દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 12.1

ગાયત્રીવિચારઃ
નારદ ઉવાચ
સદાચારવિધિર્દેવ ભવતા વર્ણિતઃ પ્રભો ।
તસ્યાપ્યતુલમાહાત્મ્યં સર્વપાપવિનાશનમ્

શ્રુતં ભવન્મુખામ્ભોજચ્યુતં દેવીકથામૃતમ્ ।
વ્રતાનિ યાનિ ચોક્તાનિ ચાન્દ્રાયણમુખાનિ તે

દુઃખસાધ્યાનિ જાનીમઃ કર્તૃસાધ્યાનિ તાનિ ચ ।
તદસ્માત્સામ્પ્રતં યત્તુ સુખસાધ્યં શરીરિણામ્

દેવીપ્રસાદજનકં શુભાનુષ્ઠાનસિદ્ધિદમ્ ।
તત્કર્મ વદ મે સ્વામિન્ કૃપાપૂર્વં સુરેશ્વર

સદાચારવિધૌ યશ્ચ ગાયત્રીવિધિરીરિતઃ ।
તસ્મિન્મુખ્યતમં કિં સ્યાત્કિં વા પુણ્યાધિકપ્રદમ્

યે ગાયત્રીગતા વર્ણાસ્તત્ત્વસંખ્યાસ્ત્વયેરિતાઃ ।
તેષાં કે ઋષયઃ પ્રોક્તાઃ કાનિ છન્દાંસિ વૈ મુને

તેષાં કા દેવતાઃ પ્રોક્તાઃ સર્વં કથય મે પ્રભો ।
મહત્કૌતૂહલં મે ચ માનસે પરિવર્તતે

શ્રીનારાયણાય ઉવાચ
કુર્યાદન્યન્ન વા કુર્યાદનુષ્ઠાનાદિકં તથા ।
ગાયત્રીમાત્રનિષ્ઠસ્તુ કૃતકૃત્યો ભવેદ્‌દ્વિજઃ

સન્ધ્યાસુ ચાર્ઘ્યદાનં ચ ગાયત્રીજપમેવ ચ ।
સહસ્રત્રિતયં કુર્વન્સુરૈઃ પૂજ્યો ભવેન્મુને

ન્યાસાન્કરોતુ વા મા વા ગાયત્રીમેવ ચાભ્યસેત્ ।
ધ્યાત્વા નિર્વ્યાજયા વૃત્ત્યા સચ્ચિદાનન્દરૂપિણીમ્

યદક્ષરૈકસંસિદ્ધેઃ સ્પર્ધતે બ્રાહ્મણોત્તમઃ ।
હરિશઙ્‌કરકઞ્જોત્થસૂર્યચન્દ્રહુતાશનૈઃ

અથાતઃ શ્રૂયતાં બ્રહ્મન્ વર્ણઋષ્યાદિકાંસ્તથા ।
છન્દાંસિ દેવતાસ્તદ્વત્ક્રમાત્તત્ત્વાનિ ચૈવ હિ

વામદેવોઽત્રિર્વસિષ્ઠઃ શુક્રઃ કણ્વઃ પરાશરઃ ।
વિશ્વામિત્રો મહાતેજાઃ કપિલઃ શૌનકો મહાન્

યાજ્ઞવલ્ક્યો ભરદ્વાજો જમદગ્નિસ્તપોનિધિઃ ।
ગૌતમો મુદ્‌ગલશ્ચૈવ વેદવ્યાસશ્ચ લોમશઃ

અગસ્ત્યઃ કૌશિકો વત્સઃ પુલસ્ત્યો માણ્ડુકસ્તથા ।
દુર્વાસાસ્તપસાં શ્રેષ્ઠો નારદઃ કશ્યપસ્તથા

ઇત્યેતે ઋષયઃ પ્રોક્તા વર્ણાનાં ક્રમશો મુને ।
ગાયત્ર્યુષ્ણિગનુષ્ટુપ્ ચ બૃહતી પઙ્‌‌ક્તિરેવ ચ

ત્રિષ્ટુભં જગતી ચૈવ તથાતિજગતી મતા ।
શક્વર્યતિશક્વરી ચ ધૃતિશ્ચાતિધૃતિસ્તથા

વિરાટ્પ્રસ્તારપઙ્‌‌ક્તિશ્ચ કૃતિઃ પ્રકૃતિરાકૃતિઃ ।
વિકૃતિઃ સકૃતિશ્ચૈવાક્ષરપઙ્‌ક્તિસ્તથૈવ ચ

ભૂર્ભુવઃ સ્વરિતિચ્છન્દસ્તથા જ્યોતિષ્મતી સ્મૃતમ્ ।
ઇત્યેતાનિ ચ છન્દાંસિ કીર્તિતાનિ મહામુને

દૈવતાનિ શૃણુ પ્રાજ્ઞ તેષામેવાનુપૂર્વશઃ ।
આગ્નેયં પ્રથમં પ્રોક્તં પ્રાજાપત્યં દ્વિતીયકમ્

તૃતીયં ચ તથા સૌમ્યમીશાનં ચ ચતુર્થકમ્ ।
સાવિત્રં પઞ્ચમં પ્રોક્તં ષષ્ઠમાદિત્યદૈવતમ્

બાર્હસ્પત્યં સપ્તમં તુ મૈત્રાવરુણમષ્ટમમ્ ।
નવમં ભગદૈવત્યં દશમં ચાર્યમેશ્વરમ્

ગણેશમેકાદશકં ત્વાષ્ટ્રં દ્વાદશકં સ્મૃતમ્ ।
પૌષ્ણં ત્રયોદશં પ્રોક્તમૈન્દ્રાગ્નં ચ ચતુર્દશમ્

વાયવ્યં પઞ્ચદશકં વામદૈવ્યં ચ ષોડશમ્ ।
મૈત્રાવરુણિદૈવત્યં પ્રોક્તં સપ્તદશાક્ષરમ્

અષ્ટાદશં વૈશ્વદેવમૂનવિંશં તુ માતૃકમ્ ।
વૈષ્ણવં વિંશતિતમં વસુદૈવતમીરિતમ્

એકવિંશતિસંખ્યાકં દ્વાવિંશં રુદ્રદૈવતમ્ ।
ત્રયોવિંશં ચ કૌબેરમાશ્વિનં તત્ત્વસંખ્યકમ્

ચતુર્વિંશતિવર્ણાનાં દેવતાનાં ચ સઙ્‌ગ્રહઃ ।
કથિતઃ પરમશ્રેષ્ઠો મહાપાપૈકશોધનઃ ।
યદાકર્ણનમાત્રેણ સાઙ્‌ગં જાપ્યફલં મુને

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વાદશસ્કન્ધે ગાયત્રીવિચારો નામ પ્રથમોઽધ્યાયઃ