દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 3.30

રામાય દેવીવરદાનમ્
વ્યાસ ઉવાચ
એવં તૌ સંવિદં કૃત્વા યાવત્તૂષ્ણીં બભૂવતુઃ ।
આજગામ તદાઽઽકાશાન્નારદો ભગવાનૃષિઃ

રણયન્મહતીં વીણાં સ્વરગ્રામવિભૂષિતામ્ ।
ગાયન્બૃહદ્રથં સામ તદા તમુપતસ્થિવાન્

દૃષ્ટ્વા તં રામ ઉત્થાય દદાવથ વૃષં શુભમ્ ।
આસનં ચાર્ઘ્યપાદ્યઞ્ચ કૃતવાનમિતદ્યુતિઃ

પૂજાં પરમિકાં કૃત્વા કૃતાઞ્જલિરુપસ્થિતઃ ।
ઉપવિષ્ટઃ સમીપે તુ કૃતાજ્ઞો મુનિના હરિઃ

ઉપવિષ્ટં તદા રામં સાનુજં દુઃખમાનસમ્ ।
પપ્રચ્છ નારદઃ પ્રીત્યા કુશલં મુનિસત્તમઃ

કથં રાઘવ શોકાર્તો યથા વૈ પ્રાકૃતો નરઃ ।
હૃતાં સીતાં ચ જાનામિ રાવણેન દુરાત્મના

સુરસદ્મગતશ્ચાહં શ્રુતવાઞ્જનકાત્મજામ્ ।
પૌલસ્ત્યેન હૃતાં મોહાન્મરણં સ્વમજાનતા

તવ જન્મ ચ કાકુત્સ્થ પૌલસ્ત્યનિધનાય વૈ ।
મૈથિલીહરણં જાતમેતદર્થં નરાધિપ

પૂર્વજન્મનિ વૈદેહી મુનિપુત્રી તપસ્વિની ।
રાવણેન વને દૃષ્ટા તપસ્યન્તી શુચિસ્મિતા

પ્રાર્થિતા રાવણેનાસૌ ભવ ભાર્યેતિ રાઘવ ।
તિરસ્કૃતસ્તયાઽસૌ વૈ જગ્રાહ કબરં બલાત્

શશાપ તત્ક્ષણં રામ રાવણં તાપસી ભૃશમ્ ।
કુપિતા ત્યક્તુમિચ્છન્તી દેહં સંસ્પર્શદૂષિતમ્

દુરાત્મંસ્તવ નાશાર્થં ભવિષ્યામિ ધરાતલે ।
અયોનિજા વરા નારી ત્યક્ત્વા દેહં જહાવપિ

સેયં રમાંશસમ્ભૂતા ગૃહીતા તેન રક્ષસા ।
વિનાશાર્થં કુલસ્યૈવ વ્યાલી સ્રગિવ સમ્ભ્રમાત્

તવ જન્મ ચ કાકુત્સ્થ તસ્ય નાશાય ચામરૈઃ ।
પ્રાર્થિતસ્ય હરેરંશાદજવંશેઽપ્યજન્મનઃ

કુરુ ધૈર્યં મહાબાહો તત્ર સા વર્તતેઽવશા ।
સતી ધર્મરતા સીતા ત્વાં ધ્યાયન્તી દિવાનિશમ્

કામધેનુપયઃ પાત્રે કૃત્વા મઘવતા સ્વયમ્ ।
પાનાર્થં પ્રેષિતં તસ્યાઃ પીતં ચૈવામૃતં યથા

સુરભીદુગ્ધપાનાત્સા ક્ષુત્તુડ્‌દુઃખવિવર્જિતા ।
જાતા કમલપત્રાક્ષી વર્તતે વીક્ષિતા મયા

ઉપાયં કથયામ્યદ્ય તસ્ય નાશાય રાઘવ ।
વ્રતં કુરુષ્વ શ્રદ્ધાવાનાશ્વિને માસિ સામ્પ્રતમ્

નવરાત્રોપવાસઞ્ચ ભગવત્યાઃ પ્રપૂજનમ્ ।
સર્વસિદ્ધિકરં રામ જપહોમવિધાનતઃ

મેઘ્યૈશ્ચ પશુભિર્દેવ્યા બલિં દત્ત્વા વિશંસિતૈઃ ।
દશાંશં હવનં કૃત્વા સશક્તસ્ત્વં ભવિષ્યસિ

વિષ્ણુના ચરિતં પૂર્વં મહાદેવેન બ્રહ્મણા ।
તથા મઘવતા ચીર્ણં સ્વર્ગમધ્યસ્થિતેન વૈ

સુખિના રામ કર્તવ્યં નવરાત્રવ્રતં શુભમ્ ।
વિશેષેણ ચ કર્તવ્યં પુંસા કષ્ટગતેન વૈ

વિશ્વામિત્રેણ કાકુત્સ્થ કૃતમેતન્ન સંશયઃ ।
ભૃગુણાઽથ વસિષ્ઠેન કશ્યપેન તથૈવ ચ

ગુરુણા હૃતદારેણ કૃતમેતન્મહાવ્રતમ્ ।
તસ્માત્ત્વં કુરુ રાજેન્દ્ર રાવણસ્ય વધાય ચ

ઇન્દ્રેણ વૃત્રનાશાય કૃતં વ્રતમનુત્તમમ્ ।
ત્રિપુરસ્ય વિનાશાય શિવેનાપિ પુરા કૃતમ્

હરિણા મધુનાશાય કૃતં મેરૌ મહામતે ।
વિધિવત્કુરુ કાકુત્સ્થ વ્રતમેતદતન્દ્રિતઃ

શ્રીરામ ઉવાચ
કા દેવી કિં પ્રભાવા સા કુતો જાતા કિમાહ્વયા ।
વ્રતં કિં વિધિવદ્‌બ્રૂહિ સર્વજ્ઞોઽસિ દયાનિધે

નારદ ઉવાચ
શૃણુ રામ સદા નિત્યા શક્તિરાદ્યા સનાતની ।
સર્વકામપ્રદા દેવી પૂજિતા દુઃખનાશિની

કારણં સર્વજન્તૂનાં બ્રહ્માદીનાં રઘૂદ્વહ ।
તસ્યાઃ શક્તિં વિના કોઽપિ સ્પન્દિતું ન ક્ષમો ભવેત્

વિષ્ણોઃ પાલનશક્તિઃ સા કર્તૃશક્તિઃ પિતુર્મમ ।
રુદ્રસ્ય નાશશક્તિઃ સા ત્વન્યાશક્તિઃ પરા શિવા

યચ્ચ કિઞ્ચિત્ક્વચિદ્વસ્તુ સદસદ્‌ભુવનત્રયે ।
તસ્ય સર્વસ્ય યા શક્તિસ્તદુત્પત્તિઃ કુતો ભવેત્

ન બ્રહ્મા ન યદા વિષ્ણુર્ન રુદ્રો ન દિવાકરઃ ।
ન ચેન્દ્રાદ્યાઃ સુરાઃ સર્વે ન ધરા ન ધરાધરાઃ

તદા સા પ્રકૃતિઃ પૂર્ણા પુરુષેણ પરેણ વૈ ।
સંયુતા વિહરત્યેવ યુગાદૌ નિર્ગુણા શિવા

સા ભૂત્વા સગુણા પશ્ચાત્કરોતિ ભુવનત્રયમ્ ।
પૂર્વં સંસૃજ્ય બ્રહ્માદીન્દત્ત્વા શક્તીશ્ચ સર્વશઃ

તાં જ્ઞાત્વા મુચ્યતે જન્તુર્જન્મસંસારબન્ધનાત્ ।
સા વિદ્યા પરમા જ્ઞેયા વેદાદ્યા વેદકારિણી

અસંખ્યાતાનિ નામાનિ તસ્યા બ્રહ્માદિભિઃ કિલ ।
ગુણકર્મવિધાનૈસ્તુ કલ્પિતાનિ ચ કિં બ્રુવે

અકારાદિક્ષકારાન્તૈઃ સ્વરૈર્વર્ણૈસ્તુ યોજિતૈઃ ।
અસંખ્યેયાનિ નામાનિ ભવન્તિ રઘુનન્દન

રામ ઉવાચ
વિધિં મે બ્રૂહિ વિપ્રર્ષે વ્રતસ્યાસ્ય સમાસતઃ ।
કરોમ્યદ્યૈવ શ્રદ્ધાવાઞ્છ્રીદેવ્યાઃ પૂજનં તથા

નારદ ઉવાચ
પીઠં કૃત્વા સમે સ્થાને સંસ્થાપ્ય જગદમ્બિકામ્ ।
ઉપવાસાન્નવૈવ ત્વં કુરુ રામ વિધાનતઃ

આચાર્યોઽહં ભવિષ્યામિ કર્મણ્યસ્મિન્મહીપતે ।
દેવકાર્યવિધાનાર્થમુત્સાહં પ્રકરોમ્યહમ્

વ્યાસ ઉવાચ
તચ્છ્રુત્વા વચનં સત્યં મત્વા રામઃ પ્રતાપવાન્ ।
કારયિત્વા શુભં પીઠં સ્થાપયિત્વામ્બિકાં શિવામ્

વિધિવત્પૂજનં તસ્યાશ્ચકાર વ્રતવાન્ હરિઃ ।
સમ્પ્રાપ્તે ચાશ્વિને માસિ તસ્મિન્ગિરિવરે તદા

ઉપવાસપરો રામઃ કૃતવાન્વ્રતમુત્તમમ્ ।
હોમઞ્ચ વિધિવત્તત્ર બલિદાનઞ્ચ પૂજનમ્

ભ્રાતરૌ ચક્રતુઃ પ્રેમ્ણા વ્રતં નારદસમ્મતમ્ ।
અષ્ટમ્યાં મધ્યરાત્રે તુ દેવી ભગવતી હિ સા

સિંહારૂઢા દદૌ તત્ર દર્શનં પ્રતિપૂજિતા ।
ગિરિશૃઙ્ગે સ્થિતોવાચ રાઘવં સાનુજં ગિરા

મેઘગમ્ભીરયા ચેદં ભક્તિભાવેન તોષિતા ।
દેવ્યુવાચ
રામ રામ મહાબાહો તુષ્ટાઽસ્મ્યદ્મ વ્રતેન તે

પ્રાર્થયસ્વ વરં કામં યત્તે મનસિ વર્તતે ।
નારાયણાંશસમ્ભૂતસ્ત્વં વંશે માનવેઽનઘે

રાવણસ્ય વધાયૈવ પ્રાર્થિતસ્ત્વમરૈરસિ ।
પુરા મત્સ્યતનું કૃત્વા હત્વા ઘોરઞ્ચ રાક્ષસમ્

ત્વયા વૈ રક્ષિતા વેદાઃ સુરાણાં હિતમિચ્છતા ।
ભૂત્વા કચ્છપરૂપસ્તુ ધૃતવાન્મન્દરં ગિરિમ્

અકૂપારં પ્રમન્થાનં કૃત્વા દેવાનપોષયઃ ।
કોલરૂપં પરં કૃત્વા દશનાગ્રેણ મેદિનીમ્

ધૃતવાનસિ યદ્‌રામ હિરણ્યાક્ષં જઘાન ચ ।
નારસિંહીં તનું કૃત્વા હિરણ્યકશિપું પુરા

પ્રહ્લાદં રામ રક્ષિત્વા હતવાનસિ રાઘવ ।
વામનં વપુરાસ્થાય પુરા છલિતવાન્બલિમ્

ભૂત્વેન્દ્રસ્યાનુજઃ કામં દેવકાર્યપ્રસાધકઃ ।
જમદગ્નિસુતસ્ત્વં મે વિષ્ણોરંશેન સઙ્ગતઃ

કૃત્વાન્તં ક્ષત્રિયાણાં તુ દાનં ભૂમેરદાદ્‌દ્વિજે ।
તથેદાનીં તુ કાકુત્સ્થ જાતો દશરથાત્મજ

પ્રાર્થિતસ્તુ સુરૈઃ સર્વૈ રાવણેનાતિપીડિતૈઃ ।
કપયસ્તે સહાયા વૈ દેવાંશા બલવત્તરાઃ

ભવિષ્યન્તિ નરવ્યાઘ્ર મચ્છક્તિસંયુતા હ્યમી ।
શેષાંશોઽપ્યનુજસ્તેઽયં રાવણાત્મજનાશકઃ

ભવિષ્યતિ ન સન્દેહઃ કર્તવ્યોઽત્ર ત્વયાઽનઘ ।
વસન્તે સેવનં કાર્યં ત્વયા તત્રાતિશ્રદ્ધયા

હત્વાઽથ રાવણં પાપં કુરુ રાજ્યં યથાસુખમ્ ।
એકાદશ સહસ્રાણિ વર્ષાણિ પૃથિવીતલે

કૃત્વા રાજ્યં રઘુશ્રેષ્ઠ ગન્તાઽસિ ત્રિદિવં પુનઃ ।
વ્યાસ ઉવાચ
ઇત્યુક્ત્વાન્તર્દધે દેવી રામસ્તુ પ્રીતમાનસઃ

સમાપ્ય તદ્‌વ્રતં ચક્રે પ્રયાણં દશમીદિને ।
વિજયાપૂજનં કૃત્વા દત્ત્વા દાનાન્યનેકશઃ

કપિપતિબલયુક્તઃ સાનુજઃ શ્રીપતિશ્ચ
પ્રકટપરમશક્ત્યા પ્રેરિતઃ પૂર્ણકામઃ ।
ઉદધિતટગતોઽસૌ સેતુબન્ધં વિધાયા-
પ્યહનદમરશત્રું રાવણં ગીતકીર્તિઃ

યઃ શૃણોતિ નરો ભક્ત્યા દેવ્યાશ્ચરિતમુત્તમમ્ ।
સ ભુક્ત્વા વિપુલાન્ભોગાન્પ્રાપ્નોતિ પરમં પદમ્

સન્ત્યન્યાનિ પુરાણાનિ વિસ્તરાણિ બહૂનિ ચ ।
શ્રીમદ્‌ભાગવતસ્યાસ્ય ન તુલ્યાનીતિ મે મતિઃ

ઇતિ શ્રીદેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં
તૃતીયસ્કન્ધે રામાય દેવીવરદાનં નામ ત્રિંશોઽધ્યાયઃ