દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.2

વિન્ધ્યોપાખ્યાનવર્ણનમ્
શ્રીદેવ્યુવાચ
ભૂમિપાલ મહાબાહો સર્વમેતદ્‍ભવિષ્યતિ ।
યત્ત્વયા પ્રાર્થિતં તત્તે દદામિ મનુજાધિપ

અહં પ્રસન્ના દૈત્યેન્દ્રનાશનામોઘવિક્રમા ।
વાગ્ભવસ્ય જપેનૈવ તપસા તે સુનિશ્ચિતમ્

રાજ્યં નિષ્કણ્ટકં તેઽસ્તુ પુત્રા વંશકરા અપિ ।
મયિ ભક્તિર્દૃઢા વત્સ મોક્ષાન્તે સત્પદે ભવેત્

એવં વરાન્મહાદેવી તસ્મૈ દત્ત્વા મહાત્મને ।
પશ્યતસ્તુ મનોરેવ જગામ વિન્ધ્યપર્વતમ્

યોઽસૌ વિન્ધ્યાચલો રુદ્ધઃ કુમ્ભોદ્‍ભવમહર્ષિણા ।
ભાનુમાર્ગાવરોધાર્થં પ્રવૃત્તો ગગનં સ્પૃશન્

સા વિન્ધ્યવાસિની વિષ્ણોરનુજા વરદેશ્વરી ।
બભૂવ પૂજ્યા લોકાનાં સર્વેષાં મુનિસત્તમ

ઋષય ઊચુઃ
કોઽસૌ વિન્ધ્યાચલઃ સૂત કિમર્થં ગગનં સ્પૃશન્ ।
ભાનુમાર્ગાવરોધં ચ કિમર્થં કૃતવાનસૌ

કથં ચ મૈત્રાવરુણિઃ પર્વતં તં મહોન્નતમ્ ।
પ્રકૃતિસ્થં ચકારેતિ સર્વં વિસ્તરતો વદ

ન હિ તૃપ્યામહે સાધો ત્વદાસ્યગલિતામૃતમ્ ।
દેવ્યાશ્ચરિત્રરૂપાખ્યં પીત્વા તૃષ્ણા પ્રવર્ધતે

સૂત ઉવાચ
આસીદ્વિન્ધ્યાચલો નામ માન્યઃ સર્વધરાભૃતામ્ ।
મહાવનસમૂહાઢ્યો મહાપાદપસંવૃતઃ

સુપુષ્પિતૈરનેકૈશ્ચ લતાગુલ્મૈસ્તુ સંવૃતઃ ।
મૃગા વરાહા મહિષા વ્યાઘ્રાઃ શાર્દૂલકા અપિ

વાનરાઃ શશકા ઋક્ષાઃ શૃગાલાશ્ચ સમન્તતઃ ।
વિચરન્તિ સદા હૃષ્ટા પુષ્ટા એવ મહોદ્યમાઃ

નદીનદજલાક્રાન્તો દેવગન્ધર્વકિન્નરૈઃ ।
અપ્સરોભિઃ કિમ્પુરુષૈઃ સર્વકામફલદ્રુમૈઃ

એતાદૃશે વિન્ધ્યનગે કદાચિત્પર્યટન્ મહીમ્ ।
દેવર્ષિઃ પરમપ્રીતો જગામ સ્વેચ્છયા મુનિઃ

તં દૃષ્ટ્વા સ નગો મઙ્‌ક્ષુ તૂર્ણમુત્થાય સમ્ભ્રમાત્ ।
પાદ્યમર્ઘ્યં તથા દત્ત્વા વરાસનમથાર્પયત્

સુખોપવિષ્ટં દેવર્ષિં પ્રસન્નં નગ ઊચિવાન્ ।
વિન્ધ્ય ઉવાચ
દેવર્ષે કથ્યતાં જાત આગમઃ કુત ઉત્તમઃ

તવાગમનતો જાતમનર્ઘ્યં મમ મન્દિરમ્ ।
તવ ચઙ્‌ક્રમણં દેવાભયાર્થં હિ યથા રવેઃ

અપૂર્વં યન્મનોવૃત્તં તદ્‌ બ્રૂહિ મમ નારદ ।
નારદ ઉવાચ
મમાગમનમિન્દ્રારે જાતં સ્વર્ણગિરેરથ

તત્ર દૃષ્ટા મયા લોકાઃ શક્રાગ્નિયમપાશિનામ્ ।
સર્વેષાં લોકપાલાનાં ભવનાનિ સમન્તતઃ

મયા દૃષ્ટાનિ વિન્ધ્યાગ નાનાભોગપ્રદાનિ ચ ।
ઇતિ ચોક્ત્વા બ્રહ્મયોનિઃ પુનરુચ્છ્વાસમાવિશત્

ઉચ્છ્વસન્તં મુનિં દૃષ્ટ્વા પુનઃ પપ્રચ્છ શૈલરાટ્ ।
ઉચ્છ્વાસકારણં કિં તદ્‌ બ્રૂહિ દેવઋષે મમ

ઇત્યાકર્ણ્ય નગસ્યોક્તં દેવર્ષિરમિતદ્યુતિઃ ।
અબ્રવીચ્છ્રૂયતાં વત્સ મમોચ્છ્વાસસ્ય કારણમ્

ગૌરીગુરુસ્તુ હિમવાઞ્છિવસ્ય શ્વશુરઃ કિલ ।
સમ્બન્ધિત્વાત્પશુપતેઃ પૂજ્ય આસીત્ક્ષમાભૃતામ્

એવમેવ ચ કૈલાસઃ શિવસ્યાવસથઃ પ્રભુઃ ।
પૂજ્યઃ પૃથ્વીભૃતાં જાતો લોકે પાપૌઘદારણઃ

નિષધઃ પર્વતો નીલો ગન્ધમાદન એવ ચ ।
પૂજ્યાઃ સ્વસ્થાનમાસાદ્ય સર્વ એવ ક્ષમાભૃતઃ

યં પર્યેતિ ચ વિશ્વાત્મા સહસ્રકિરણઃ સ્વરાટ્ ।
સગ્રહર્ક્ષગણોપેતઃ સોઽયં કનકપર્વતઃ

આત્માનં મનુતે શ્રેષ્ઠં વરિષ્ઠં ચ ધરાભૃતામ્ ।
સર્વેષામહમેવાગ્ર્યો નાસ્તિ લોકેષુ મત્સમઃ

એવંમાનાભિમાનં તં સ્મૃત્વોચ્છ્વાસો મયોજ્ઝિતઃ ।
અસ્તુ નૈતાવતા કૃત્યં તપોબલવતાં નગ ।
પ્રસઙ્‌ગતો મયોક્તં તે ગમિષ્યામિ નિજં ગૃહમ્

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દશમસ્કન્ધે વિન્ધ્યોપાખ્યાનવર્ણનં નામ દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ