દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 4.16

હરેર્નાનાવતારવર્ણનમ્
જનમેજય ઉવાચ
ભૃગુશાપાન્મુનિશ્રેષ્ઠ હરેરદ્‌ભુતકર્મણઃ ।
અવતારાઃ કથં જાતાઃ કસ્મિન્મન્વન્તરે વિભો

વિસ્તરાદ્વદ ધર્મજ્ઞ અવતારકથા હરેઃ ।
પાપનાશકરીં બ્રહ્મઞ્છ્રુતાં સર્વસુખાવહામ્

વ્યાસ ઉવાચ
શૃણુ રાજન્ પ્રવક્ષ્યામિ અવતારાન્ હરેર્યથા ।
યસ્મિન્મન્વન્તરે જાતા યુગે યસ્મિન્નરાધિપ

યેન રૂપેણ યત્કાર્યં કૃતં નારાયણેન વૈ ।
તત્સર્વં નૃપ વક્ષ્યામિ સંક્ષેપેણ તવાધુના

ધર્મસ્યૈવાવતારોઽભૂચ્ચાક્ષુષે મનુસમ્ભવે ।
નરનારાયણૌ ધર્મપુત્રૌ ખ્યાતૌ મહીતલે

અથ વૈવસ્વતાખ્યેઽસ્મિન્દ્વિતીયે તુ યુગે પુનઃ ।
દત્તાત્રેયાવતારોઽત્રેઃ પુત્રત્વમગમદ્ધરિઃ

બ્રહ્મા વિષ્ણુસ્તથા રુદ્રસ્ત્રયોઽમી દેવસત્તમાઃ ।
પુત્રત્વમગમન્દેવાસ્તસ્યાત્રેર્ભાર્યયા વૃતાઃ

અનસૂયાત્રિપત્‍ની ચ સતીનામુત્તમા સતી ।
યયા સમ્પ્રાર્થિતા દેવાઃ પુત્રત્વમગમંસ્ત્રયઃ

બ્રહ્માભૂત્સોમરૂપસ્તુ દત્તાત્રેયો હરિઃ સ્વયમ્ ।
દુર્વાસા રુદ્રરૂપોઽસૌ પુત્રત્વં તે પ્રપેદિરે

નૃસિંહસ્યાવતારસ્તુ દેવકાર્યાર્થસિદ્ધયે ।
ચતુર્થે તુ યુગે જાતો દ્વિધારૂપો મનોહરઃ

હિરણ્યકશિપોઃ સમ્યગ્વધાય ભગવાન્ હરિઃ ।
ચક્રે રૂપં નારસિંહં દેવાનાં વિસ્મયપ્રદમ્

બલેર્નિયમનાર્થાય શ્રેષ્ઠે ત્રેતાયુગે તથા ।
ચકાર રૂપં ભગવાન્ વામનં કશ્યપાન્મુનેઃ

છલયિત્વા મખે ભૂપં રાજ્યં તસ્ય જહાર હ ।
પાતાલે સ્થાપયામાસ બલિં વામનરૂપધૃક્

યુગે ચૈકોનવિંશેઽથ ત્રેતાખ્યે ભગવાન્ હરિઃ ।
જમદગ્નિસુતો જાતો રામો નામ મહાબલઃ

ક્ષત્રિયાન્તકરઃ શ્રીમાન્સત્યવાદી જિતેન્દ્રિયઃ ।
દત્તવાન્મેદિનીં કૃત્સ્નાં કશ્યપાય મહાત્મને

યો વૈ પરશુરામાખ્યો હરેરદ્‌ભુતકર્મણઃ ।
અવતારસ્તુ રાજેન્દ્ર કથિતઃ પાપનાશનઃ

ત્રેતાયુગે રઘોર્વંશે રામો દશરથાત્મજઃ ।
નરનારાયણાંશૌ દ્વૌ જાતૌ ભુવિ મહાબલૌ

અષ્ટાવિંશે યુગે શસ્તૌ દ્વાપરેઽર્જુનશૌરિણૌ ।
ધરાભારાવતારાર્થં જાતૌ કૃષ્ણાર્જુનૌ ભુવિ

કૃતવન્તૌ મહાયુદ્ધં કુરુક્ષેત્રેઽતિદારુણમ્ ।
એવં યુગે યુગે રાજન્નવતારા હરેઃ કિલ

ભવન્તિ બહવઃ કામં પ્રકૃતેરનુરૂપતઃ ।
પ્રકૃતેરખિલં સર્વં વશમેતજ્જગત્ત્રયમ્

યથેચ્છતિ તથૈવેયં ભ્રામયત્યનિશં જગત્ ।
પુરુષસ્ય પ્રિયાર્થં સા રચયત્યખિલં જગત્

સૃષ્ટ્વા પુરા હિ ભગવાઞ્જગદેતચ્ચરાચરમ્ ।
સર્વાદિઃ સર્વગશ્ચાસૌ દુર્જ્ઞેયઃ પરમોઽવ્યયઃ

નિરાલમ્બો નિરાકારો નિઃસ્પૃહશ્ચ પરાત્પરઃ ।
ઉપાધિતસ્ત્રિધા ભાતિ યસ્યાઃ સા પ્રકૃતિઃ પરા

ઉત્પત્તિકાલયોગાત્સા ભિન્ના ભાતિ શિવા તદા ।
સા વિશ્વં કુરુતે કામં સા પાલયતિ કામદા

કલ્પાન્તે સંહરત્યેવ ત્રિરૂપા વિશ્વમોહિની ।
તયા યુક્તોઽસૃજ દ્‌બ્રહ્મા વિષ્ણુઃ પાતિ તયાન્વિતઃ

રુદ્રઃ સંહરતે કામં તયા સમ્મિલિતઃ શિવઃ ।
સા ચૈવોત્પાદ્ય કાકુત્સ્થં પુરા વૈ નૃપસત્તમમ્

કુત્રચિત્સ્થાપયામાસ દાનવાનાં જયાય ચ ।
એવમસ્મિંશ્ચ સંસારે સુખદુઃખાન્વિતાઃ કિલ

ભવન્તિ પ્રાણિનઃ સર્વે વિધિતન્ત્રનિયન્ત્રિતાઃ

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં
ચતુર્થસ્કન્ધે હરેર્નાનાવતારવર્ણનં નામ ષોડશોઽધ્યાયઃ