છાંદોગ્યોપનિષદ (ટીકા સહિત) · અધ્યાય 7.18

છુપ્ભ્_7,17.1 યદા વૈ સત્યં પરમાર્થતો વિજાનાતીદં પરમાર્થઃ સત્યમિતિ, તતો ઽનૃતં વિકારજાતં વાચારમ્ભણં હિત્વા સર્વવિકારાવસ્થં સદેવૈકં સત્યમિતિ તદેવાથ વદતિ યદ્વદતિ ।
નનુ વિકારો ઽપિ સત્યમેવ ।
"નામરૂપે સત્યં તાભ્ય મયં પ્રાણશ્છન્નઃ" ।
"પ્રાણા વૈ સત્યં તેષામેષ સત્યમ્"ઇતિ શ્રુત્યન્તરાત્ ।
સત્યમુક્તં સત્યત્વં શ્રુત્યન્તરે વિકારસ્ય ન તુ પરમાર્થાપેક્ષમુક્તં કિં તર્હીન્દ્રિયવિષયત્વાપેક્ષં સચ્ચ ત્યચ્ચેતિ સત્યમિત્યુક્તં તદ્દ્વારેણ ચ પરમાર્થસત્યસ્યોપલબ્ધિર્વિવક્ષિતેતિ ।
પ્રાણા વૈ સત્યં તેષામેષ સત્યમિતિ ચોક્તમ્ ।
ઇહાપિ તદિષ્ટમેવ ।
ઇહ તુ પ્રણવિષયાત્પરમાર્થસત્યવિજ્ઞાનાભિમાનાદ્વ્યુત્થાપ્ય નારદં યત્સદેવ સત્યં પરમાર્થતો ભૂમાખ્યં તદ્વિજ્ઞાપયિષ્યામીત્યેષ વિશેષતો વિવક્ષિતોર્ઽથઃ ।
નાવિજાનન્સત્યં વદતિ યસ્ત્વવિજાનન્વદતિ સો ઽગ્ન્યાદિશબ્દેનાગ્ન્યદીન્પરમાર્થસદ્રૂપાન્મન્યમાનો વદતિ ન તુ તે રૂપત્રયવ્યતિરેકેણ પરમાર્થઃ સન્તિ ।
તથા તાન્યપિ રૂપાણિ સદપેક્ષયા નૈવ સન્તીત્યતો નાવિજાનન્સત્યં વદતિ ।
વિજાનન્નેવ સત્યં વદતિ ।
ન ચ તત્સત્યવિજ્ઞાનમવિજિજ્ઞાસિતમપ્રાર્થિતં જ્ઞાયત ઇત્યાહ-વિજ્ઞાનં ત્વેવ વિજિજ્ઞાસિતવ્યમિતિ ।
યદ્યેવં વિજ્ઞાનં ભગવો વિજિજ્ઞાસ ઇતિ ।
એવં સત્યાદીનાં ચોત્તરોત્તરાણાં કરોત્યન્તાનાં પૂર્વપૂર્વહેતુત્વં વ્યાખ્યેયમ્ ॥1॥
ઇતિ ચ્છાન્દોગ્યોપનિષદિ સપ્તમાધ્યાયસ્ય સપ્તદશઃ ખણ્ડઃ
સ્તર્ત્ છુપ્ 7,18.1
યદા વૈ મનુતે ઽથ વિજાનાતિ ।
નામત્વા વિજાનાતિ ।
મત્વૈવ વિજાનાતિ ।
મતિસ્ ત્વ્ એવ વિજિજ્ઞાસિતવ્યેતિ ।
મતિં ભગવો વિજિજ્ઞાસ ઇતિ