દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 11.3

ક્ષમાહાત્મ્યવર્ણનમ્
શ્રીનારાયણ ઉવાચ
(શુદ્ધં સ્માર્તં ચાચમનં પૌરાણં વૈદિકં તથા ।
તાન્ત્રિકં શ્રૌતમિત્યાહુઃ ષડ્‌વિધં શ્રુતિચોદિતમ્ ॥
વિણ્મૂત્રાદિકશૌચં ચ શુદ્ધં ચ પરિકીર્તિતમ્ ।
સ્માર્તં પૌરાણિકં કર્મ આચાન્તે વિધિપૂર્વકમ્ ॥
વૈદિકં શ્રૌત્રમિત્યાદિ બ્રહ્મયજ્ઞાદિપૂર્વકમ્ ।
અસ્ત્રવિદ્યાદિકં કર્મ તાન્ત્રિકો વિધિરુચ્યતે ॥)
સ્મૃત્વા ચોઙ્‌કારગાયત્રીં નિબધ્નીયાચ્છિખાં તથા ।
પુનરાચમ્ય હૃદયં બાહૂ સ્કન્ધૌ ચ સંસ્પૃશેત્

ક્ષુતે નિષ્ઠીવને ચૈવ દન્તોચ્છિષ્ટે તથાનૃતે ।
પતિતાનાં ચ સમ્ભાષે દક્ષિણં શ્રવણં સ્પૃશેત્

અગ્નિરાપશ્ચ વેદાશ્ચ સોમઃ સૂર્યોઽનિલસ્તથા ।
સર્વે નારદ વિપ્રસ્ય કર્ણે તિષ્ઠન્તિ દક્ષિણે

તતસ્તુ ગત્વા નદ્યાદૌ પ્રાતઃસ્નાનં વિશોધનમ્ ।
સમાચરેન્મુનિશ્રેષ્ઠ દેહસંશુદ્ધિહેતવે

અત્યન્તમલિનો દેહો નવદ્વારૈર્મલં વહન્ ।
સદાઽઽસ્તે તચ્છોધનાય પ્રાતઃસ્નાનં વિધીયતે

અગમ્યાગમનાત્પાપં યચ્ચ પાપં પ્રતિગ્રહાત્ ।
રહસ્યાચરિતં પાપં મુચ્યતે સ્નાનકર્મણા

અસ્નાતસ્ય ક્રિયાઃ સર્વા ભવન્તિ વિફલા યતઃ ।
તસ્માત્પ્રાતશ્ચરેત્સ્નાનં નિત્યમેવ દિને દિને

દર્ભયુક્તશ્ચરેત્સ્નાનં તથા સન્ધ્યાભિવન્દનમ્ ।
સપ્તાહં પ્રાતરસ્નાયી સન્ધ્યાહીનસ્ત્રિભિર્દિનૈઃ

દ્વાદશાહમનગ્નિઃ સન્દ્વિજઃ શૂદ્રત્વમાપ્નુયાત્ ।
અલ્પત્વાદ્ધોમકાલસ્ય બહુત્વાત્સ્નાનકર્મણઃ

પ્રાતર્ન તુ તથા સ્નાયાદ્ધોમકાલે વિગર્હિતઃ ।
ગાયત્ર્યાસ્તુ પરં નાસ્તિ ઇહ લોકે પરત્ર ચ

ગાયન્તં ત્રાયતે યસ્માદ્‌ગાયત્રીત્યભિધીયતે ।
પ્રણવેન તુ સંયુક્તાં વ્યાહૃતિત્રયસંયુતામ્

વાયું વાયૌ જયેદ્વિપ્રઃ પ્રાણસંયમનત્રયાત્ ।
બ્રાહ્મણઃ શ્રુતિસમ્પન્નઃ સ્વધર્મનિરતઃ સદા

સ વૈદિકં જપેન્મન્ત્રં લૌકિકં ન કદાચન ।
ગૌશૃઙ્‌ગે સર્ષપો યાવત્ તાવદ્યેષાં ન સ સ્થિરઃ

ન તારયન્ત્યુભૌ પક્ષૌ પિતૄનેકોત્તરં શતમ્ ।
સગર્ભો જપસંયુક્તસ્ત્વગર્ભો ધ્યાનમાત્રકઃ

સ્નાનાઙ્‌ગતર્પણં કૃત્વા દેવર્ષિપિતૃતોષકમ્ ।
શુદ્ધે વસ્ત્રે પરીધાય જલાદ્‌બહિરુપાગતઃ

વિભૂતિધારણં કાર્યં રુદ્રાક્ષાણાં ચ ધારણમ્ ।
ક્રમયોગેન કર્તવ્યં સર્વદા જપસાધકૈઃ

રુદ્રાક્ષાન્કણ્ઠદેશે દશનપરિમિતા-
ન્મસ્તકે વિંશતી દ્વે
ષટ્ ષટ્ કર્ણપ્રદેશે કરયુગલકૃતે
દ્વાદશ દ્વાદશૈવ ।
બાહ્વોરિન્દોઃ કલાભિર્નયનયુગકૃતે
ત્વેકમેકં શિખાયાં
વક્ષસ્યષ્ટાધિકં યઃ કલયતિ શતકં
સ સ્વયં નીલકણ્ઠઃ

બદ્ધ્વા સ્વર્ણેન રુદ્રાક્ષં રજતેનાથવા મુને ।
શિખાયાં ધારયેન્નિત્યં કર્ણયોર્વા સમાહિતઃ

યજ્ઞોપવીતે હસ્તે વા કણ્ઠે તુન્દેઽથવા નરઃ ।
શ્રીમત્પઞ્ચાક્ષરેણૈવ પ્રણવેન તથાપિ વા

નિર્વ્યાજભક્ત્યા મેધાવી રુદ્રાક્ષં ધારયેન્મુદા ।
રુદ્રાક્ષધારણં સાક્ષાચ્છિવજ્ઞાનસ્ય સાધનમ્

રુદ્રાક્ષં યચ્છિખાયાં તત્તારતત્ત્વમિતિ સ્મરેત્ ।
કર્ણયોરુભયોર્બ્રહ્મન્ દેવં દેવીં ચ ભાવયેત્

યજ્ઞોપવીતે વેદાંશ્ચ તથા હસ્તે દિશઃ સ્મરેત્ ।
કણ્ઠે સરસ્વતીં દેવીં પાવકં ચાપિ ભાવયેત્

સર્વાશ્રમાણાં વર્ણાનાં રુદ્રાક્ષાણાં ચ ધારણમ્ ।
કર્તવ્યં મન્ત્રતઃ પ્રોક્તં દ્વિજાનાં નાન્યવર્ણિનામ્

રુદ્રાક્ષધારણાદ્‌રુદ્રો ભવત્યેવ ન સંશયઃ ।
પશ્યન્નપિ નિષિદ્ધાંશ્ચ તથા શૃણ્વન્નપિ સ્મરન્

જિઘ્રન્નપિ તથા ચાશ્નન્ પ્રલપન્નપિ સન્તતમ્ ।
કુર્વન્નપિ સદા ગચ્છન્વિસૃજન્નપિ માનવઃ

રુદ્રાક્ષધારણાદેવ સર્વપાપૈર્ન લિપ્યતે ।
અનેન ભુક્તં દેવેન ભુક્તં યત્તુ તથા ભવેત્

પીતં રુદ્રેણ તત્પીતં ઘ્રાતં ઘ્રાતં શિવેન તત્ ।
રુદ્રાક્ષધારણે લજ્જા યેષામસ્તિ મહામુને

તેષાં નાસ્તિ વિનિર્મોક્ષઃ સંસારાજ્જન્મકોટિભિઃ ।
રુદ્રાક્ષધારિણં દૃષ્ટ્વા પરિવાદં કરોતિ યઃ

ઉત્પત્તૌ તસ્ય સાઙ્‌કર્યમસ્ત્વેવેતિ વિનિશ્ચયઃ ।
રુદ્રાક્ષધારણાદેવ રુદ્રો રુદ્રત્વમાપ્નુયાત્

મુનયઃ સત્યસઙ્‌કલ્પા બ્રહ્મા બ્રહ્મત્વમાગતઃ ।
રુદ્રાક્ષધારણાચ્છ્રેષ્ઠં ન કિઞ્ચિદપિ વિદ્યતે

રુદ્રાક્ષધારિણે ભક્ત્યા વસ્ત્રં ધાન્યં દદાતિ યઃ ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ શિવલોકં સ ગચ્છતિ

રુદ્રાક્ષધારિણં શ્રાદ્ધે ભોજયેત વિમોદતઃ ।
પિતૃલોકમવાપ્નોતિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

રુદ્રાક્ષધારિણઃ પાદૌ પ્રક્ષાલ્યાદ્‌‍ભિઃ પિબેન્નરઃ ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ શિવલોકે મહીયતે

હારં વા કટકં વાપિ સુવર્ણં વા દ્વિજોત્તમઃ ।
રુદ્રાક્ષસહિતં ભક્ત્યા ધારયન્ રુદ્રતામિયાત્

રુદ્રાક્ષં કેવલં વાપિ યત્ર કુત્ર મહામતે ।
સમન્ત્રકં વા મન્ત્રેણ રહિતં ભાવવર્જિતમ્

યો વા કો વા નરો ભક્ત્યા ધારયેલ્લજ્જયાપિ વા ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ સમ્યગ્જ્ઞાનમવાપ્નુયાત્

અહો રુદ્રાક્ષમાહાત્મ્યં મયા વક્તું ન શક્યતે ।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્‍નેન કુર્યાદ્‌રુદ્રાક્ષધારણમ્

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં એકાદશસ્કન્ધે
સદાચારનિરૂપણે રુદ્રાક્ષમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ તૃતીયોઽધ્યાયઃ