દશભૂમિકસૂત્ર · અધ્યાય 12
11 પરીન્દનાપરિવર્તઃ ।
ઉપક્રમઃ ।
એતાસ્તાઃ ખલુ પુનર્ભો જિનપુત્રા દશ બોધિસત્ત્વભૂમયઃ સમાસતો નિર્દિષ્ટાઃ સર્વાકારવરોપેતસર્વજ્ઞજ્ઞાનાનુગતા દ્રષ્ટવ્યાઃ । તસ્યાં વેલાયામયં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતુઃ ષડ્વિકારં પ્રાકમ્પત્ । વિવિધાનિ ચ પુષ્પાણિ વિયતો ન્યપતન્ । દિવ્યમાનુષ્યકાનિ ચ તૂર્યાણિ સંપ્રવાદિતાન્યભૂવન્ । અનુમોદનાશબ્દેન ચ યાવદકનિષ્ઠભુવનં વિજ્ઞપ્તમભૂત્ ॥
અથ તસ્મિન્ સમયે ભગવાંસ્તાન્ વિમુક્તિચન્દ્રપ્રમુખાન્ સર્વાન્ બોધિસત્ત્વાનામન્ત્ર્ય એવમાદિશત્ - ઇમામહં માર્ષા અસંખ્યેયકલ્પકોટીનયુતશતસહસ્રસમુદાનીતામનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિં યુષ્માકં હસ્તે પરિન્દામિ અનુપરિન્દામિ પરમયા પરિન્દનયા । તદ્યૂયં સર્વે સ્વયં ચૈવમિમં ધર્મપર્યાયં ધારયત, પરેભ્યશ્ચ વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયત । સંક્ષેપાન્માર્ષા યદિ તથાગતઃ કલ્પસ્થિતિકેનાયુઃપ્રમાણેન રાત્રિંદિવમધિતિષ્ઠમાનો ઽસ્ય ધર્મપર્યાયસ્ય વર્ણં ભાષતે, નૈવાસ્ય ધર્મપર્યાયસ્ય વર્ણપર્યન્તો ભવેત્, ન ચ તથાગતપ્રતિભાનક્ષયો ભવેત્ । યથા તથાગતશીલસમાધિપ્રજ્ઞાવિમુક્તિજ્ઞાનદર્શનમપ્રમાણમપર્યન્તમ્, એવમેવ માર્ષા ય ઇમં ધર્મપર્યાયમુદ્ગ્રહીષ્યતિ ધારયિષ્યતિ વાચયિષ્યતિ લિખિષ્યતિ લિખાપયિષ્યતિ પર્યવાપ્સ્યતિ પ્રવર્તયિષ્યતિ, પર્ષન્મધ્યે ચ વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયિષ્યતિ - અનેન ચિત્તેન કથમમી સત્ત્વા એવમુદારધર્મસ્ય લાભિનઃ સ્યુરિતિ શ્રદ્ધયા સત્કૃત્ય શ્રાવયિષ્યન્તિ શ્રોષ્યન્તિ ચ યોનિશો મનસિ ભાવયિષ્યન્તિ ચ । પુસ્તકલિખિતં કૃત્વા ગૃહે ધારયિષ્યતિ સત્કરિષ્યતિ ગુરુકરિષ્યતિ માનયિષ્યતિ પૂજયિષ્યતિ । અમાત્સર્યચિત્તતયા અસ્ય ધર્મપર્યાયસ્ય વર્ણં ભાષિત્વા લિખનાય વાચનાય સ્વાધ્યયનાય પૂજનાય દર્શનાય દાસ્યતિ, તેષામપિ નાસ્તિ પુણ્યપર્યન્તઃ ॥
અથ ખલુ ભગવાનસ્યૈવ ધર્મપર્યાયસ્ય ભૂયસ્યા માત્રયા અનુપરિન્દનાર્થં તસ્યાં વેલાયામિમા ગાથા અભાષત -
સત્ત્વા દૃષ્ટા યે મયા બુદ્ધદૃષ્ટ્યા તે ઽર્હન્તઃ સ્યુઃ શારિપુત્રેણ તુલ્યાઃ ।
તાં ચેત્કશ્ચિત્પૂજયેત્કલ્પકોટ્યા તુલ્યાન્ ગઙ્ગાવાલુકાભિર્યથૈવ
પ્રત્યેકબુદ્ધાય તુ યશ્ચ પૂજાં કુર્યાદહોરાત્રમપિ પ્રહૃષ્ટઃ ।
માલ્યપ્રકારૈશ્ચ તથામ્બરૈશ્ચ તસ્માદયં પુણ્યકૃતો વિશિષ્ટઃ
સર્વે ઽપિ પ્રત્યેકજિના યદિ સ્યુસ્તાન્ પૂજયેત્ કશ્ચિદિહાપ્રમત્તઃ ।
પુષ્પૈશ્ચ ગન્ધૈશ્ચ વિલેપનૈશ્ચ કલ્પાનનેકાન્ શયનાન્નપાનૈઃ
એકસ્ય યશ્ચૈવ તથાગતસ્ય કુર્યાત્ પ્રણામમપિ ચૈકવારમ્ ।
પ્રસન્નચિત્તો ઽથ વદેન્નમો ઽર્હન્ તસ્માદિદં શ્રેષ્ઠતરં ચ પુણ્યમ્
બુદ્ધા ભવેયુર્યદિ સર્વસત્ત્વાસ્તાન્ પૂજયેત્ યશ્ચ યથૈવ પૂર્વમ્ ।
દિવ્યૈશ્ચ પુષ્પૈરથ માનુષૈશ્ચ કલ્પાનનેકાન્ બહુભિઃ પ્રકારૈઃ
યશ્ચૈવ સદ્ધર્મવિલોપકાલે ત્યક્ત્વા સ્વકાયં ચ તથાત્મજીવમ્ ।
દદ્યાદહોરાત્રમિદં હિ સૂત્રં વિશિષ્યતે પુણ્યમિદં હિ તસ્માત્
યસ્યેપ્સિતં પૂજયિતું જિનેન્દ્રાન્ પ્રત્યેકબુદ્ધાનપિ શ્રાવકાંશ્ચ ।
દૃઢં સમુત્પાદ્ય સ બોધિચિત્તમ્ ઇદં સદા સૂત્રવરં દદાતુ
રાજા હ્યયં સર્વસુભાષિતાનાં સો ઽભુદ્ગતઃ સર્વતથાગતાનામ ।
ગૃહે સ્થિતસ્તસ્ય તથાગતઃ સ તિષ્ઠેદિદં યત્ર હિ સૂત્રરત્નમ્
પ્રભાં સ પ્રાપ્નોતિ શુભામનન્તામ્ એકં પદં વાદિ શતીહયશ્ચ ।
ન વ્યઞ્જનાદ્ ગ્રસ્યતિ નાપિ ચાર્થાદ્ દદાતિ યઃ સૂત્રમિદં પરેભ્યઃ
અનુત્તરાસૌ નરનાયકાનાં સત્ત્વો ન કશ્ચિત્ સદૃશો ઽસ્ય વિદ્યતે ।
ભવેત્સમુદ્રેણ સમશ્ચ સો ઽક્ષયઃ શ્રુત્વા હિ યો ધર્મમિમં પ્રપદ્યતે
મૂળ પાઠ: Daśabhūmikasūtra · Edition: P.L. Vaidya, Daśabhūmikasūtram. Darbhanga: The Mithila Institute, 1967. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0