્યાયમાના પરં દેવં વૈરાગ્યં સમુપાશ્રિતા ।
દિવ્યં વર્ષસહસ્રં તુ ગતં તત્ર મહીપતે

તતસ્તુષ્ટો મહાદેવો વૃષારૂઢસ્ત્રિલોચનઃ ।
પ્રત્યક્ષોઽભૂન્મહેશાનઃ પાર્વતીસહિતઃ પ્રભુઃ

તત્રૈત્ય સગણઃ શમ્ભુસ્તામાહ હરિવલ્લભામ્ ।
તપસ્યન્તીં મહાભાગામશ્વિનીરૂપધારિણીમ્

કિં તપસ્યસિ કલ્યાણિ જગન્માતર્વદસ્વ મે ।
સર્વાર્થદઃ પતિસ્તેઽસ્તિ સર્વલોકવિધાયકઃ

હરિં ત્યક્ત્વાદ્ય માં કસ્માત્સ્તૌષિ દેવિ જગત્પતિમ્ ।
વાસુદેવં જગન્નાથં ભુક્તિમુક્તિપ્રદાયકમ્

વેદોક્તં વચનં કાર્યં નારીણાં દેવતા પતિઃ ।
નાન્યસ્મિન્સર્વથા ભાવઃ કર્તવ્યઃ કર્હિચિત્‌ક્વચિત્

પતિશુશ્રૂષણં સ્ત્રીણાં ધર્મ એવ સનાતનઃ ।
યાદૃશસ્તાદૃશઃ સેવ્યઃ સર્વથા શુભકામ્યયા

નારાયણસ્તુ સર્વેષાં સેવ્યો યોગ્યઃ સદૈવ હિ ।
તં ત્યક્ત્વા દેવદેવેશં કિં માં ધ્યાયસિ સિન્ધુજે

લક્ષ્મીરુવાચ
આશુતોષ મહેશાન શપ્તાહં પતિના શિવ ।
માં સમુદ્ધર દેવેશ શાપાદસ્માદ્દયાનિધે

તદોક્તં હરિણા શમ્ભો શાપાનુગ્રહકારણમ્ ।
વિજ્ઞપ્તેન મયા કામં દયાયુક્તેન વિષ્ણુના

યદા તે ભવિતા પુત્રસ્તદા શાપસ્ય મોક્ષણમ્ ।
ભવિષ્યતિ ચ વૈકુણ્ઠવાસસ્તે કમલાલયે

ઇત્યુક્તાહં તપસ્તપ્તુમાગતાસ્મિ તપોવને ।
આરાધિતો મયા દેવ ત્વં સર્વાર્થપ્રદાયકઃ

પતિસઙ્ગં વિના પુત્રં દેવદેવ લભે કથમ્ ।
સ તુ તિષ્ઠતિ વૈકુણ્ઠે ત્યક્ત્વા વામામનાગસમ્

વરં મે દેહિ દેવેશ યદિ તુષ્ટોઽસિ શઙ્કર ।
તવ તસ્ય દ્વિધા ભાવો નાસ્તિ નૂનં કદાચન

મયૈતદ્‌ગિરિજાકાન્ત જ્ઞાતં પત્યુઃ પુરો હર ।
યસ્ત્વં યોઽસૌ પુનર્યોઽસૌ સ ત્વં નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ

એકત્વં ચ મયા જ્ઞાત્વા મયા તે સ્મરણં કૃતમ્ ।
અન્યથા મમ દોષસ્ત્વામાશ્રયન્ત્યા ભવેચ્છિવ

શિવ ઉવાચ
કથં જ્ઞાતસ્ત્વયા દેવિ મમ તસ્ય ચ સુન્દરિ ।
ઐક્યભાવો હરેર્નૂનં સત્યં મે વદ સિન્ધુજે

એકત્વં ચ ન જાનન્તિ દેવાશ્ચ મુનયસ્તથા ।
જ્ઞાનિનો વેદતત્ત્વજ્ઞાઃ કુતર્કોપહતાઃ કિલ

મદ્‌ભક્તા વાસુદેવસ્ય નિન્દકા બહવસ્તથા ।
વિષ્ણભક્તાસ્તુ બહવો મમ નિન્દાપરાયણાઃ

ભવન્તિ કાલભેદેન કલૌ દેવિ વિશેષતઃ ।
કથં જ્ઞાતસ્ત્વયા ભદ્રે દુર્જ્ઞેયો હ્યકૃતાત્મભિઃ

સર્વથા ત્વૈક્યભાવસ્તુ હરેર્મમ ચ દુર્લભઃ ।
વ્યાસ ઉવાચ
ઇતિ સા શમ્ભુના પુષ્ટા તુષ્ટેન હરિવલ્લભા

વૃત્તાન્તં તસ્ય વિજ્ઞાતં પ્રવક્તુમુપચક્રમે ।
શિવં પ્રતિ રમા તત્ર પ્રસન્નવદના ભૃશમ્

લક્ષ્મીરુવાચ
એકદા દેવદેવેશ વિષ્ણુર્ધ્યાનપરો રહઃ ।
દૃષ્ટો મયા તપઃ કુર્વન્પદ્માસનગતો યદા

તદાહં વિસ્મિતા દેવં તમપૃચ્છં પતિં કિલ ।
પ્રબુદ્ધં સુપ્રસન્નં ચ જ્ઞાત્વા વિનયપૂર્વકમ્

દેવદેવ જગન્નાથ યદાહં નિર્ગતાર્ણવાત્ ।
મથ્યમાનાત્સુરૈર્દૈત્યૈઃ સર્વૈર્બ્રહ્માદિભિઃ પ્રભો

વીક્ષિતાશ્ચ મયા સર્વે પતિકામનયા તદા ।
વૃતસ્ત્વં સર્વદેવેભ્યઃ શ્રેષ્ઠોઽસીતિ વિનિશ્ચયાત્

ત્વં કં ધ્યાયસિ સર્વેશ સંશયોઽયં મહાન્મમ ।
પ્રિયોઽસિ કૈટભારે મે કથયસ્વ મનોગતમ્

વિષ્ણુરુવાચ
શૃણુ કાન્તે પ્રવક્ષ્યામિ યં ધ્યાયામિ સુરોત્તમમ્ ।
આશુતોષં મહેશાનં ગિરિજાવલ્લભં હૃદિ

કદાચિદ્દેવદેવો માં ધ્યાયત્યમિતવિક્રમઃ ।
ધ્યાયામ્યહં ચ દેવેશં શઙ્કરં ત્રિપુરાન્તકમ્

શિવસ્યાહં પ્રિયઃ પ્રાણઃ શઙ્કરસ્તુ તથા મમ ।
ઉભયોરન્તરં નાસ્તિ મિથઃ સંસક્તચેતસોઃ

નરકં યાન્તિ તે નૂનં યે દ્વિષન્તિ મહેશ્વરમ્ ।
ભક્તા મમ વિશાલાક્ષિ સત્યમેતદ્‌બ્રવીમ્યહમ્

ઇત્યુક્તં દેવદેવેન વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના ।
એકાન્તે કિલ પૃષ્ટેન મયા શૈલસુતાપ્રિય

તસ્માત્ત્વાં વલ્લભં વિષ્ણોર્જ્ઞાત્વા ધ્યાતવતી હ્યહમ્ ।
તથા કુરુ મહેશાન યથા મે પ્રિયસઙ્ગમઃ

વ્યાસ ઉવાચ
ઇતિ શ્રિયો વચઃ શ્રુત્વા પ્રત્યુવાચ મહેશ્વરઃ ।
તામાશ્વાસ્ય પ્રિયૈર્વાક્યૈર્યથાર્થં વાક્યકોવિદઃ

સ્વસ્થા ભવ પૃથુશ્રોણિ તુષ્ટોઽહં તપસા તવ ।
સમાગમસ્તે પતિના ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

અત્રૈવ હયરૂપેણ ભગવાઞ્જગદીશ્વરઃ ।
આગમિષ્યતિ તે કામં પૂર્ણં કર્તું મયેરિતઃ

તથાહં પ્રેરયિષ્યામિ તં દેવં મધુસૂદનમ્ ।
યથાસૌ હયરૂપેણ ત્વામેષ્યતિ મદાતુરઃ

પુત્રસ્તે ભવિતા સુભ્રુ નારાયણસમઃ ક્ષિતૌ ।
ભવિષ્યતિ સ ભૂપાલઃ સર્વલોકનમસ્કૃતઃ

સુતં પ્રાપ્ય મહાભાગે ત્વં તેન પતિના સહ ।
ગન્તાસિ દેવિ વૈકુણ્ઠં પ્રિયા તસ્ય ભવિષ્યસિ

એકવીરેતિ નામ્નાસૌ ખ્યાતિં યાસ્યતિ તે સુતઃ ।
તસ્માત્તુ હૈહયો વંશો ભુવિ વિસ્તારમેષ્યતિ

પરં તુ વિસ્મૃતાસિ ત્વં હૃદિસ્થાં પરમેશ્વરીમ્ ।
મદાન્ધા મત્તચિત્તા ચ તેન તે ફલમીદૃશમ્

અતસ્તદ્દોષશાન્ત્યર્થં હૃદિસ્થાં પરદેવતામ્ ।
શરણં યાહિ સર્વાત્મભાવેન જલધેઃ સુતે

અન્યથા તવ ચિત્તં તુ કથં ગચ્છેદ્ધયોત્તમે ।
વ્યાસ ઉવાચ
ઇતિ દત્ત્વા વરં દેવ્યૈ ભગવાઞ્છૈલજાપતિઃ

અન્તર્ધાનં ગતઃ સાક્ષાદુમયા સહિતઃ શિવઃ ।
સાપિ તત્રૈવ ચાર્વઙ્ગી સંસ્થિતા કમલાસના

ધ્યાયન્તી ચરણામ્ભોજં દેવ્યાઃ પરમશોભનમ્ ।
દેવાસુરશિરોરત્‍નનિઘૃષ્ટનખમણ્ડલમ્

પ્રેમગદ્‌ગદયા વાચા તુષ્ટાવ ચ મુહુર્મુહુઃ ।
પ્રતીક્ષમાણા ભર્તારં હયરૂપધરં હરિમ્

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠસ્કન્ધે
શિવપ્રસાદેન લક્ષ્મીદ્વારા ભગવત્યાઃ સમારાધનવર્ણનં નામાષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ