દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 1.10

શિવવરદાનવર્ણનમ્
ઋષય ઊચુઃ
સૂત પૂર્વં ત્વયા પ્રોક્તં વ્યાસેનામિતતેજસા ।
કૃત્વા પુરાણમખિલં શુકાયાધ્યાપિતં શુભમ્

વ્યાસેન તુ તપસ્તપ્ત્વા કથમુત્પાદિતઃ શુકઃ ।
વિસ્તરં બ્રૂહિ સકલં યચ્છ્રુતં કૃષ્ણતસ્ત્વયા

સૂત ઉવાચ
પ્રવક્ષ્યામિ શુકોત્પત્તિં વ્યાસાત્સત્યવતીસુતાત્ ।
યથોત્પન્નઃ શુકઃ સાક્ષાદ્યોગિનાં પ્રવરો મુનિઃ

મેરુશૃઙ્ગે મહારમ્યે વ્યાસઃ સત્યવતીસુતઃ ।
તપશ્ચચાર સોઽત્યુગ્રં પુત્રાર્થં કૃતનિશ્ચયઃ

જપન્નેકાક્ષરં મન્ત્રં વાગ્બીજં નારદાચ્છ્રુતમ્ ।
ધ્યાયન્પરાં મહામાયાં પુત્રકામસ્તપોનિધિઃ

અગ્નેર્ભૂમેસ્તથા વાયોરન્તરિક્ષસ્ય ચાપ્યયમ્ ।
વીર્યેણ સમ્મિતઃ પુત્રો મમ ભૂયાદિતિ સ્મ હ

અતિષ્ઠત્સ ગતાહારઃ શતસંવત્સરં પ્રભુઃ ।
આરાધયન્મહાદેવં તથૈવ ચ સદાશિવામ્

શક્તિઃ સર્વત્ર પૂજ્યેતિ વિચાર્ય ચ પુનઃ પુનઃ ।
અશક્તો નિન્દ્યતે લોકે શક્તસ્તુ પરિપૂજ્યતે

યત્ર પર્વતશૃઙ્ગે વૈ કર્ણિકારવનાદ્‌ભુતે ।
ક્રીડન્તિ દેવતાઃ સર્વે મુનયશ્ચ તપોઽધિકાઃ

આદિત્યા વસવો રુદ્રા મરુતશ્ચાશ્વિનૌ તથા ।
વસન્તિ મુનયો યત્ર યે ચાન્યે બ્રહ્મવિત્તમાઃ

તત્ર હેમગિરેઃ શૃઙ્ગે સંગીતધ્વનિનાદિતે ।
તપશ્ચચાર ધર્માત્મા વ્યાસઃ સત્યવતીસુતઃ

તતોઽસ્ય તેજસા વ્યાપ્તં વિશ્વં સર્વં ચરાચરમ્ ।
અગ્નિવર્ણા જટા જાતા પારાશર્યસ્ય ધીમતઃ

તતોઽસ્ય તેજ આલક્ષ્ય ભયમાપ શચીપતિઃ ।
તુરાસાહં તદા દૃષ્ટ્વા ભયત્રસ્તં શ્રમાતુરમ્

ઉવાચ ભગવાન્ રુદ્રો મઘવન્તં તથાસ્થિતમ્ ।
શઙ્કર ઉવાચ
કથમિન્દ્રાદ્ય ભીતોઽસિ કિં દુઃખં તે સુરેશ્વર

અમર્ષો નૈવ કર્તવ્યસ્તાપસેષુ કદાચન ।
તપશ્ચરન્તિ મુનયો જ્ઞાત્વા માં શક્તિસંયુતમ્

ન ત્વેતેઽહિતમિચ્છન્તિ તાપસાઃ સર્વથૈવ હિ ।
ઇત્યુક્તવચનઃ શક્રસ્તમુવાચ વૃષધ્વજમ્

કસ્માત્તપસ્યતિ વ્યાસઃ કોઽર્થસ્તસ્ય મનોગતઃ ।
શિવ ઉવાચ
પારાશર્યસ્તુ પુત્રાર્થી તપશ્ચરતિ દુશ્ચરમ્

પૂર્ણવર્ષશતં જાતં દદામ્યદ્ય સુતં શુભમ્ ।
સૂત ઉવાચ
ઇત્યુક્ત્યા વાસવં રુદ્રો દયયા મુદિતાનનઃ

ગત્વા ઋષિસમીપં તુ તમુવાચ જગદ્‌ગુરુઃ ।
ઉત્તિષ્ઠ વાસવીપુત્ર પુત્રસ્તે ભવિતા શુભઃ

સર્વતેજોમયો જ્ઞાની કીર્તિકર્તા તવાનઘ ।
અખિલસ્ય જનસ્યાત્ર વલ્લભસ્તે સુતઃ સદા

ભવિષ્યતિ ગુણૈઃ પૂર્ણઃ સાત્ત્વિકૈઃ સત્યવિક્રમઃ ।
સૂત ઉવાચ
તદાકર્ણ્ય વચઃ શ્લક્ષ્ણં કૃષ્ણદ્વૈપાયનસ્તદા

શૂલપાણિં નમસ્કૃત્ય જગામાશ્રમમાત્મનઃ ।
સ ગત્વાશ્રમમેવાશુ બહુવર્ષશ્રમાતુરઃ

અરણીસહિતં ગુહ્યં મમન્થાગ્નિં ચિકીર્ષયા ।
મન્થનં કુર્વતસ્તસ્ય ચિત્તે ચિન્તાભરસ્તદા

પ્રાદુર્બભૂવ સહસા સુતોત્પત્તૌ મહાત્મનઃ ।
મન્થાનારણિસંયોગાન્મન્થનાચ્ચ સમુદ્‌ભવઃ

પાવકસ્ય યથા તદ્વત્કથં મે સ્યાત્સુતોદ્‌ભવઃ ।
પુત્રારણિસ્તુ યા ખ્યાતા સા મમાદ્ય ન વિદ્યતે

તરુણી રૂપસમ્પન્ના કુલોત્પન્તા પતિવ્રતા ।
કથં કરોમિ કાન્તાં ચ પાદયોઃ શૃઙ્ખલાસમામ્

પુત્રોત્પાદનદક્ષાં ચ પાતિવ્રત્યે સદા સ્થિતામ્ ।
પતિવ્રતાપિ દક્ષાપિ રૂપવત્યપિ કામિની

સદા બન્ધનરૂપા ચ સ્વેચ્છાસુખવિધાયિની ।
શિવોઽપિ વર્તતે નિત્યં કામિનીપાશસંયુતઃ

કથં કરોમ્યહં ચાત્ર દુર્ઘટં ચ ગૃહાશ્રમમ્ ।
એવં ચિન્તયતસ્તસ્ય ઘૃતાચી દિવ્યરૂપિણી

પ્રાપ્તા દૃષ્ટિપથં તત્ર સમીપે ગગને સ્થિતા ।
તાં દૃષ્ટ્વા ચઞ્ચલાપાઙ્ગીં સમીપસ્થાં વરાપ્સરામ્

પઞ્ચબાણપરીતાઙ્ગસ્તૂર્ણમાસીદ્‌ધૃતવ્રતઃ ।
ચિન્તયામાસ ચ તદા કિં કરોમ્યદ્ય સંકટે

ધર્મસ્ય પુરતઃ પ્રાપ્તે કામભાવે દુરાસદે ।
અઙ્ગીકરોમિ યદ્યેનાં વઞ્ચનાર્થમિહાગતામ્

હસિષ્યન્તિ મહાત્માનસ્તાપસા માં તુ વિહ્વલમ્ ।
તપસ્તપ્ત્વા મહાઘોરં પૂર્ણવર્ષશતં ત્વિહ

દૃષ્ટ્વાપ્સરાં ચ વિવશઃ કથં જાતો મહાતપાઃ ।
કામં નિન્દાપિ ભવતુ યદિ સ્યાદતુલં સુખમ્

ગૃહસ્થાશ્રમસમ્ભૂતં સુખદં પુત્રકામદમ્ ।
સ્વર્ગદં ચ તથા પ્રોક્તં જ્ઞાનિનાં મોક્ષદં તથા

ન ભવિષ્યતિ તન્નૂમનયા દેવકન્યયા ।
નારદાચ્ચ મયા પૂર્વં શ્રુતમસ્તિ કથાનકમ્ ।
યથોર્વશીવશો રાજા પરાભૂતઃ પુરૂરવાઃ

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાયુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં
પ્રથમસ્કન્ધે શિવવરદાનવર્ણનં નામ દશમોઽધ્યાયઃ